اعتکاف، اعتراض و اغتشاش؛ سه روایت از انسان میان زمین و آسمان

خبرگزاری بین‌المللی اهل‌بیت(ع) ـ ابنا: انسان در برابر جهان سه راه پیش رو دارد؛ یا در سکوت اعتکاف به آسمان می‌نگرد، یا در اعتراض اجتماعی عدالت را طلب می‌کند، و یا در اغتشاش بی‌ریشه گرفتار می‌شود. این یادداشت، تفاوت سه مسیر را بررسی می‌کند؛ از خلوت معنوی تا مطالبه‌ی اجتماعی و تا آشوبی که سرمایه‌های جامعه را می‌سوزاند.  

اعتکاف؛ خلوتی برای بازگشت به خدا

اعتکاف سنتی دیرینه در فرهنگ اسلامی است؛ فرصتی برای خلوت، دعا و بازسازی رابطه‌ی انسان با خدا. در روزهایی که فرد خود را از هیاهوی بیرون جدا می‌کند، در حقیقت به نوعی «اعتراض درونی» دست می‌زند؛ اعتراض به غفلت، به فراموشی حقیقت، و به فاصله گرفتن از سرچشمه‌ی نور.  

اعتکاف، سکوتی است که به آسمان می‌رود؛ سکوتی که در آن، انسان دوباره خود را می‌یابد و جامعه نیز از این پالایش فردی بهره‌مند می‌شود. جامعه‌ای که اهل اعتکاف باشد، ریشه‌های اخلاقی و معنوی خود را استوار می‌سازد و در برابر بحران‌ها مقاوم‌تر خواهد بود.
 
اعتراض؛ صدای عدالت در میدان جامعه

اعتراض، جلوه‌ی اجتماعی همان روح بیداری است. وقتی انسان از خلوت خویش بیرون می‌آید و در میدان جامعه فریاد می‌زند، در حقیقت به دنبال عدالت و اصلاح است. اعتراض، اگر بر پایه‌ی عقل، ایمان و اخلاق باشد، می‌تواند موتور حرکت جامعه به سوی پیشرفت باشد.  

اعتراض، اعتکافی جمعی است؛ خلوتی که به جای سکوت، با کلمات و شعارها پر می‌شود تا وجدان عمومی بیدار گردد. این فریاد، اگر ریشه در معنویت داشته باشد، نه تنها به اصلاح اجتماعی منجر می‌شود، بلکه اعتماد و همبستگی ملی را نیز تقویت می‌کند.  

اغتشاش؛ گسست از عقل و ایمان

اما اغتشاش، چیزی دیگر است؛ نه سکوتی که به آسمان رود و نه فریادی که به زمین معنا دهد. اغتشاش، بی‌ریشگی و آشوب است؛ حرکتی که از خشم بی‌سامان و هیجان بی‌ثمر زاده می‌شود. نتیجه‌اش نه اصلاح، که تخریب است؛ نه آگاهی، که ناامنی.  

اغتشاش، سایه‌ای بی‌ریشه است که سرمایه‌های اجتماعی را می‌سوزاند و اعتماد عمومی را از بین می‌برد. جامعه‌ای که اعتراضش از معنویت و عقل جدا شود، دیر یا زود به اغتشاش فرو می‌غلتد و دستاوردهای خود را از دست می‌دهد.  

 جامعه‌ای میان آسمان و زمین

در این سه مسیر، جایگاه انسان روشن می‌شود:

- اعتکاف، بازگشت به خدا و پالایش درونی.  
- اعتراض، مطالبه‌ی حق و عدالت در عرصه‌ی اجتماعی.  
- اغتشاش، سقوط در بی‌نظمی و بی‌ریشگی.  

جامعه‌ای که میان اعتکاف و اعتراض تعادل برقرار کند، هم ریشه در معنویت دارد و هم صدای عدالتش رساست، اما اگر اعتراض از معنویت جدا شود، به اغتشاش فرو می‌غلتد و سرمایه‌های اجتماعی را می‌سوزاند.

 بانو حکمت‌نیا