به گزارش خبرگزاری بینالمللی اهلبیت(ع) ـ ابنا ـ در میانه تشدید تنشهای نظامی در جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران، شکافی در درون اتحاد غربی نمایان شده است؛ شکافی که یادآور مخالفت برخی کشورهای اروپایی با جنگ عراق در سال ۲۰۰۳ به رهبری دولت جورج بوش است.
براساس گزارش شبکه الجزیره در شرایطی که نه در سطح پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو) و نه در اتحادیه اروپا تصمیمی واحد اتخاذ نشده، سه پایتخت مهم اروپایی—مادرید، رم و پاریس—تصمیم گرفتهاند استفاده آمریکا از حریم هوایی و پایگاههای نظامی خود را محدود یا ممنوع کنند. این تصمیمها پرسشهای مهمی درباره انگیزهها و پیامدهای آن برای روند جنگ و نظم جهانی ایجاد کرده است.
اول: واقعیت محدودیتهای اروپایی چیست؟
مخالفت اروپا شکل یکسانی ندارد و بسته به محاسبات سیاسی هر کشور، در سطوح مختلفی بروز یافته است:
اسپانیا (ممنوعیت کامل و موضع قاطع):
مادرید سختگیرانهترین موضع را اتخاذ کرده است. «مارگاریتا روبلس» وزیر دفاع اسپانیا اعلام کرد: ما اجازه استفاده از پایگاهها یا حریم هوایی برای هیچگونه عملیات مرتبط با جنگ ایران را نمیدهیم. او این جنگ را غیرقانونی و بهشدت ناعادلانه توصیف کرد.
اسپانیا پیشتر نیز استفاده از دو پایگاه مشترک «روتا» و «مورون» را برای جنگ علیه ایران، رد کرده بود و سپس این ممنوعیت را به کل حریم هوایی گسترش داد.
«پدرو سانچز» نخستوزیر اسپانیا در پارلمان این کشور تأکید کرد که تمامی طرحهای پروازی مرتبط با عملیات—از جمله هواپیماهای سوخترسان—رد شدهاند. این موضع باعث شد که دونالد، ترامپ اسپانیا را به قطع روابط تجاری تهدید کند.
ایتالیا (ماجرای سیگونلا و نبود مجوز):
بر اساس گزارشها، ایتالیا اجازه فرود بمبافکنهای آمریکایی در پایگاه «سیگونلا» در جزیره سیسیل را نداد.
با وجود نزدیکی سیاسی «جورجیا ملونی» نخستوزیر ایتالیا به ترامپ، این مخالفت بیشتر جنبه اجرایی داشت. دولت ایتالیا اعلام کرد که درخواستها بهصورت موردی و با دقت بررسی میشوند.
طبق گزارشها، دلیل این تصمیم آن بوده که آمریکا بدون درخواست مجوز قبلی و بدون هماهنگی با مقامات ایتالیایی اقدام به پرواز کرده است. این اقدام با استقبال گسترده احزاب مخالف در داخل ایتالیا مواجه شد که آن را نشانه درستی نگرانیهای خود درباره درگیر شدن در جنگ علیه ایران، دانستند.
فرانسه (مخالفت گزینشی و موازنهگر):
فرانسه تصمیم رسمی برای بستن کامل آسمان خود اعلام نکرد، اما گزارشها حاکی از آن است که از عبور هواپیماهای حامل سلاح به مقصد اسرائیل جلوگیری کرده است.
در مقابل، پاریس اجازه برخی تسهیلات مانند سوختگیری را داده تا میان تعهدات خود به متحدان غربی و پرهیز از ورود مستقیم به جنگ توازن برقرار کند.
با این حال، دونالد ترامپ، فرانسه را به جلوگیری از عبور هواپیماهای آمریکایی متهم کرد، اما یک مقام نظامی فرانسوی این ادعا را رد و تأکید کرد که هیچ ممنوعیت کامل اعمال نشده است.
لهستان (رد انتقال سامانههای دفاعی):
در ادامه این احتیاط اروپایی، لهستان نیز درخواست آمریکا برای انتقال سامانههای دفاع هوایی «پاتریوت» به خاورمیانه را رد کرد.
وزیر دفاع لهستان تأکید کرد که این سامانهها برای حفاظت از آسمان کشور و جناح شرقی ناتو ضروری هستند و هیچ برنامهای برای انتقال آنها وجود ندارد.
دوم: تناقضهای ترامپ، عامل نگرانی متحدان
برای درک دلایل این مخالفتها، باید به نگاه اروپا به نحوه مدیریت جنگ توسط آمریکا توجه کرد:
اروپاییها نگران گرفتار شدن در جنگی هستند که برنامه خروج مشخصی ندارد.
«ویلیام هیگ» وزیر خارجه پیشین بریتانیا، این جنگ را یک اشتباه راهبردی در مقیاسی بسیار بزرگ توصیف کرده است.
گزارشها نشان میدهد که ترامپ بارها از پایان نزدیک جنگ و پیروزی کامل سخن گفته، اما همزمان تهدید به نابودی زیرساختهای انرژی ایران کرده است؛ موضوعی که پیامهای متناقضی به متحدان ارسال میکند.
چه کسی تنگه هرمز را باز میکند؟
به باور برخی تحلیلگران اروپایی، اوضاع زمانی پیچیدهتر شد که گزارشهایی منتشر شد مبنی بر اینکه آمریکا ممکن است حتی در صورت بسته ماندن تنگه هرمز نیز به جنگ پایان دهد و مسئولیت بازگشایی آن را به متحدان خود در اروپا و خلیج فارس واگذار کند.
این رویکرد باعث شده کشورهای اروپایی نسبت به ارائه هرگونه حمایت لجستیکی محتاطتر شوند، زیرا ممکن است در نهایت هزینههای اقتصادی و امنیتی جنگ بر دوش آنها باقی بماند.
سوم: دلایل مستقیم مخالفت اروپا
مواضع کشورهای اروپایی بر چند عامل کلیدی استوار است:
- مشروعیت بینالمللی: برخی دولتها این جنگ را یکجانبه و فاقد مجوز بینالمللی میدانند.
- فشار افکار عمومی: جامعه اروپا همچنان تحت تأثیر خاطره جنگ عراق و بحرانهای اخیر قرار دارد.
- بحران انرژی و تورم: افزایش شدید قیمت نفت میتواند اقتصاد اروپا را تحت فشار قرار دهد.
- ترس از واکنش ایران: پایگاههای نظامی ممکن است به اهداف حملات تلافیجویانه تبدیل شوند.
چهارم: اروپا میان آمریکا و چین در یک نظم متزلزل
پیامدهای این بحران فراتر از منطقه است. تحلیلها نشان میدهد که آمریکا ممکن است از نظر نظامی قدرتمند به نظر برسد، اما در مدیریت نظم جهانی با چالش مواجه است.
چنین وضعیتی میتواند به بیثباتی بازارها، مسیرهای تجاری و گذرگاههای حیاتی مانند تنگه هرمز منجر شود؛ مسائلی که برای اقتصاد اروپا و چین اهمیت حیاتی دارند.
در نتیجه، برخی کشورهای اروپایی تلاش میکنند تا حد امکان از این وضعیت فاصله بگیرند.
پنجم: تکرار تاریخ
این موضعگیری اروپایی بیسابقه نیست و نمونههای مشابهی در گذشته دارد:
- سال ۱۹۸۶: محدود کردن استفاده آمریکا از حریم هوایی اروپا در حمله به لیبی
- سال ۲۰۰۳: مخالفت فرانسه و آلمان با جنگ عراق و امتناع ترکیه از همکاری
جمعبندی
وضعیت کنونی به معنای یک ممنوعیت کامل در سراسر اروپا نیست، بلکه مجموعهای از تصمیمات ملی متفاوت است:
- موضعی بسیار سختگیرانه در اسپانیا
- رویکردی اجرایی و محتاط در ایتالیا
- سیاستی گزینشی در فرانسه
با این حال، وجه مشترک همه آنها روشن است که شامل پرهیز از ورود به جنگی یکجانبه، پرهزینه و فاقد راهبرد خروج مشخص میباشد.
..............................
پایان پیام/ ۲۶۸
نظر شما