به گزارش خبرگزاری بینالمللی اهلبیت(ع) ـ ابنا ـ در پی توقف توافق کنترل تسلیحات هستهای میان ایالات متحده و روسیه، نشانههایی از شکلگیری یک مسابقه تسلیحات هستهای جدید در سطح جهانی ظاهر شده است؛ تحولی که میتواند اروپا، شرق آسیا و برخی کشورهای خاورمیانه را به سمت توسعه تسلیحات هستهای سوق دهد.
بر اساس گزارشها، احتمال توسعه تسلیحات هستهای جدید یا انجام آزمایشهای هستهای توسط ایالات متحده پس از پایان توافق نیواستارت (New START) میتواند با واکنش متقابل روسیه و چین همراه شود. تحلیلگران هشدار میدهند چنین روندی ممکن است کشورهای اروپایی و شرق آسیایی را نیز به دنبال کردن برنامههای هستهای مستقل ترغیب کند.
افزایش بحثهای هستهای در اروپا
در همین راستا، رسانهها از افزایش بحثهای سیاسی در آلمان درباره لزوم دستیابی به بازدارندگی هستهای خبر دادهاند. یک سیاستمدار برجسته آلمانی از حزب آلترناتیو برای آلمان اعلام کرده بود که این کشور «به تسلیحات هستهای نیاز دارد»، موضوعی که با واکنش و محکومیت برخی دیگر از سیاستمداران مواجه شد.
همچنین رودریش کیزهوتر، قانونگذار حزب دموکرات مسیحی، خواستار مشارکت آلمان در یک «چتر هستهای اروپایی» شده است. این موضعگیریها در شرایطی مطرح میشود که فرانسه پیشتر پیشنهاد داده بود چتر هستهای خود را به کل اتحادیه اروپا گسترش دهد.
نگرانی برخی از نخبگان اروپایی درباره کاهش تعهدات امنیتی ایالات متحده نسبت به اروپا، از جمله احتمال کاهش پوشش چتر هستهای آمریکا، از جمله عوامل اصلی مطرح شدن این پیشنهادها عنوان شده است.
بررسی گزینههای نظامی جدید در اروپا
در همین چارچوب، صدراعظم آلمان تأیید کرده است که برلین در حال بررسی گزینههای مربوط به بازدارندگی هستهای اروپایی است. مقامات اروپایی نیز گزینههایی مانند تقویت تسلیحات هستهای فرانسه، استقرار مجدد بمبافکنهای دارای قابلیت حمل تسلیحات هستهای و افزایش توان نظامی متعارف در جناح شرقی ناتو را بررسی میکنند.
یکی دیگر از گزینههای مورد بحث، فراهم کردن زیرساختهای فنی برای کشورهای اروپایی فاقد برنامه هستهای است تا در صورت لزوم بتوانند این توانمندی را به دست آورند.
محدودیتهای حقوقی و چالشهای اجرایی
با وجود این، آلمان طبق قوانین بینالمللی، از جمله معاهده عدم اشاعه تسلیحات هستهای (NPT) و توافق «دو به علاوه چهار»، از توسعه تسلیحات هستهای منع شده است. با این حال، برخی تحلیلگران معتقدند ضعف سازوکارهای اجرایی و اختلافات میان قدرتهای بزرگ، اجرای مؤثر این قوانین را با چالش مواجه کرده است.
احتمال گسترش مسابقه تسلیحاتی به سایر مناطق
کارشناسان هشدار میدهند در صورت تشدید رقابت هستهای میان آمریکا از یک سو و روسیه و چین از سوی دیگر، اروپا نیز ممکن است وارد این رقابت شود. در چنین سناریویی، احتمال انتقال فناوریهای مرتبط با تسلیحات هستهای به متحدان اروپایی آمریکا نیز مطرح شده است.
این روند میتواند فراتر از اروپا گسترش یابد. کشورهایی مانند ژاپن و کره جنوبی ممکن است در واکنش به تهدیدهای منطقهای، به دنبال تقویت توان هستهای خود باشند. همچنین عربستان سعودی و ترکیه نیز ممکن است تحت تأثیر ملاحظات امنیتی منطقهای، چنین گزینههایی را بررسی کنند.
هشدار درباره پیامدهای جهانی
تحلیلگران هشدار میدهند جهان ممکن است در آستانه یک مسابقه تسلیحات هستهای جهانی قرار داشته باشد. اگرچه برخی نظریهپردازان معتقدند تسلیحات هستهای میتوانند به عنوان عامل بازدارنده مؤثر عمل کنند، اما گسترش این تسلیحات در میان کشورهای بیشتر، خطر بیثباتی و وقوع درگیریهای ناخواسته را افزایش میدهد.
به گفته کارشناسان، افزایش تعداد کشورهای دارای تسلیحات هستهای میتواند احتمال خطاهای محاسباتی، بحرانهای غیرقابل کنترل و حتی جنگ هستهای تصادفی را افزایش دهد؛ موضوعی که پیامدهای گستردهای برای امنیت جهانی خواهد داشت.
در مجموع، پایان محدودیتهای تسلیحاتی میان قدرتهای بزرگ و افزایش نگرانیهای امنیتی در اروپا و سایر مناطق، چشمانداز شکلگیری یک رقابت هستهای گسترده را تقویت کرده است؛ روندی که میتواند نظم امنیتی جهانی را با چالشهای جدی مواجه کند.
**************
End/ 345A
