۱۲ خرداد ۱۴۰۵ - ۰۹:۱۲
حج و ایرانیان دور از وطن

«محمدمهدی شریعتمدار» در هجدهمین روایت خود از سفر حج، به گروهی از ایرانیان پرداخت که کمتر مورد توجه قرار گرفته‌اند.

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی اهل‌بیت(ع) ـ ابنا ـ حج، سفری است که در آن انسان از خویشتن فاصله می‌گیرد و به حقیقتی بزرگ‌تر نزدیک می‌شود؛ سفری که هر بار، حتی برای زائران باتجربه، معنایی تازه و احساسی متفاوت به همراه دارد. در این میان، روایت حج زمانی عمیق‌تر می‌شود که با تجربه‌های شخصی و شرایط خاص زمانه درهم بیامیزد.

«محمدمهدی شریعتمدار» در سلسله یادداشت‌هایی با نگاهی صمیمی و تأمل‌برانگیز از حضور دوباره خود در سرزمین وحی می‌نویسد؛ حضوری که این‌بار، هم‌زمان با فقدانی شخصی و تحولات پرالتهاب منطقه، رنگ و بویی دیگر یافته است. بخش هجدهم این یادداشت‌ها به شرح زیر است:

در یادداشت‌های پیشین، نکاتی درباره بعضی مسایل حجاج ایرانی ذکر شد. در این یادداشت به گروهی از ایرانیان خواهیم پرداخت که کمتر مورد توجه قرار گرفته‌اند، هرچند همراه با بعثت اخیر مردم ایران، آنان نیز از پا ننشسته‌اند.

دیروز فرصت آن را یافتم که با گروهی از ایرانیان مقیم خارج از کشور که در سال جاری توفیق تشرف به حج و زیارت حرمین شریفین را یافته‌اند، شرکت کنم؛ مراسمی معنوی و نشستی صمیمانه که با حضور و سخنرانی مسئولان حج برگزار شد، اما فرصتی برای آشنایی جمعی و معنویت‌افزایی بود. 

تکریم ایرانیان خارج از کشور و تبادل نظر و گفتگو با آنان هدف این نشست اعلام شد که امید می‌رود، به انجام یک جمع‌بندی عملیاتی از این دیدگاه‌ها برای استفاده کارگروه‌های تخصصی و بهبود شرایط حضور همه ایرانیان بینجامد. 

این نشست فرصتی برای یادکرد امام شهید و همه شهدا و گرامیداشت آنان برای کسانی بود که دور از وطن، دل در گرو عزت و پیشرفت و آرامش و رفاه هم‌وطنان خود دارند و بیم‌ها و امیدها در دل دریایی آنان موج می‌زند؛ نشانه‌ای از عشق ایرانیان به میهن خود و بازتابی از بعثت اخیر مردم ایران.

رئیس سازمان حج و زیارت در این نشست اظهار داشت که همه خدمات ‌سازمان، نه فقط برای ایرانیان داخل که شامل همه ایرانی‌ها می‌شود و بر همین اساس، تصویب شد که ایرانیان مقیم خارج تحت پوشش قرار بگیرند، امکانی که در سال گذشته‌، توسط شهید بیات رئیس پیشین سازمان حج و زیارت، فراهم شد و از امسال، سازمان خدمات خود را مانند حجاج داخل و با همکاری وزارت امور خارجه و سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی به ایرانیان خارج از کشور نیز  ارائه می‌کند. 

وی با اشاره به تحریم‌ها گفت: حتی فصل هفتم منشور سازمان ملل هزینه‌های دینی را از شمول این تحریم‌ها مستثنا می‌کند و با وجود پیش‌بینی سیستم "مسار" در عربستان برای حج و عمره، ما همچنان گرفتار تحریم‌ها در تأمین هزینه حجاج هستیم. در حج جاری هم با توجه به عدم امکان جابجایی منابع و این‌که موجودی ما در عربستان از محل بودجه عمره موسم پیشین، تنها برای تأمین هزینه‌های ۳۰ هزار نفر کفاف می‌داد، عربستان با پذیرش همین تعداد موافقت کرد، در حالی که ۸۶ هزار نفر ثبت نام کرده، مسایل پزشکی و آموزش آنان انجام شده بود.

وی همچنین به فضای منفی ناشی از جنگ در داخل کشور درباره انجام حج و مشکلات دیگر اشاره کرد و افزود، در ۲۹ فروردین مجوز انجام عملیات حج صادر شد و ما از ۳۰ فروردین کار را شروع کردیم و قرار بود، اعزام زمینی انجام شود، اما ناگهان اعلام شد، تنها از سه فرودگاه کشور امکان سفر هوایی وجود دارد و ما در ۷ اردیبهشت اولین کاروان را اعزام کردیم.

وی گفت: ایرانیان خارج از کشور حق برابر دارند و با وجود مشکلات بعضی ویزاها که نیامد، اما امسال این حجاج مانند حجاج داخل از خدمات سازمان حج برخوردار شدند.

وی با اظهار امید به گسترش خدمات بیشتر به ایرانیان مقیم خارج، از جمله در عمره، گفت: در حوزه زیارت عتبات هم آمادگی داریم. رئیس سازمان حج و زیارت ضمن پذیرش نقائص، آن را ناشی از شرایط دانست که فقط ۷ روز فرصت برای انجام عملیات حج وجود داشت.

در این همایش نماهنگی جذاب از حرم مطهر امام رضا علیه السلام پخش شد که بسیار مورد توجه ایرانیان خارج از کشور و عاشقان امام هشتم  قرار گرفت. حجت الاسلام والمسلمین اسلامی‌فر سخنران بعثه مقام معظم رهبری و یکی از امامان جماعت مجموعه آستان قدس رضوی، با اشاره به این که گناه و ضعف اخلاقی از نقص درونی حاصل می‌شود و حج، قرآن واهل بیت علیهم السلام، همه برای کمال انسان و دستیابی به ارزش‌هاست و مراد از جمله لا حول و لاقوه الا بالله، اراده و توان ترک گناه و انجام عبادت است که هر دو کاملا در حج خود را نشان می‌دهد، گفت: از بهترین راه‌های رسیدن به کرامت، ارتباط با اهل بیت و امام رضا علیهم السلام است و من همواره نایب‌الزیاره شما در حرم آن امام رئوف خواهم بود.

وی با اشاره به پرچم‌گردانی حرم مطهر در برنامه "زیر سایه خورشید" در شهرهای مختلف ایران که معمولا در مزار شهدا انجام می‌شود، از کودک خردسالی یاد کرد که در یکی از این برنامه‌ها از حال رفت و پس از پیگیری، معلوم شد که خانواده وی همه ساله به زیارت مشهد می‌رفته‌اند اما در آن  سال، به‌دلیل مسایل مالی و به رغم اصرار دختر، پدر عدم انجام زیارت را اعلام کرده بود و آن دختر، شب پیش از برنامه، امام رضا علیه السلام را در خواب دیده بود که به وی گفته بود، ما به زیارت شما می‌آییم. این نشست، فرصتی بود برای نزدیکی دل‌های ایرانیان دور از وطن، با امام رضا علیه السلام و کشور امام‌ رضایی ما ایران.

از امتیازات این نشست، فراهم کردن زمینه برای چند تن از ایرانیان مقیم خارج از کشور بود که به بیان دیدگاه‌های خود پرداختند.

دکتر حاج محسن رهنما ساکن بلژیک با حمد خدا برای نعمت‌هایش و از جمله نعمت حج و مهمانی الهی و تشکر از مسئولین، با اظهار این‌که همه هم‌کاروانی‌ها با وجود زمان کم آشنایی، گویی ۲۰ سال است که همدیگر را می‌شناسند و اصولا حج برای آن است که هر کس گمشده خود را پیدا کند، اظهار داشت که حج امسال، تجربه موفقی بود و برای این تجربه موفق باید از سازمان حج و بعثه رهبری تشکر کرد. وی افزود که این تجربه و عدم الحاق ما به کاروان‌های محلی یا انتفاعی کشورها خیلی مهم است و باید با تشکیل سمن‌ها، در حل مشکلاتی مانند انتقال پول سهمی ایفا کرد.

رضایت و سپاس در سخنان ایرانیانی که چه‌بسا منتقد بعضی سیاست‌های رسمی کشور هم باشند، از سر مجامله و تعارفات رایج ما ایرانیان نبود. هم ایرانیان مقیم خارج، کمتر از ایرانیان داخل اهل تعارفند و هم عزیزان شرکت کننده نقدهایی داشتند که مطرح کردند. این رضامندی و سپاس‌گزاری نشان آن است که اعمال ما، به بیان قرآن، اگر ذره‌ای خیر یا شر در آن باشد، دیده می‌شود.

همین‌جا از حافظه تاریخی خود استفاده کنم که ایرانیان مقیم خارج در سال‌های دور و حتی پس از مصوبه سازمان کنفرانس اسلامی وقت (همکاری اسلامی کنونی) مبنی بر سهمیه یک در هزار جمعیت هر کشور اسلامی، از کشورهای مختلف جهان، با معرفی سفارت‌خانه‌های ما در آن کشورها، خارج از سهمیه  مقرر، روادید حج می‌گرفتند و از همان کشور مقیم‌فیه به دیار وحی می‌رفتند. این در زمانی بود که ایران سهمیه ۱۵۰ هزار نفری داشته است، اما کشور میزبان، بعدا اعلام کرد که ایرانیان مقیم خارج را به‌شرط استفاده از سهمیه مقرر ایران می‌پذیرد و این در حالی است که آنان در سال ۱۳۸۵، بر اساس رویه اعزام از کشور محل اقامت، اصلا در ایران ثبت‌نام نکرده بودند. علاوه بر این، تفاوت احکام مذهبی و آداب ورسوم با کاروان‌های خارجی، انتفاعی بودن آن‌ها و ... باعث می‌شود که به اقدام رئیس پیشین و شهید سازمان حج و زیارت و پیگیری رئیس کنونی آفرین گفت که به‌رغم همه مشکلات، ایرانیان فراموش شده دور از وطن را در خدمات خود پوشش داده‌اند.

سخنران دوم جمع ایرانیان مقیم خارج از کشور، حاجیه خانم لیلا فانی ساکن لندن بود که با شکر خدا برای انجام حج واجب و تشکر از کاروان، با لهجه متأثر از زبان انگلیسی گفت: قبل از سفر، هرگز در تصور آشنا شدن با ایرانیان داخل و خارج و هم‌وطنان خود از استان‌های مختلف نبودم. وی افزود که پیشنهادهایی برای بهتر شدن برنامه‌ها وجود دارد و این فرصت، نقطه مثبتی برای آینده است و من به ایرانیان خارج از کشور آن را پیشنهاد می‌کنم. آشنایی با میهن و هم‌میهنان و مسلمانان، حمیت ملی و ارائه پیشنهاد و دعوت دیگران، از منافع حج است که در بیان ایشان کاملا هویدا بود.

سخنران بعدی حاج میلاد صادقی مقیم آمریکا بود که اظهار داشت، برای من افتخاری بود که در جمع ایرانیان باشم. او هم با تشکر از ایجاد این ظرفیت گفت: سعی در جمع و انتقال نظرات جمع داشته‌ام که برای بهتر شدن برنامه، به‌رغم درک مشکلات جنگ، اطلاع از آنها ضروری است. ایجاد فرایند دسترسی به شبکه‌ای که همه به آن دسترسی دارند، مانند بله که اشتراک متحد در همه جهان را فراهم کند، تنظیم دقیق مراحل اطلاع رسانی به همه ایرانیان و زمان بندی آن، با همکاری دستگاه دیپلماسی، تهیه و پخش فایل کاملی برای ثبت نام و نحوه انجام همه اقدامات، ایجاد بستر آموزشی و پخش فایل‌های ویدیویی و آموزشی تعاملی، به ویژه آموزش کسانی که فارسی بلد نیستند یا تابعان ایرانیان مانند همسران خارجی یا نسل‌های جدید و تقویت محتوای عرفانی برای شناخت فلسفه حج، احکام و علاوه بر آن، اسرار نهفته در آن ‌که معرفت می‌افزاید و امکان ادامه ارتباط معنوی با روحانیون، بعد از موسم، مجموعه پیشنهادهای دل‌سوزانه او را تشکیل می‌داد که بر سر میز ناهار، از تحلیل سیاسی و تمدنی او برای شرایط کنونی جهان هم بهره بردم.

در این مراسم، همچنین حاجیه خانم زهرا مواجیان ساکن سوئد، شعری را با عنوان "شوق دیدار دوست" قرائت کردند که آن را در مراحل اولیه ثبت‌نام، با هیجان خاصی سروده‌اند و آماده شدن روحی برای این سفر، ایده اصلی آن است که در شرایط انتطار ویزا سروده شده و در شب میلاد امام رضا(ع) و بی‌تابی عیدی گرفتن از امام رضا(ع) آن را در مراسمی قرائت کرده است.

در این برنامه، استاد حاج جعفر ممکن ساکن اتریش هم حال و هوای جمع ایرانیان مقیم خارج را در این شب‌هایی که با هم بوده‌اند، چنین توصیف کرد:

دانستیم ‌که ما را دعوت کرده‌اند و رسالتی داریم، دانستیم که دل‌ها چقدر نزدیکند، گویی سال‌هاست ‌که هم را می شناسیم. این سوال را داشتیم که چه رسالتی داریم و چرا ما را آورده‌اند؟

وی درباره ظرفیت فراموش شده ایرانیان دور از وطن گفت: چند میلیون ایرانی به هر دلیلی به خارج رفته‌اند. میلیون‌ها قلب تپنده برای مکه وجود دارد. جمهوری اسلامی ایران متاسفانه از این ظرفیت که خود هرمز دیگری است، استفاده نکرد. من ده سال در آلمان و ۴۳ سال در اتریش بوده‌ام و دیده و تجربه کرده‌ام که موسسات فرهنگی ایران کم‌کاری کرده‌اند. ۴۷ سال قامت بلوغ ماست. گفتمان ما باید تغییر باید که یکی هم در حج است. ما برای همین رسالت به اینجا آمده‌ایم.

وی افزود: باید بدانیم که با نخبه‌ترین افراد و ظرفیت خفته تنگه هرمز گونه‌ای که عشق به کشور و اهل بیت(ع) دارند، چه کنیم. ما در قدم اول تصمیم گرفتیم که فقط نقاط ضعف را  نگوییم، اتاق فکری تشکیل داده‌ایم که هدف اول آن، کمک به سازمان حج است، زیرا مخاطب شما در خارج ماییم. ما حلقه مفقوده ارتباط با پنج میلیون نفریم.

وی با انتقاد از سایت میخک وزارت امور خارجه که در حد کیفیت استاندارد جهانی نیست، در حالی که ویترین جمهوری اسلامی ایران است، اشاره کرد که مسیر سازمان حج، ۱۰۰٪ جواب می‌دهد و ما حمایت می‌کنیم که سایت با کیفیت و استاندارد جهانی تدارک شود و ما تنها از سر عشق و بدون تحمیل هزینه این کمک را می‌کنیم. اتاق فکر ما در چند ماه آمادگی راه‌اندازی سایت را دارد.

حاج جعفر ممکن، اعلام داشت که نکته مهم‌تر تشکیل شبکه حجاج خارجی است. دعوت ما به دیار مقدس تصادفی نیست و انگار همدیگر را می شناسیم و جمع ارواحی در کنار هم هستیم که نباید هم را رها کرد.

این شبکه برای جذب حجاج سال‌های آینده است و ایرانیان همیشه مشکل و دغدعه داخل را دارند و این شبکه مردمی برای همیاری است.

سخنرانی پایانی این همایش با حجت الاسلام والمسلمین حاج سید عبدالفتاح نواب نماینده ولی فقیه در امور حج و زیارت و سرپرست حجاج ایرانی بود که با اشاره به آیاتی از سوره نحل گفت: زندگی پاک یعنی این که انسان اهل عمل صالح باشد و شما اینطور بودید که الآن اینجایید و دنبال سایت و جلب نظر دیگران هستید و توجه دارید که فردا دیر است.

سرپرست حجاج گفت: ایرانی‌ها در هر جایی نقش‌آفرین بوده‌اند. شیخ احمد قمی به تایلند رفته و حتی شیخ الاسلام منطقه شده، امروزه نیز فرزندان ایشان اثرگذار هستند. نمونه دیگر، زنگبار و خاندان شیرازی‌های مورد احترام و نسل آنهاست که در دوره صفوی‌، هم به شرق اقیانوس هند و بمبئی و هم غرب آن و زنگبار رفتند و نقش‌آفرینی آنها به خاطر تدین آنها بوده است.

پیامبر(ص) معاذ، ابوموسی، علی(ع) و خالد را به یمن فرستادند و به معاذ بر جاذبه تاکید داشتند. امام راحل و امام شهید هم همین نکته را در دستور کار داشتند. نگاه امام شهید و تعبیرهایی مانند کمک‌های مومنانه از همین قبیل است. شهید بهشتی در آلمان از شناخت مخاطبین و نیاز آنان کار خود را شروع کرد. یکی از دوستان پس از مطالعه و بررسی در اروپا، به ایجاد دو مدرسه خواهران و برادران و آموزش حرفه‌ای در کنار آموزش عمومی رسید که امروز فارغ التحصیلان آن مدارس در جاهای دیگر اثرگذارند.

نماینده ولی فقیه در امور حج و زیارت با شکر خدا که برنامه ایرانیان خارج از کشور انجام شد، در حالی که کشور میزبان حتی با افزودن یک صدم سهمیه حجاج ایرانی هم برای ایرانیان خارج از کشور موافقت نکرد ولی آقای بیات رئیس پیشین و شهید سازمان این کار را کرد.

وی افزود که آقای دکتر میراحمدی معاون بین‌الملل بعثه این ارتباط را با شما خواهد داشت و مطالب گفته نشده زیاد است. وی گفت: کار را باید برای نسل پیش رو آماده کرد. ابراهیم برای نسل خودش دعا کرد که خدایا امامت را در نسل من قرار بده و پیامبر اکرم(ص) فرمود که من نتیجه همان دعوت پدرم ابراهیم هستم.

حجت الاسلام والمسلمین نواب از حجاج ایرانی مقیم خارج خواست که راوی این زحمات برای دیگران باشند.

این همایش با تقدیم هدایای پیش‌بینی شده از سوی معاونت بین‌الملل که ترمه ایرانی بود، به حجاج ایرانی مقیم خارج از کشور و صرف ناهار با سه نوع غذای اصیل ایرانی، در فضایی دوستانه و معنوی به پایان رسید.

زیارت شعب و قبرستان ابی‌طالب، آشنایی با دو غار حرا و ثور و اماکن تاریخی مکه، از دیگر برنامه‌هایی بود که در پایان این نشست انجام شد.

حجاج ایرانی که من توفیق دیدار با آنان را در حج داشتم و دل در گرو اسلام و تشیع و میهن و ملت داشتند، نمونه‌ای از بخشی از ایرانیان دور از وطن بوده‌اند، ایرانیانی که در خور توجه بیشترند و در بعثت اخیر مردم ایران، همگام با هم‌میهنان داخل، نقشی سترگ در دفاع از ایران و منافع امنیت ملی داشتند و به رغم فشارها و آزارها، خیابان را در شهرهای اروپا و آمریکا خالی نگداشتند، شهرهایی که دو سال پیش و پس از مرگ غمناک مهسا امینی، قرار بود در خدمت پروژه شاهزاده کوتوله‌ای باشد که بر خلاف فخر و مجد و عظمت ایرانیان، مایه سرشکستگی ایران عزیز شد. ایرانیان دور از وطن را دریابیم.

..................................
پایان پیام/ 167

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
captcha