به گزارش خبرگزاری بینالمللی اهلبیت(ع) ـ ابنا ـ ماه شعبان ماه رحمت و لطف الهی و فرصتی است برای شستوشوی دل از زنگارهای هواپرستی و دنیا زدگی. پیامبر اسلام(ص) در مورد فضیلت ماه شعبان فرمود: ماه شعبان، ماه شریفی است، و ماه من است، و حاملین عرش آنرا بزرگ میدارند و قدرش را میشناسند.
ماه شعبان ماهی است که روزی مؤمنان برای ماه مبارک رمضان افزون میشود، و بهشت در این ماه زینت میشود. به دلیل آنکه روزی مؤمنان در این ماه برای ماه رمضان تقسیمبندی میشود، نام این ماه را شعبان قرار دادهاند. ماه شعبان ماهی است که به اعمال خوب انسان هفتاد برابر پاداش داده میشود، و کارهای زشت انسان آمرزیده میشود، و مورد مؤاخذه واقع نمیگردد و عمل نیک پذیرفته میگردد. خدا به بندگان نیک خود مباهات مینماید، و از عرش عظمت و قدرت خود به روزهداران و عبادتکنندگان نظر رحمت میافکند، و به سبب ایشان به حاملان عرش خود مباهات مینماید...».[۱]
برخی از اعمال ماه شعبان
اعمال ماه شعبان به دو صورت مشترک و خاص است:
الف) مهمترین اعمال مشترک ماه شعبان
مناجات شعبانیه:
یکی از برجستهترین اعمال ماه شعبان مناجاتی است که امام علی(ع) و فرزندان معصومش(ع) با استفاده از آن با خدایشان مناجات میکردند: «اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ اسْمَعْ دُعَائِی إِذَا دَعْوَتُک وَ اسْمَعْ نِدَائِی إِذَا نَادَیتُک وَ أَقْبِلْ عَلَی إِذَا نَاجَیتُک فَقَدْ هَرَبْتُ إِلَیک وَ وَقَفْتُ بَینَ یدَیک مُسْتَکیناً [مسکیناً] لَک مُتَضَرِّعاً إِلَیک رَاجِیاً لِمَا لَدَیک ثَوَابِی [تَرَانِی] وَ تَعْلَمُ مَا فِی نَفْسِی وَ تَخْبُرُ حَاجَتِی وَ تَعْرِفُ ضَمِیرِی وَ لَا یخْفَی عَلَیک أَمْرُ مُنْقَلَبِی وَ مَثْوَای َ وَ مَا أُرِیدُ أَنْ أَبْدَأَ بِهِ مِنْ مَنْطِقِی وَ أَتَفَوَّهَ بِهِ مِنْ طَلِبَتِی وَ أَرْجُوهُ لِعَافِیتِی وَ قَدْ جَرَتْ مَقَادِیرُک عَلَی یا سَیدِی فِیمَا یکونُ مِنِّی إِلَی آخِرِ عُمُرِی مِنْ سَرِیرَتِی وَ عَلَانِیتِی وَ بِیدِک لَا بِیدِ غَیرِک زِیادَتِی وَ نَقْصِی وَ نَفْعِی وَ ضُرِّی ...».[۲]
هر روز هفتاد مرتبه استغفار:[۳]
امام صادق(ع) فرمود: کسی که در هر روز از روزهای ماه شعبان هفتاد بار بگوید «أَسْتَغْفِرُ اللَّهَ الَّذِی لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ الرَّحْمَنُ الرَّحِیمُ الْحَی الْقَیومُ وَ أَتُوبُ إِلَیه...»، نام او در افق مبین ثبت میشود. راوی میگوید پرسیدم: افق مبین چیست؟ حضرت(ع) فرمود: زمینی در نزدیکی عرش است که در آن رودهایی جریان دارد و در آن رودها کاسههایی به تعداد ستارگان(برای استفاده بهشتیان در آن) وجود دارد.[۴]، [۵]
همچنین امام رضا(ع) فرمود: «هر کسی در ماه شعبان هفتاد بار استغفار کند، خدا گناهان او را میآمرزد گرچه به شماره ستارگان باشد.[۶]
دادن صدقه:[۷]
امام صادق(ع) فرموده است، هر کس در ماه شعبان صدقه بدهد، خداوند آن صدقه را پرورش میدهد، همانگونه که شما بچه شتر را پرورش میدهید و روز قیامت در حالیکه آن صدقه به بزرگی کوه احد شده است، به او خواهد رسید.[۸]
روزه گرفتن:
پیامبر(ص) فرمود: شعبان ماه من است و رمضان ماه خدا است. هر کس یک روز از ماه من(شعبان) را روزه بگیرد، روز قیامت شفیع او خواهم بود. هر کس دو روز این ماه را روزه بگیرد خداوند گناه گذشته و آینده او را مورد بخشش قرار میدهد.[۹] هر کسی سه روز از ماه شعبان را روزه بگیرد، به او گفته میشود که عمل خود را از اول آغاز کن.(یعنی به او گفته میشود، اعمال گذشته تو آمرزیده شده است، پس مواظب اعمال آینده خود باش...».[۱۰]
همچنین امام صادق(ع) فرمود:
«کسی که سه روز از آخر شعبان را روزه بدارد، و آنرا به ماه رمضان وصل کند، خدا روزه دو ماه پیاپی را برای او مینویسد».[۱۱]
نماز پنجشنبههای ماه شعبان:
پیامبر(ص) فرمود: «آسمانها در هر پنجشنبه از ماه شعبان تزیین میشود و فرشتگان به خداوند میگویند خدایا! کسی که در این روز روزه گرفته است را مورد بخشش قرار بده. و کسی که در این روز دو رکعت نماز بخواند که در هر رکعت یک مرتبه سوره فاتحة الکتاب و صد مرتبه سوره توحید را بخواند و بعد از پایان نماز صد مرتبه بر پیامبر(ص) صلوات بفرستد، خداوند تمام حاجت از امور دین و دنیای او را مورد اجابت قرار میدهد...».
صلوات شعبانیه:
امام سجاد(ع) در هر روز از ماه شعبان و هنگام زوال[۱۲] و همچنین در نیمه ماه شعبان این دعا را میخواند: «اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ شَجَرَةِ النُّبُوَّةِ وَ مَوْضِعِ الرِّسَالَةِ وَ مُخْتَلَفِ الْمَلَائِکةِ وَ مَعْدِنِ الْعِلْمِ وَ أَهْلِ بَیتِ الْوَحْی...».[۱۳]
ذکر:
پیامبر(ص) فرمود: کسی که در ماه شعبان هزار مرتبه «لا إِلهَ إِلَّا اللَّهُ وَ لَا نَعْبُدُ إِلَّا إِیاهُ مُخْلِصِینَ لَهُ الدِّینَ وَ لَوْ کرِهَ الْمُشْرِکونَ» بگوید، خداوند برای او عبادت هزار سال را مینویسد و از او هزار گناه را محو میکند و در روز قیامت به گونهای از قبرش بیرون میآید که صورت او مانند ماه شب چهارده میدرخشد و خدا او را به عنوان صدّیق حساب میآورد.[۱۴]
ب) مهمترین اعمال خاص ماه شعبان
شب و روز اول ماه شعبان[۱۵]
پیامبر(ص) فرمود: هر کس روز اول ماه شعبان را روزه بگیرد، خداوند برای او هفتاد حسنه مینویسد که هر حسنه برابر با (ثواب) یکسال عبادت است.[۱۶]
شب دوم ماه شعبان
پیامبر(ص) فرمود: کسی که در شب دوم از ماه شعبان پنجاه رکعت نماز بخواند که در هر رکعت یک مرتبه سوره فاتحه و سپس سوره یک مرتبه سوره توحید و معوذتین(سوره ناس و فلق)[۱۷] را بخواند، خداوند به نویسندگان نامه اعمال دستور میدهد تا سال آینده گناهان بندهام را ننویسید. همچنین خداوند بخشی از عبادت اهل آسمان و زمین را برای او قرار میدهد...».[۱۸]
شب سوم ماه شعبان
پیامبر(ص) فرمود: «کسی که در شب سوم از ماه شعبان دو رکعت نماز بخواند که در هر رکعت یک مرتبه سوره حمد و بیست و پنج مرتبه سوره توحید را بخواند، خداوند در روز قیامت برای او هشت در بهشت را باز میکند و هفت در جهنم را بر او میبندد و هزار لباس به او میپوشاند و هزار تاج بر سر او میگذارد.[۱۹]
شب و روز نیمه شعبان
احیا گرفتن: پیامبر(ص) فرمود: هر کس شب نیمه شعبان را زنده بدارد، روزی که دلها میمیرد، دل او نخواهد مرد.[۲۰]
زیارت امام حسین(ع):[۲۱] امام صادق(ع) فرمود: «کسی که امام حسین(ع) را شب نیمه شعبان زیارت کند، خداوند متعال گناهان گذشته و آینده او را میآمرزد...».[۲۲]
دعای کمیل:[۲۳] امام علی(ع) فرمود: «قسم به خدایی که جان من به دست او است، هیچ بندهای نیست که شب نیمه شعبان را احیا بگیرد و دعای حضرت خضر(دعای کمیل) را بخواند، مگر اینکه خدا دعای او را اجابت میکند.[۲۴]
نماز جعفر طیار:[۲۵] امام رضا(ع) فرمود: اگر دوست داشتید در شب نیمه شعبان عمل مستحبّی بجا آورید، نماز جعفر طیار را بخوانید.[۲۶]
۵. نماز: چهار رکعت نماز است که در هر رکعت یک مرتبه سوره حمد و صد مرتبه سوره توحید خوانده میشود و بعد از اتمام نماز این دعا خوانده میشود: «اللَّهُمَّ إِنِّی إِلَیک فَقِیرٌ، وَ مِنْ عَذابِک خائِفٌ، وَ بِک مُسْتَجِیرٌ، رَبِّ لا تُبَدِّلْ اسْمِی وَ لا تُغَیرْ جِسْمِی، رَبِّ لا تُجْهِدْ بَلائِی، رَبِّ لا تُشْمِتْ بِی أَعْدائِی، أَعُوذُ بِعَفْوِک مِنْ عِقابِک، وَ أَعُوذُ بِرَحْمَتِک مِنْ عَذابِک، وَ أَعُوذُ بِرِضاک مِنْ سَخَطِک، وَ أَعُوذُ بِک مِنْک، جَلَّ ثَناؤُک أَنْتَ کما أَثْنَیتَ عَلی نَفْسِک، وَ فَوْقَ ما یقُولُ الْقائِلُونَ فِیک».[۲۷]
برای این ماه و روزهای این ماه اعمال دیگری نیز بیان شده است که میتوان به کتابهای مرتبط در این زمینه مراجعه کرد.[۲۸]
[۱]. شیخ صدوق، فضائل الاشهر الثلاثه، محقق، مصحح، عرفانیان یزدی، غلامرضا، ص ۴۶، قم، کتاب فروشی داوری، ۱۳۹۶ق.
[۲]. سید ابن طاووس، رضی الدین علی، الاقبال بالاعمال الحسنة، ۶۸۵ – ۶۸۷. ، تهران، دار الکتب الإسلامیة، چاپ دوم، ۱۴۰۹ق.
[۳]. «تکرار ذکر"استغفرالله"»، ۷۰۲۸؛ «استغفار، آداب و شرایط»، ۱۱۰۵۹۸؛ «سید الاستغفار»، ۱۰۷۸۷۵؛ «لزوم استغفار پس از گناه»، ۵۰۳۱۸.
[۴]. شیخ صدوق، ثواب الاعمال و عقاب الأعمال، ص ۱۶۵، قم، دار الشریف الرضی للنشر، چاپ دوم، ۱۴۰۶ق.
[۵]. «افق مبین» و «افق اعلی» از نظر مفسران و عارفان، ۱۰۲۴۸۹.
[۶]. شیخ صدوق، الامالی، ص ۱۷، بیروت، اعلمی، چاپ پنجم، ۱۴۰۰ق.
[۷]. ر. ک: «آداب صدقه دادن»، ۸۱۶۶۹؛ «صدقه و دفع نزول بلا»، ۲۵۱۹۲؛ «مقدار و مورد مصرف صدقه»، ۴۵۹۷.
[۸]. فتال نیشابوری، محمد بن احمد، روضة الواعظین و بصیرة المتعظین، ج ۲، ص ۴۰۳، قم، رضی، چاپ اول، ۱۳۷۵ش.
[۹]. ر. ک: «چگونگی امکان بخشیده شدن گناهان آینده»، ۵۷۶۶۴.
[۱۰]. فضائل الأشهر الثلاثة، ص ۴۴.
[۱۱]. امالی، ص ۶۷۰.
[۱۲]. «معنای عند الزوال و پسین»، ۲۸۴۳.
[۱۳]. الاقبال بالاعمال الحسنة، ج ۲، ص ۶۸۷، تهران.
[۱۴]. همان، ج ۲، ص ۶۸۵.
[۱۵]. « ۱۲ رکعت نماز شب اول ماه شعبان»، ۷۵۱۱۳.
[۱۶]. الامالی، ص ۲۳.
[۱۷]. «تفسیر سوره ناس»، ۶۶۰۶۲.
[۱۸]. الاقبال بالاعمال الحسنة، ج ۲، ص ۶۸۸- ۶۸۹.
[۱۹]. همان، ج ۲، ص ۶۸۹.
[۲۰]. ثواب الأعمال و عقاب الأعمال، ص ۷۷.
[۲۱]. « ثواب زیارت امام حسین(ع)»، ۴۸۰۹۸.
[۲۲]. ابن قولویه، جعفر بن محمد، کامل الزیارات، محقق، مصحح، امینی، عبد الحسین، ص ۱۷۴، نجف، دار المرتضویة، چاپ اول، ۱۳۵۶ش.
[۲۳]. «نامگذاری دعای کمیل به دعای خضر»، ۴۰۵۳۱؛ «اعتبار و سند دعای کمیل»، ۱۲۶۲۶.
[۲۴]. الاقبال بالاعمال الحسنة، ج ۲، ص ۷۰۶.
[۲۵]. « نماز جعفر طیار»، ۴۷۵۷۷.
[۲۶]. شیخ صدوق، عیون اخبار الرضا(ع)، محقق، مصحح، لاجوردی، مهدی، ج ۱، ص ۲۹۳، تهران، نشر جهان، چاپ اول، ۱۳۷۸ق.
[۲۷]. الاقبال بالاعمال الحسنة، ج ۲، ص ۶۹۵.
[۲۸]. «ثواب روزه ی آخر شعبان»، ۱۳۷۵.
..........................
پایان پیام
نظر شما