به گزارش خبرگزاری بینالمللی اهلبیت(ع) ـ ابنا ـ جولانی،رئیس خود خوانده دولت انتقالی سوریه، یک روز پیش از نخستین سالگرد آغاز به کار خود در ۲۹ ژانویه ۲۰۲۵، وارد مسکو شد و با ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه، دیدار کرد. این سفر، دومین حضور رسمی جولانی در روسیه از زمان بهدست گرفتن قدرت بهشمار میرود و در مقطعی حساس از روابط دو کشور انجام شده است.
این دیدار در شرایطی صورت گرفت که آینده روابط دمشق و مسکو، سرنوشت پایگاههای نظامی روسیه در سوریه پس از سقوط نظام پیشین و چشمانداز همکاریهای امنیتی و اقتصادی، به موضوعاتی تعیینکننده تبدیل شدهاند. روسیه طی ماههای گذشته، با بهرسمیت شناختن شرایط سیاسی جدید در دمشق و نشان دادن آمادگی برای همکاری، تلاش کرده است رابطهای متعادل با دولت خود خوانده انتقالی سوریه حفظ کند.
ارسال محمولههای گندم و سوخت، پیشنهاد همکاریهای اقتصادی و انسانی و اعلام آمادگی برای بازنگری در توافقهای امضا شده با دولت پیشین، از جمله اقداماتی است که زمینه تداوم گفتوگو میان دو طرف را فراهم کرده است. در همین چارچوب، تماسها و دیدارهای متعددی میان مقامهای عالیرتبه دو کشور، از جمله وزیران دفاع و خارجه، در ماههای اخیر انجام شده است.
تأکید دمشق بر نقش محوری مسکو
جولانی در نشست مشترک با پوتین در کرملین گفت: سوریه در یک سال گذشته از موانع بزرگی عبور کرده و آخرین چالش آن، یکپارچهسازی کامل سرزمین کشور بوده است. وی این روند را «دشواری بزرگ» توصیف کرد و نقش روسیه را در ایجاد ثبات داخلی سوریه و امنیت منطقهای «کلیدی و تعیینکننده» دانست.
او ابراز امیدواری کرد که تلاشهای مسکو ادامه یابد تا منطقه خاورمیانه به سمت توسعه و ثبات پایدار حرکت کند. در مقابل، پوتین نیز با تمجید از اقدامات دولت انتقالی سوریه برای بازگرداندن وحدت سرزمینی، اعلام کرد که روسیه بهدنبال گسترش مبادلات تجاری و ارتقای سطح روابط دوجانبه در همه زمینههاست.
رئیسجمهور روسیه تأکید کرد که بازسازی سوریه نیازمند تلاشهای گسترده است و شرکتهای روسی آمادگی دارند در این مسیر مشارکت فعال داشته باشند. او همچنین بازگشت مناطق شرق فرات به کنترل دمشق را گامی مهم در جهت حفظ تمامیت ارضی سوریه ارزیابی کرد.
شمال شرق سوریه و معادله «قسد»
هرچند بهطور رسمی اشارهای به پرونده شمال شرق سوریه و آینده نیروهای «قسد» نشد، اما این موضوع بهطور طبیعی در گفتوگوهای دو طرف حضور داشته است. تسلط اخیر دولت انتقالی بر میادین نفت و گاز این منطقه، پس از خارج شدن آنها از کنترل قسد، از سوی ناظران بهعنوان بازپسگیری حاکمیت اقتصادی سوریه تلقی میشود؛ اقدامی که با وجود نفوذ آمریکا در این پرونده، پیام روشنی برای بازیگران خارجی دارد.
مسکو بهخوبی آگاه است که با دولتی انتقالی روبهروست که مشروعیت خود را بر پایه حفظ وحدت سرزمینی و کنترل منابع ملی بنا میکند. این واقعیت، زمینهای تازه برای ایفای نقش روسیه بهعنوان شریک امنیتی دمشق فراهم کرده است؛ بهویژه آنکه سوریه در پی ایجاد توازن در روابط خارجی و گسترش دامنه مانور دیپلماتیک خود است.
نقش امنیتی روسیه در جنوب سوریه
نقطه عطف واقعی در روابط دو کشور، پس از مجموعهای از اقدامات اعتمادساز روسیه و تحولات میدانی داخل سوریه شکل گرفت؛ بهخصوص در جنوب کشور. پس از حملات رژیم صهیونیستی به خاک سوریه در تابستان گذشته با ادعای حمایت از دروزیها، دمشق تمایل خود را برای بازگشت نیروهای روسی به جنوب سوریه اعلام کرد تا از این طریق، مانعی در برابر گسترش تجاوزات اسرائیل ایجاد شود.
در همین راستا، همکاریهای امنیتی، بررسی وضعیت پایگاههای نظامی روسیه و کمک به بازسازی و سازماندهی ارتش جدید سوریه، از محورهای اصلی رایزنیها بوده است؛ از جمله در جریان سفر هیئت دولتی روسیه به دمشق به ریاست معاون نخستوزیر این کشور در شهریور گذشته.
نگاه آمریکا به همکاری دمشق و مسکو
در سطح بینالمللی، ایالات متحده با وجود تلاش برای شکلدهی به نظم جدید در سوریه، به این جمعبندی رسیده است که حذف کامل روسیه از معادلات سوریه در کوتاهمدت امکانپذیر نیست. به نظر میرسد واشنگتن دولت جدید سوریه را فرصتی برای مهار و مدیریت نفوذ مسکو میداند، نه حذف آن.
در همین چارچوب، برخی نشانههای مثبت آمریکا پیش از سفر جولانی به مسکو، از جمله تماس تلفنی دونالد ترامپ با رئیسجمهور انتقالی سوریه و تأکید او بر ضرورت ثبات این کشور، قابل تفسیر است. با این حال، نشست آتی کمیسیون امنیت و همکاری اروپا در کنگره آمریکا با محور «کاهش نفوذ روسیه در سوریه»، نشان میدهد که این موضوع همچنان در دستور کار واشنگتن قرار دارد.
پایگاههای روسیه؛ خط قرمز یا ابزار مذاکره؟
همزمان با انتشار اخباری درباره تخلیه پایگاه روسیه در فرودگاه قامشلی، گمانهزنیها درباره اهداف کنونی مسکو و خواستههای متقابل دمشق افزایش یافته است. برخی کارشناسان معتقدند حفاظت از زیرساختهای انرژی در شمال شرق سوریه میتواند به نیازی مشترک برای دو طرف تبدیل شود و پایهای تازه برای همکاری نظامی و فنی ایجاد کند.
با این حال، پایگاههای حُمَیمیم و طرطوس همچنان بر اساس توافقهای بلندمدت فعال هستند. تحلیلگران روس تأکید دارند که حضور نظامی مسکو در سوریه نهتنها برای انتقال تجهیزات به آفریقا، بلکه برای حفظ نفوذ ژئوپلیتیکی در خاورمیانه ضروری است.
در مجموع، ارزیابی کارشناسان روسی حاکی از آن است که خاورمیانه همچنان کانونی پرتنش باقی مانده و نقش روسیه بهعنوان عاملی بازدارنده و تثبیتکننده، از نگاه دمشق و مسکو، همچنان مورد نیاز است.
........
پایان پیام/
نظر شما