به گزارش خبرگزاری بینالمللی اهلبیت(ع) ـ ابنا ـ نشست علمی نکوداشت اندیشههای کلامی مرحوم آیتالله العظمی لطفالله صافی گلپایگانی، عصر امروز با حضور جمعی از اساتید برجسته حوزه و دانشگاه، پژوهشگران و اعضای خانواده آن مرحوم، در کتابخانه مرحوم آیتالله العظمی بروجردی (مسجد اعظم قم) برگزار شد. این مراسم به همت انجمن کلام اسلامی حوزه، با مشارکت پژوهشگاه قرآن و حدیث، دانشکدگان فارابی دانشگاه تهران، دبیرخانه انجمنهای علمی حوزه و چندین مؤسسه علمی-آموزشی دیگر برگزار گردید.
در ابتدای این نشست، حجتالاسلام والمسلمین حسن صافی گلپایگانی، فرزند مرحوم آیتالله العظمی صافی، با بیان سخنانی، از غفلت نسبی برخی مجامع حوزوی از اندیشههای پدرش اظهار تأسف کرد. و تصریح نمود: حوزه علمیه باید بیش از این با مواضع و نظرات مرحوم والد آگاه باشد، اما متأسفانه هنوز آنگونه که باید، برخی محافل علمی حوزه با عمق اندیشههای ایشان آشنا نیستند.
وی در توصیف شخصیت پدرش افزود: ایشان همواره فردی آگاه به مسائل روز و هجمههای دشمنان داخلی و خارجی بود و تأکید داشت که یک فقیه خدمتگزار به امام زمان(عج) باید در میان مردم باشد و از این تهاجمات غافل نماند. مهمترین دغدغه ایشان، دفاع بیامان از حریم و مکتب اهلبیت(ع) بود.
نمونههایی از مرزبانی شجاعانه
حجت الاسلام و المسلمین صافی گلپایگانی به مصادیق متعددی از این دفاع اشاره کرد:
· پاسخ به مطالب انحرافی مجله "همایون" در سالهای پیش از انقلاب.
· تألیف کتاب "شهید آگاه" در نقد و پاسخ به کتاب «شهید جاوید» که به گفته وی، نویسنده کتاب شهید جاوید، آن را بهترین نقد بر اثر خود دانسته است.
· مقابله با اهانت قذافی به امیرالمؤمنین(ع) و توصیه به مرحوم امام خمینی(ره) برای عدم دعوت از وی به ایران.
· پیشگیری از برگزاری مراسم بزرگداشت برای یک عارف کاذب در شاهرود.
· نوشتن کتاب "ایران تسمع فتجیب" در پاسخ فوری و کوبنده به کتاب توهینآمیز «اسمع یا ایران» مفتی سوریه. کتابی که امام موسی صدر عنوان «مع الخطیب فی خطوط العریضه» را برای آن برگزید.
· ایستادگی در مقابل مصوبات تضعیفکننده دین در بحثهای مربوط به قانون اساسی و دیگر مجالس، که مورد تأیید و علاقه خاص امام خمینی(ره) قرار گرفت.
بیاعتنایی به مقام مرجعیت و تأکید بر تقرب معنوی
فرزند آیتالله صافی با تأکید بر سیره استادش، آیتالله بروجردی، در بیاعتنایی به مقام مرجعیت گفت: ایشان فرموده بودند اگر پشت منزل من بنویسند ایشان صلاحیت مرجعیت ندارد، من آن را پاک نمیکنم.
وی ملاک برتری از دیدگاه پدرش را "تقرب معنوی به امام عصر(عج)" دانست و افزود: ایشان خود را وقف مکتب اهلبیت(ع) کرده و همواره خویش را در محضر حضرت حجت(عج) میدید. زندگیاش سراسر وقف امام عصر(عج) بود.
نقش کلیدی در وحدت اسلامی و دارالتقریب
وی همچنین به نقش مؤثر آیتالله صافی در دارالتقریب مذاهب اسلامی اشاره کرد و افزود: بسیاری از نامههایی که منجر به فتوای تاریخی شیخ محمود شلتوت، مفتی اعظم الازهر، درباره مشروعیت پیروی از مذهب جعفری شد، توسط ایشان نگاشته شده بود.
مهدویت؛ روح حاکم بر تمام آثار
در ادامه، حجتالاسلام والمسلمین فوادیان، استاد حوزه مهدویت، با بیان اینکه "روح حاکم بر همه مباحث مرحوم آیتالله صافی، مهدویت است"، این نکته را امتیازی منحصربهفرد برای ایشان برشمرد. و به کتاب شاخص «منتخب الاثر» پرداخت و ویژگیهای منحصربهفرد آن را برشمرد: نظم بدیع در ابواب، توجه به منابع فراوان از فریقین، تشکیل "خانواده حدیث" حول یک محور، پرهیز از نقل احادیث ضعیف و شاذ، و توجه مستقیم به شبهات و اندیشههای رقیب.
پنج دغدغه اصلی و هفت جبهه مرزبانی
حجتالاسلام والمسلمین محمدصفر جبرئیلی، استاد حوزه علمیه قم، آیتالله صافی را در زمره "علمای مرزبان جاوید و فقهای متکلم" معرفی کرد و پنج دغدغه محوری ایشان در مرزبانی را اینگونه برشمرد:
۱. حفظ وحدت و جلوگیری از شقاق در مرزهای مشترک اسلامی.
۲. توجه به دشمن مشترک امت اسلام.
۳. توجه به دردهای مشترک مسلمانان جهان.
۴. حمایت عملی از مرزبانان جبهه فکر و اعتقاد.
۵. توجه ویژه به حفظ "عمود دین" و پایههای اعتقادی.
حجت الاسلام جبرئیلی با اشاره به سیره عملی آیتالله صافی در رعایت وحدت، مثال زد: ایشان کتاب "مع الخطیب" را در پاسخ به محبالدین خطیب نوشت، اما ابتدا از انتشار آن خودداری کرد تا مبادا موجب تفرقه شود. تنها زمانی که دیدند کتاب خطیب به زبانهای مختلف منتشر شده، اقدام به چاپ پاسخ خود کردند.
وی سپس به وسعت میدان مرزبانی این مرجع فقید اشاره کرد و گفت: ایشان به صورت همزمان در هفت جبهه فکری به مقابله پرداخت: تجدیدنظرطلبان و روشنفکران متجدد، غالیان، منکران ولایت تکوینی و تشریعی اهلبیت(ع)، سلفیگری وهابیت، انحرافات در تصوف و عرفان، مخالفان فلسفه، اخباریگری افراطی و فرقه ضاله بهائیت.
روششناسی کلامی: مسئلهمحوری و تعادل عقل و نقل
حجتالاسلام والمسلمین رضا برنجکار، رئیس پژوهشگاه قرآن و حدیث، با اشاره به تألیف حدود صد کتاب توسط آیتالله صافی که نیمی از آنها کلامی است، اظهار داشت: جنبههای فقهی و اجتماعی ایشان، بعد کلامی درخشانش را تحتالشعاع قرار داده است.
وی روششناسی کلامی خاص ایشان را امتیازی بزرگ دانست: ایشان برخلاف متکلمان منظومهساز، با نگاهی مسئلهمحور و متناسب با جریانهای فکری هر دوره وارد میدان میشد و از تعامل متوازن عقل و وحی بهره میبرد. ایشان به یک روش واحد پایبند نبود، بلکه به اقتضای هر مسئله، روش مناسب آن را انتخاب میکرد.
حجت الاسلام و المسلمین برنجکار با انتقاد از "بیاعتنایی به سرمایههای علمی گذشته در فرهنگ تشیع"، بر لزوم بازخوانی و معرفی ابعاد گوناگون شخصیت چنین علمایی تأکید کرد. و همچنین به تبیین دیدگاههای آیتالله صافی در مباحثی مانند علیت، حدوث عالم، فطرت و خداشناسی پرداخت و نشان داد که ایشان در این مباحث نیز صاحب نظر و مبتکر بوده است.
ضرورت نهادینهسازی معارف کلامی برای نسل جوان
حجتالاسلام والمسلمین سیدابوالحسن معنوی با هشدار جدی درباره هجمه سازمانیافته شبهات علیه اعتقادات نسل نو، تصریح کرد: وظیفه حوزویان، استقرار مبانی کلامی شیعه در بین آحاد مردم، به ویژه نوجوانان و جوانان است.
وی با اشاره به فعالیتهای مؤسسه دارالتبلیغ آیتالله صافی، از برنامههایی مانند "آموزش تخصصی طلاب در زمینه اعتقادات و مهدویت"، "برگزاری گفتمانهای مهدویت در دانشگاهها با اقبال گسترده دانشجویان"، "تولید محتوای پاسخمحور برای شبهات جوانان" و "اعزام مبلغ به مناطق مختلف" خبر داد.
آینه تحولات معاصر و چراغ راه آینده
حجتالاسلام والمسلمین محمدتقی سبحانی، آیتالله العظمی صافی گلپایگانی را "آینه تمامنمای تحولات دوره معاصر" خواند و اظهار داشت: مطالعه شخصیت و ابعاد وجودی ایشان، هم ما را با تحولات گذشته و حال آشنا میکند و هم افقی برای آینده پیشروی ما میگشاید. ایشان از شخصیتهایی است که دوره معاصر ما را با حیات خود پربار کرد.
«بصیرت» به عنوان ویژگی ممتاز یک مرجع تقلید
در پایان نشست نکوداشت آیتالله العظمی صافی گلپایگانی، حجتالاسلام زهادت، از شاگردان ایشان، با تأکید بر تعبیر رهبر انقلاب از این مرجع فقید به عنوان «مرجع بصیر»، ویژگیهای بارز اندیشه و قلم ایشان را برشمرد.
وی «آگاهی و دفاع از حریم دین و اهلبیت(ع)» را بالاتر از مقام مرجعیت ایشان دانست و مهمترین ویژگی آثار آیتالله صافی را «تقریبگرایی همراه با حفظ کامل عقاید امامیه» عنوان کرد.
حجت الاسلام والمسلمین زهادت به کتاب «امانالامه» اشاره کرد که با ۵۲ سال قدمت، همچنان با ادبیاتی نرم و هشداردهنده نسبت به نقشههای استکبار، تازگی خود را حفظ کرده است.
نظر شما