خبرگزاری بینالمللی اهلبیت(ع) ـ ابنا: جلوههای مقاومت هم در زمان حیات امام رضا(ع) در اشعار شاعران شیعی عربزبان نمایان بود و هم بعد از شهادت با الهام از سخنان ایشان در اشعار دیگر شاعران حضور داشت. این اشعار در دورانی که امام رضا(ع) بهظاهر در مقام ولایتعهدی حکومت مامون حضور داشت، توانست مفاهیمی مرتبط با جهاد و قیام و شهادت را که در آن دوران، با مخالفت پیدا و پنهان مخالفان معارف اهلبیت(ع) مواجه بود، در دلها و ذهنها ماندگار سازد، تلاشی که بارها مورد تحسین امام رضا(ع) قرار گرفت.
این معارف در دوران بعد از شهادت امام رضا(ع) هم با الهام از سخنان نورانی ایشان در قالب اشعار مختلف شاعران به یادگار ماند. در این اشعار موضوعاتی مانند دعوت به جهاد و پایداری، مقوله هجرت و تحمل رنج تبعید و غربت، جانبازی و شهادتطلبی همچنین انتظار منجی و اعتقاد به پیروزی نهایی در اشعار این دو گروه از موضوعاتی است که در اشعار این شاعران بیان شده است.
همچنین در یک بررسی کوتاه، نام شاعر برجسته همعصر با امام رضا(ع)، یعنی دعبل خزایی، که بارها اشعار وی مورد تجلیل ایشان قرار گرفت بهعنوان شاخصترین فرد دیده میشد، همچنین شاعران دیگر مانند «علی بن عبدالله خوافی»، «اشجع بن عمرو سلمی»، «محمد بن حبیب ضبّی» و «ابوفراس حمدانی» از شاعرانی بودند که ادبیات مقاومت رضوی را در اشعار خود برجسته کردند.
از نمونههای زیبا در سوگ سرودههای دعبل خزاعی، اشاره وی به شهادت امام موسی کاظم(ع) است که امام رضا(ع) در سرودههایی ضمن تکمیل آن ابیات و اشاره به شهادت خویش، با ابیاتی، نسبت میان «سوگ و حماسه» را بیان کرده و نسبت این شهادتها با قیام امام زمان(عج) بیان میکند تا نشان دهند که در فرهنگ شیعی، هر سوگ، مقدمهای بر مقاومت و حماسهای است که هدف نهایی آنها، زمینهسازی برای ظهور منجی نهایی و سرآغازی بر استقرار حکومت نهایی و جهانی مهدوی است.
در این سرودهها، دعبل گفته است: «وَ قَبْرٌ بِبَغْدَادَ لِنَفْسِ زَکِیَّةٍ / تَضَمَّنَهَا الرَّحْمَنُ فِی الْغُرُفَاتِ»؛ و قبری در بغداد است که از برای نفس طیّب و طاهر امام موسی کاظم(ع) است که حقّ تعالی آن نفس طیّب را در غرفههای بهشتی جای داده است. امام رضا(ع) بعد از شنیدن این ابیات فرمودند: دو بیت دیگر هم من به قصیدهات میافزایم تا این قصیده کامل شود، آن گاه فرمودند: «و قبْرٌ بطُوسٍ یَالَهَا مِنْ مصِیبَةٍ/ تَوَقَّدُ بِالْأَحْشَاءِ فِی الْحُرُقَاتِ/ إِلَی الْحشْرِ حَتَّی یَبْعَثَ اللَّهُ قَائِمًا/ یُفَرَّجُ عَنَّا الْهَمَّ وَ الْکُرُبَاتِ» و قبری در شهر طوس است، وامصیبتا از غم و اندوهش که آتش مصیبت فاجعۀ مرگش تا روز حشر در اعضا و رگ و ریشۀ بدن شعله میزند، تا هنگامی که خداوند قائمی را برانگیزد و بر ستم و ستمکاران پیروز شود و درد و رنج ما را تا حدّی آرام بخشد.»
موضوع جهاد و نسبت آن با منجی نهایی نیز از دیگر موضوعاتی است که در اشعار شاعران رضوی دیده میشود بهعنوان نمونه «محمّد بن حبیب ضبّیّ» خطاب به امام رضا(ع) اینگونه سروده است: یَا لَیْتَ شِعْرِی هَلْ بِقَائِمِکُمْ غَدًا/ یَغْدُو بِکَفِّی لِلْقَرَاعِ حِسَامُ/ تُطْفِی یَدَایَ بِهِ غَلِیلًا فِیکُم/ بَیْنَ الْحَشَا لَمْ تَرْقَ مِنْهُ أُوَامُ» «ای کاش میدانستم آیا ممکن است فردا که قائم شما ظهور میکند در دست من ـ برای کوبیدن دشمن ـ شمشیر برّان باشد. دستهای من با آن شمشیر سوزش درونی خود را برای شما که فرو نمینشیند و آرام نمیگیرد، خاموش کند. اشاره شاعر به سوزش درونی شهادت امام رضا(ع) و آرام گرفتن آن سوزش دائمی با همکاری با قیام مهدوی و استقرار حکومت جهانی شیعی نیز از نکتههای جالب در این اشعار است. موضوعی که در پیام امام خمینی(رض) بعد از جنگ تحمیلی هشتساله با عنوان «کینه مقدس» از آن یاد میشود.
سید علیاصغر حسینی/ ابنا
................
پایان پیام
نظر شما