به گزارش خبرگزاری اهل بیت(ع) ـ ابنا ـ در ادامه سلسله وبینارهای حج معاونت امور بین الملل مجمع جهانی اهل بیت(ع)، وبینار «حج و برائت از مشرکین» با حضور جمعی از اندیشمندان و فعالان حوزه دینی به زبان عربی برگزار شد.
سخنرانان این نشست، ضمن بررسی مفاهیم «ولایت» و «برائت» در آموزههای اسلامی، بر ضرورت بازخوانی این دو مفهوم در شرایط جهان معاصر و نقش آنها در تقویت وحدت امت اسلامی تأکید کردند.
در ابتدای این نشست، دکتر خالد الطرودی استاد دانشگاه زیتونیه تونس با قدردانی از فعالان عرصههای علمی و اسلامی، برگزاری چنین نشستهایی را زمینهساز شناخت بهتر مسائل و چالشهای امت اسلامی دانست و گفت: موضوع نشست امروز بر محور دو اصطلاح مهم یعنی «ولایت» و «برائت» شکل گرفته است؛ دو مفهومی که هم در حوزه اعتقادی و هم در عرصه سیاسی امت اسلامی کاربرد دارند و از مهمترین موضوعاتی هستند که باید در شرایط امروز درباره آنها گفتوگو کرد.
وی با تأکید بر ضرورت بازخوانی مفاهیم دینی در زمان معاصر اظهار داشت: اگر این مفاهیم بهدرستی و متناسب با شرایط جهان امروز مطالعه و تبیین شوند، میتوانند بخشی از مشکلات امت اسلامی را حل کنند. به گفته وی، یکی از پرسشهای مهم امروز این است که یک مسلمان چگونه میتواند در نظام فکری و فرهنگی متزلزل امروز از عقاید خود محافظت کند و دنبالهرو فرهنگهایی نشود که با مبانی قرآنی و اسلامی سازگار نیستند.
الطرودی افزود: برای پاسخ به این پرسش، باید مفاهیم ولایت و برائت را از نظر تاریخی، فکری و سیاسی بازخوانی کرد و آنها را از برداشتها و اشکالاتی که در طول تاریخ در میان برخی جریانها و مذاهب اسلامی بر آنها وارد شده، جدا ساخت. وی تصریح کرد: نمیتوان درباره ولایت و برائت در جهان امروز سخن گفت، در حالی که همچنان این مفاهیم با ادبیات قرون سوم و چهارم تبیین شوند.
این اندیشمند اسلامی با بیان اینکه ولایت و برائت باید با زبان علمی، فکری و رفتاری جهان امروز توضیح داده شوند، خاطرنشان کرد: دین اسلام محدود به یک مکتب فکری خاص یا یک دوره تاریخی مشخص نیست و مفاهیم آن باید به گونهای تبیین شوند که ظرفیت پاسخگویی به نیازهای انسان معاصر را داشته باشند.
وی در ادامه، یکی از مراحل مهم در بازخوانی این مفاهیم را تفکیک میان ثبات عقیدتیِ مورد تأکید قرآن و برداشتهای تمدنی و تاریخیِ متأثر از شرایط زمانه دانست و گفت: برخی تمدنها و جریانها در طول تاریخ، برداشتهایی خاص و گاه محدود از مفاهیم قرآنی ارائه کردهاند که لازم است امروز با نگاهی دقیقتر مورد بررسی قرار گیرد.
الطرودی با اشاره به تغییر شرایط ارتباطی در جهان امروز افزود: در دوره کنونی، کشورها و جوامع بهواسطه گستردگی ارتباطات به یکدیگر نزدیکتر شدهاند، اما گاه برداشتهای نادرست از مفاهیم ولایت و برائت، بهجای نزدیکی میان مردم و مکاتب اسلامی، موجب فاصله و جدایی شده است. از این رو، باید این مفاهیم از ابزاری برای قطع روابط، به ابزاری برای حفظ هویت فرهنگی، دینی و اخلاقی تبدیل شوند.
وی با بیان اینکه مفهوم ولایت در جهان امروز با گذشته تفاوتهایی یافته است، اظهار کرد: در گذشته، ولایت بیشتر ناظر به رابطه با یک فرد یا یک جایگاه خاص بود، اما امروز ولایت میتواند به معنای پیوند با یک اندیشه، مکتب، ارزش یا رویکرد باشد. چون ولایت در جهان معاصر بیش از آنکه صرفاً به شخص محدود باشد، به دیدگاه، تفکر و مسیر حقطلبانه مربوط میشود.
الطرودی همچنین بر ضرورت تمایز میان ولایت عقیدتی و انسانیت اخلاقی تأکید کرد و گفت: انسانیت اخلاقی در جهان امروز به معنای بهرهگیری درست از مفاهیم قرآنی برای تحقق اهداف والا در جامعه اسلامی است. او عدالت اجتماعی، کرامت انسانی و دفاع از حق را از موضوعاتی دانست که باید در پرتو بازخوانی مفاهیم ولایت و برائت مورد توجه قرار گیرد.
وی در بخش پایانی سخنان خود، ولایت را در جهان امروز به معنای گرایش به عدالت، کرامت و حق، و برائت را به معنای ایستادگی در برابر ظلم، ستم و بیعدالتی توصیف کرد و گفت: جهان معاصر ما را به بازاندیشی در ادبیات و اصطلاحات دینی فرا میخواند؛ بازاندیشیای که بدون آسیبزدن به اصل مفاهیم، بتواند آنها را برای نسل امروز قابل فهم و کاربردی کند.
در ادامه این نشست، آقای دکتر موسوی قدمگاهی از اساتید دانشگاه تهران با اشاره به جایگاه مهم ولایت در قرآن کریم، اظهار داشت: خداوند در آیات متعددی به مسئله ولایت پرداخته و این موضوع از مباحث اساسی قرآن است. وی گفت: در بررسی این موضوع، دو پرسش اساسی مطرح است؛ نخست اینکه ولایت و برائت در قرآن چه معنایی دارند و دوم اینکه این دو مفهوم چه نقشی در حل مسائل و مشکلات مسلمانان در جهان معاصر ایفا میکنند.
وی با استناد به آیه شریفه «محمد رسولالله والذین معه اشداء علی الکفار رحماء بینهم»، این آیه را نشانهای از اهمیت همراهی، اطاعت و پیوند با پیامبر اکرم(ص) و جامعه مؤمنان دانست و افزود: قرآن کریم از یک سو بر رحمت و همبستگی میان مؤمنان تأکید دارد و از سوی دیگر، موضعگیری در برابر جریانهای معارض با حق را مورد توجه قرار میدهد.
موسوی قدمگاهی همچنین با اشاره به آیه «براءة من الله ورسوله الی الذین عاهدتم من المشرکین»، مفهوم برائت را یکی از آموزههای مهم قرآن معرفی کرد و گفت: در زمان حاضر نیز مسلمانان باید نسبت خود را با جریانهای ظلم، سلطه و دشمنی با امت اسلامی روشن کنند و در برابر آنها موضعی واحد داشته باشند.
وی با تأکید بر اینکه مسلمانان، اعم از شیعه و سنی، اعضای یک امت واحده هستند، خاطرنشان کرد: امت اسلامی برای عبور از چالشهای کنونی نیازمند وحدت، همبستگی و بازگشت به مفاهیم بنیادین قرآن است. به دلیل اینکه، ولایت و برائت دو مفهوم جدانشدنی در مسیر تکمیل ایمان و شکلگیری امت واحد اسلامی هستند.
موسوی قدمگاهی در ادامه با اشاره به روایتی از پیامبر اکرم(ص) مبنی بر اینکه «آیا دین چیزی جز حب و بغض است؟»، اظهار داشت: حب در این معنا ناظر به ولایت و بغض ناظر به برائت است؛ یعنی ایمان دینی تنها در باور قلبی خلاصه نمیشود، بلکه نیازمند پیوند با جبهه حق و دوری از جریان باطل است.
وی در پایان سخنان خود تأکید کرد: ایمان به خداوند بدون پذیرش ولایت پیامبر(ص) و اهلبیت(ع) کامل نیست و ادعای امت واحد بودن نیز بدون برائت از جریانهای ظلم و دشمنی با مسلمانان معنا نخواهد داشت. او وحدت مسلمانان را ضرورتی دینی و اجتماعی دانست و گفت: اتحاد امت اسلامی در پرتو فهم درست و متوازن از دو مفهوم ولایت و برائت تحقق پیدا میکند.
در جمعبندی این وبینار، که با مدیریت جناب آقای دکتر مهدوی منش مدیرکل مطالعات مجمع جهانی اهل بیت(ع) انجام شد، سخنرانان بر این نکته تأکید کردند که «ولایت» و «برائت» دو مفهوم بنیادین در اندیشه اسلامیاند که باید ضمن حفظ اصالت قرآنی و اعتقادی خود، با زبان و نیازهای جهان امروز بازخوانی شوند. به باور آنان، حج بهعنوان بزرگترین اجتماع مسلمانان، فرصتی مهم برای تبیین این مفاهیم، تقویت وحدت امت اسلامی، دفاع از عدالت و اعلام موضع در برابر ظلم و بیعدالتی است.
...........................
پایان پیام/ 167
نظر شما