به گزارش خبرگزاری بینالمللی اهلبیت(ع) ـ ابنا: حجت الاسلام و المسلمین محمد حسین امین، نویسنده و پژوهشگر دینی، در نوشتاری اختصاصی برای ابنا، به بررسی پیوند معنوی نوروز و مقاومت در شرایط جنگی پرداخته است.
محمد حسین امین / نویسنده و پژوهشگر دینی
نوروز در شرایط جنگی: تابآوری ایمانی در آستانه بهار
نوروز، این جشن کهن و باشکوه ایرانی، همواره نماد پیروزی نور بر ظلمت و زندگی بر مرگ بوده است. اما در شرایط جنگی، زمانی که سایههای شوم ناامنی و ویرانی بر زندگی مردم سنگینی میکند، برگزاری این آیین معنای عمیقتری به خود میگیرد. اینجاست که نوروز از یک جشن صرفاً فرهنگی فراتر رفته و به میدانی برای تجلی صبر، امید و اعتماد به وعدههای الهی تبدیل میشود. این نوشتار با نگاهی دینی، به واکاوی این مفهوم و نقش آن در تقویت روحیه مقاومت میپردازد.
نوروز در سیره معصومین(ع)، سنتهایی که جنگزدگی را درمان میکند
روایات متعددی از ائمه اطهار(ع) در مورد نوروز و فضیلت آن نقل شده است که میتواند چراغ راه انسانهای درگیر با مصائب جنگ باشد. در چنین روزی بود که پیامبر اکرم(ص) در غدیر خم، ولایت حضرت علی(ع) را تایید کردند[1]. این پیوند عمیق میان یک عید ملی و یک عید بزرگ شیعی، به خودی خود نشاندهنده آن است که شادی و معنویت میتوانند در کنار هم و در سختترین شرایط حاضر شوند.
امام صادق(ع) در توصیف نوروز میفرمایند: «وَ هُوَ الْیَوْمُ الَّذِی نَصَرَ فِیهِ قَوْمُ الْکِسْرَی»[2]. این بیان، مفهوم “نصرت” و “پیروزی” را در خود جای داده است. برای مردمی که در جنگ به سر میبرند، یادآوری هرگونه “نصرت” الهی، چه در گذشته و چه در آینده، مانند آب حیات است. نوروز به آنان یادآوری میکند که تاریخ پر از لحظات پیروزی پس از دورههای سخت تاریکی بوده است.
برگزاری سنتهایی مانند خانهتکانی، که در فرهنگ ما با نوروز عجین شده، در شرایط جنگی نماد پاکسازی روح از زنگارهای ترس و یأس است. پوشیدن لباس نو، اگرچه ممکن است ساده باشد، نشاندهنده امید به فردایی بهتر و تسلیم در برابر شرایط موجود است. این اعمال، همخوانی کامل با تأکید اسلام بر پاکی ظاهر و باطن دارد.
سفره هفتسین؛ نمادهای امید در میان محرومیت
سفره هفتسین، که مرکزیت آیین نوروزی است، در بحبوحه جنگ به یک بیانیه مقاومت تبدیل میشود. هر یک از اجزای این سفره، درسی برای زندگی در شرایط سخت دارد. سیب، نماد سلامتی و تندرستی است که در زمانی که بهداشت و درمان به چالش کشیده شده، آرزوی هر خانوادهای است. سنجد، نماد عشق و دلبستگی، یادآور میشود که حتی در تاریکترین لحظات، مهرورزی و پیوندهای انسانی باید حفظ شوند.
سبزه، شاید نمادینترین جزء این سفره باشد. رویاندن دانه در آستانه بهار، تمثیل زیبایی از حیات است که از دل خاکِ به ظاهر مرده سر برمیآورد. برای انسانی که ویرانی جنگ را دیده، دیدن سبزی یک جوانه، وعده الهی برای باززایی دوباره و مباره با ناامیدی است. این نگاه کاملاً مطابق با آیۀ شریفۀ «وَ النَّاشِراتِ نَشْراً فَالفارِقاتِ فَرقاً»[3] است که به رستاخیز و حیات مجدد اشاره دارد.
حتی سمنو، که با رنج و زحمت پخته میشود، نماد صبر و تحمل است. تهیه آن در شرایط کمبود، خود یک عمل مقاومتی است. این سفره به جامعۀ درگیر جنگ میآموزد که با کمترین امکانات میتوان معنویت و امید را خلق کرد و این همان "صبر جمیل"ی است که قرآن کریم به آن امر میکند.
نوروز و فرهنگ شهادت؛ پیوند عید و ایثار
جالب آنکه نوروز در تاریخ شیعه، با مفهوم شهادت و ایثار نیز گره خورده است. در فرهنگ ما، عید نوروز بهگونهای با یادآوری حماسه عاشورا و ارزشهای والای شهدا همراه شده است. این پیوند به مردم میآموزد که شادی آنان نباید باعث فراموشی فداکاریهای بزرگی شود که زمینهساز امنیت امروز آنان بوده است.
در چنین شرایطی، نوروز فرصتی است برای زنده نگه داشتن یاد شهدا و تجدید عهد با آرمانهای آنان. دید و بازدیدهای نوروزی میتواند شامل عیادت از خانوادههای معظم شهدا و ایثارگران شود تا شادی عید، همراه با همدلی و قدردانی باشد. این عمل، تجلی حدیث شریف «مَنْ لَمْ یَشْکُرِ الْمُنْعِمَ مِنَ الْمَخْلُوقِینَ لَمْ یَشْکُرِ اللَّهَ»[4] است.
نوروز در شرایط جنگ، دیگر یک جشن فردی نیست؛ یک عید جمعی و مقاومتی است. همانطور که در روز عاشورا، ایمان بر شمشیر پیروز شد، در نوروز نیز امید بر یأس غلبه میکند. این نگاه، نوروز را از یک واکنش صرفاً فرهنگی به یک کنش فرهنگی-مقاومتی ارتقا میدهد که ریشه در عمق اعتقادات دینی ما دارد.
پاورقیها:
- «الْیَوْمَ أَکْمَلْتُ لَکُمْ دِینَکُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَیْکُمْ نِعْمَتِی وَرَضِیتُ لَکُمُ الإِسْلاَمَ دِینًا» (سوره مائده، آیۀ ۳). روایات بسیاری روز غدیر را مطابق با نوروز دانستهاند.
- بحار الانوار، ج۵۹، ص۹۲. («و آن روزی است که قوم کسری در آن پیروز شدند.»)
- سورۀ مرسلات، آیات ۳ و ۴. («سوگند به [فرشتگان] نشردهندهی نشردهنده پس جداکنندهی جداکننده»)
- کافی، ج۲، ص۹۹. («کسی که شکرِ نعمتدهنده از مخلوقات را به جا نیاورد، شکر خدا را به جا نیاورده است.»)
نظر شما