به گزارش خبرگزاری بینالمللی اهلبیت(ع) ـ ابنا ـ حج، سفری است که در آن انسان از خویشتن فاصله میگیرد و به حقیقتی بزرگتر نزدیک میشود؛ سفری که هر بار، حتی برای زائران باتجربه، معنایی تازه و احساسی متفاوت به همراه دارد. در این میان، روایت حج زمانی عمیقتر میشود که با تجربههای شخصی و شرایط خاص زمانه درهم بیامیزد.
«محمدمهدی شریعتمدار» در سلسله یادداشتهایی با نگاهی صمیمی و تأملبرانگیز از حضور دوباره خود در سرزمین وحی مینویسد؛ حضوری که اینبار، همزمان با فقدانی شخصی و تحولات پرالتهاب منطقه، رنگ و بویی دیگر یافته است. بخش اول این یادداشتها به شرح زیر است:
سی ساعتی میشود که در معنویت شهر مدینه النبی نفس میکشیم ومشق عشق میکنیم که به گفته سعدی عشق محمد بس است وآل محمد.
بارها فرصت تشرف به دیار وحی وحرمین شریفین وگزاردن حج یا عمره داشتهام، اما حج امسال با همه آنچه از سال ۱۳۵۹ که نخستین بار چشمم به کعبه ومسجدالنبی وبقیع الغرقد افتاد دیدهام، تجربهای متفاوت است.
حج امسال، پس از دو جنگ خونین که همچنان جهان در بیم وامید تداوم جنایت متجاوزان یا توافق احتمالی است، شهادت امام شهید وسپردن زمام رهبری به سومین رهبر انقلاب وتب وتاب تحولات پس از آن، در حالی فرامیرسد که در سایه صدای شیپور جنگ، ایرانیان همچنان در میدان وخیابان وپشت میز مذاکره، حماسه وشور وهنر دفاع از آرمانها میآفرینند، هرچند سوداگران، با گرانیها آب به آسیاب دشمن بریزند وکام ملت را تلخ کنند.
نویسنده این یادداشت اما حکایت دیگری دارد. پس از بارها وبارها درک صفای بودن وزیستن در فضای معنوی مکه مکرمه ومدینه منوره وحتی سفر به مناطقی دیگر از این سرزمین پهناور، دوازده سالی بود که این توفیق از من سلب شده بود ودر ماههای گذشته نیز در پی حادثهای دردناک، رفیق عمر وشریک زندگیم را از دست دادهام. شگفت آنکه در روز خاکسپاری آن یار دلبند، خبر ووعده تشرف را به من دادند وهمانجا با خدای خود عهد کردم، به نیابت از او حج بگزارم تا هم توشهای افزوده باشد، برای دنیای برزخی او وهم خاطره شیرین دو بار همسفری با او به دیار مقدس را در جان وذهن من زنده کند ونشان دیگری باشد از عهد ووفای من به او، خاطره شیرین وعهد ووفایی که با تلخی تجاوز دشمن وصفآرایی ناشی از عهدها وبدعهدیها ووفاها وبیوفاییها همراه شد؛ گرچه حضور مردم ایران در صحنه، باطلالسحر همه خطاها وخیانتها شده است.
ماهها انتظار بهسرآمد تا زمان زیارت ومناسک فرارسد ومن خوش داشتم که در حج امسال، تلاش سیساله در ارتباط با نخبگان ونهادهای فرهنگی وناشران ورسانههای عربستان را پیبگیرم وهمچنان امیدوارم که بهرغم تجاوز صهیونیآمریکایی به کشور عزیز ما ودرگیر کردن دو کشور در پیامدهای آن، این گفتگوی نخبگان، فارغ از تحولات میدان، در فضای اخوت ووحدت مسلمین جامه عمل بپوشد واقدام ناگزیر اما منطقی ایران در استیفای حق دفاع مشروع، بر آن سایه نیفکند.
در روزهای گذشته هم فضای عمومی در ایران ملتهب بود وهم در جلسات بعد از جنگ، پرسشهایی درباره نحوه تعامل کشور میزبان وجود داشت. سرانجام با تصمیم عالی کشور انتظارها به سررسید، سفر حجاج آغاز شد وظهر یکشنبه، با بدرقهای گرم در تهران ودو مصاحبه نماینده محترم ولی فقیه ورئیس سازمان حج وزیارت، سفرها رسمی شد. نصب تصویر رئیس پیشین سازمان حج که در جنگ رمضان بهشهادت رسید، در زیر تصاویر امام راحل وامام شهید ورهبر جدید، در زمان حضور در فرودگاه امام خمینی رضوان الله علیه وگفتگوی رسانهای دستاندرکاران حج، هر بینندهای را به حال وهوای شهیدان وطن ودوگانه تجاوز ستمکارانه ودفاع مشروع جانانه میبرد.
پرواز ما با توضیح خلبان درباره افزایش دوساعته مدت سفر به دلیل تغییر مسیر وعبور از مشهد، زاهدان وچابهار وورود از کشور عمان برای رسیدن به مقصد مدینه که ناشی از شرایط جنگ ولزوم تامین امنیت پروازهاست، آغاز شد.
سفر هوایی پنج ساعته فرصتی داد تا به فکر نگارش رهآورد سفر در این شرایط تاریخی بیفتم، اندیشهای که در مشورت با دیگران، بیتردید مورد تایید آنات قرار گرفت وسرآغاز این روایت ویادداشتها شد.
ساعت ۱۷:۴۰ به وقت محلی، کم کردن ارتفاع هواپیما شروع شد. از فراز آسمان، در حال حرکت به شمال غرب شبه جزیره از عمان به سوی مدینه، هرچه میبینی بیابان لمیزرع است. در اطراف مدینه، هواپیما از شمال این شهر وارد شد وخورشید در حال غروب در سمت راست ما بود. جادهها وهر از چندی، چند خانه تکافتاده در بیابان، حرکت خودروها از دور، چندتایی
جاده به رنگ خاک وگاهی چند تکدرخت والبته محیط کوهستانی وصخرهای اطراف مدینه تمام مشاهدات ما از فراز آسمان بود.
ساعت ۵.۵۰ با اعلام دمای ۳۹ درجه در مدینه، فرود هواپیما آغاز شد وهنوز بر فراز آسمان بودیم که اولین پیامک سازمان حج دریافت شد. پیامکهای مکرر سازمان حج وزیارت به حجاج ویادآوری نکات بهداشتی وقوانین ومقررات دو کشور ایران وعربستان برای رعایت آنها در زمان حج از اقدامات بسیار مهمی است که در تامین نظم مراسم وآسایش زائران خانه خدا نقش شایستهای ایفا کرده است.
آفتاب شدید میتابید، چرخهای هواپیما باز شد وهواپیما در فرودگاه مدینه به زمین نشست.
نماینده ولی فقیه در امور حج وزیارت ورئیس سازمان در پاویون، با حضور نماینده تشریفات پادشاهی عربستان سعودی، مورد استقبال سفیر، سرکنسول وکارکنان سفارت وکنسولگری جمهوری اسلامی ایران در ریاض وجده، کارکنان ستاد وسازمان هلال احمر وروحانیون قرار گرفت وپس از گفتگوهایی کوتاه راهی شهر مدینه شد.
فرودگاه مدینه فرودگاه کوچکی است وبا فرودگاه جده وبخش حجاج آن بسیار متفاوت است. آنچه در پذیرش فرودگاه نظرم را جلب کرد، حضور کارمند زن اهل عربستان است. در این کشور عمده کارها به دست کارگران خارجی انجام میشود وحتی بخشهای امنیتی نیز در دهه شصت هجری شاهد حضور اتباع دیگر کشورها بود. بیش از دو دهه است که برنامه سعودیسازی فرصتهای شغلی یا "سعوده العماله" اتخاذ واجرا شده ودر سالهای اخیر هم حضور زنان در مشاغل عمومی مورد تاکید قرار گرفته که نمونه آن را بر خلاف گذشته، در ورود به این کشور میتوان دید.
فرودگاه مدینه را پس از گفتگوی کوتاه تلویزیونی نماینده ولی فقیه ورئیس سازمان حج وزیارت ترک کردیم وطبق نظر حجت الاسلام والمسلمین سید عبدالفتاح نواب راهی مسجد شجره در منطقه ابیار علی، جایی که علی علیهالسلام برای کشاورزی حفر چاه میکرد، رفتیم. مسجد شجره میقات مسیر مدینه منوره به مکه مکرمه ونقطه آغاز احرام برای عمره تمتع است. این مسجد را نخستین بار در سال ۱۳۵۹ زمانی که اتاقی با مساحت بیست سی متر ومحوطهای در همین حد داشت، دیده بودم واز آنجا برای نخستین تشرف به عمره، همراه با شهید حقانی احرام کرده بودیم،اما سالهاست که در چارچوب نوسازی عربستان واماکن حج، بهصورت مسجد ومحوطه وتاسیسات لازم وسرویسهای بهداشتی وپارکینگهای منظم ومدرن، با مساحت هزاران متر مربع دیده میشود.
حجت الاسلام والمسلمین نواب در کنار دیگر خصوصیات متمایزش، دو ویژگی استثنایی دارد. ویژگی نخست، تسلط فوق العاده او بر تاریخ وجغرافیای تاریخی سرزمین وحی وشبه جزیره عربستان است. سالها پیش، همراه با گروهی از همرهان بعثه در حج، در گشتوگذاری در شهر مدینه وبازدید از آثار تاریخی آن، فرصت استماع توضیحات دقیق ایشان را یافتهبودم ودر همین سفر، در زمان عبور از کنار وادی العقیق، توضیحاتی درباره این وادی وجای دیگری به همین نام ودرباره مناطق دیگر دادند که برای ما که دستی در کار علم وپژوهش داریم وبارها فرصت تشرف به دیار وحی داشتهایم، بسیار مفید وآموزنده بود. دو دیگر اینکه او بسیار به مردم، زائران، حقوق آنان وضرورت توجه وارتباط با آنان اهتمام میورزد. اگر همه مسئولان کشور ما همین رویه را در تعامل با مردم داشتند، قطعا مردمی که بهرغم برخی نارساییها وحتی جفاها، امروزه با تمام توان در کنار انقلاب ونظام وکشور ایستادهاند، دلگرمتر وامیدوارتر به خادمان خود بودهاند؛ سرمایه اجتماعی بینظیری که مهمترین پشتوانه کشور است.
حجت الاسلام والمسلمین نواب از مرحوم شریف مهدوی وضرورت توجه روحانیت به مردم وشان روحانی خود یاد کرد، او که پذیرفت بهجای سفیری، سرکنسول در جده باشد وبه خدمت مردم وبیان مسائل شرعی بپردازد. نواب در مسجد شجره توقف کرد وگفت امشب اولین گروه زائران ایرانی عازم عمره تمتع میشوند وبرای همین از فرودگاه یکسره به اینجا آمدم تا آنها را در این سفر روحانی بدرقه کنم. ایستاد وبا حجاج گفتگوهایی صمیمانه انجام داد. در حال ترک مسجد، با کاروانی از حجاج استان گلستان برخورد کرد وروحانی کاروان را بهنام خطاب کرد واز او احوال خود وحجاج همراهش را جویا شد. اینهمه اشراف بر حوزه ماموریت واقعا جای قدردانی دارد. باید افزود، اهتمام ایشان را به آرامش در حج ونظم ومدیریت عالی آن.
در هتل محل اقامت بعثه، استقبال باشکوهی انجام شد وباز هم مصاحبههای دو مسئول عالی حج وسفیر جمهوری اسلامی ایران جناب عنایتی که سالهاست با او ارتباط ودوستی داشتهام ودر همین سفر هم درایت او را در مدیریت روابط دو کشور در شرایط حساس کنونی آفرین گفتم.
نخستین شب زیستن در هوای شهر پیامبر صلی الله علیه وآله، از اشکهای شوق همه ما دور نبود، شوق توفیق زیارت رسولالله ص، حضور هرچند اندک اما آرام حجاج ایرانی در مدینه وامید ودعا برای رفع سایه تجاوز وتهدید وجنگ از کشور عزیز ما وهمه منطقه.
..............................
پایان پیام/ ۲۶۸
نظر شما