خبرگزاری بین المللی اهل بیت (ع)ـابنا: در میان انبوه روایت های عاشورایی، داستان حضرت مسلم بن عقیل (ع) به دلیل ماهیت «رسانهای» و پیام آور بودنش، ظرفیتی کم نظیر برای اقتباس و تحلیل دارد. او اولین سفیر و «خبرنگار» میدان نبرد بود که با وجود تنهایی و خیانت، پیام حق را به گوش تاریخ رساند.
چهره ای ماندگار برای رسانهها
هنگامی که امام حسین (ع) در مکه بود، طوفانی از نامهها از سوی مردم کوفه به راه افتاد و از ایشان برای رهبری دعوت کردند . امام برای سنجش میدان، مسلم را به عنوان نماینده و سفیر خویش به کوفه فرستاد. این حرکت، اولین اقدام «رسانه ای» و میدانی برای اطلاع از افکار عمومی بود. حضرت مسلم با هوش و شجاعت فوقالعاده، پا به شهری نهاد که باید زمینه را برای انقلاب فراهم میکرد. او نه تنها یک فرستاده، که یک «راهبرِ روایت» بود.
فداکاری در «اعتماد» و «مسئولیتپذیری»
مسلم بن عقیل، پسر عموی امام و داماد امیرالمؤمنین (ع) بود . او از تبار علم و شجاعت بود و امام حسین (ع) او را به لقب «ثقه» (مورد اعتماد) ملقب فرمود. بزرگترین فداکاری مسلم، پذیرش این سفر پرخطر به عنوان پل ارتباطی و مسئولیت خطیر بیعتگیری بود. او با وجود آگاهی از خیانتپیشگی کوفیان، شانه از بار مسئولیت خالی نکرد و به وظیفه شرعی خویش عمل کرد.
فداکاری در «تنهایی» (بازنمایی تراژدی وفاداری)
پس از ورود مسلم به کوفه، با استقبال گسترده ۱۸ هزار نفری روبرو شد . اما ورود عبیدالله بن زیاد و تهدیدها، کار را دگرگون ساخت. در یک صحنه، حضرت مسلم در خانه هانی بن عروه مخفی شد. شریک بن اعور پیشنهاد کرد که با غافلگیری، ابن زیاد را به قتل برسانند، اما مسلم به دلیل احترام به میزبان خود (هانی) و نیز پایبندی به اصل اخلاقیِ نهی از قتل غافلگیرانه، از این کار سرباز زد و فرمود: پیامبر ما را از کشتن با غافلگیری منع کرده است .
او با این تصمیم، اخلاقمداری را بر تدبیر نظامی ترجیح داد تا مبادا خونریزی در خانه هانی، آبروی او را ببرد. اینجا بود که یارانش پراکنده شدند و او در میان کوچههای کوفه تنها ماند. در تنهایی، او قامت استوار یک مبارز تنها را نشان داد تا «تنهایی» خود را به قالب یکی از غمانگیزترین صحنههای تاریخ دربیاورد.
فداکاری در «پیامرسانی»
مسلم در آخرین لحظات عمر، با نگارش نامهای به امام حسین (ع)، واقعه را روایت کرد و به ایشان فرمود که کوفیان پیمان شکستند. امام سجاد (ع) در خصوص عشق به خاندان عقیل فرمودند: «هرگاه فداکاری آنان را در راه حسین (ع) به یاد میآورم دلم میسوزد و به حالشان رشک میبرم» .
حتی در اوج شهادت، مسلم «رسانه» باقی ماند و پیام را به مقصد رساند و بدینترتیب، روایتِ عاشورا را بیمه کرد.
روایت فداکاری مسلم بن عقیل در آینه قرآن
«وَالسَّابِقُونَ الْأَوَّلُونَ مِنَ الْمُهَاجِرِینَ وَالْأَنْصَارِ وَالَّذِینَ اتَّبَعُوهُمْ بِإِحْسَانٍ رَضِیَ اللَّهُ عَنْهُمْ وَرَضُوا عَنْهُ...»(۱)
«و پیشگامان نخستین از مهاجران و انصار و کسانی که به نیکی از آنان پیروی کردند، خدا از ایشان خشنود است و آنان از خدا خشنودند...»
مسلم بن عقیل، از «سابقون» در راه دین بود. او پیش از همه، عرصه نبرد را آزمود و به خاطر ایمانش، رضایت الهی را خرید . فداکاری او، او را در زمره پیشگامانِ رضوان الهی قرار داد.
«وَجَاءَ مِنْ أَقْصَی الْمَدِینَةِ رَجُلٌ یَسْعَیٰ قَالَ یَا قَوْمِ اتَّبِعُوا الْمُرْسَلِینَ (۲۰) اتَّبِعُوا مَن لَّا یَسْأَلُکُمْ أَجْرًا وَهُم مُّهْتَدُونَ (۲۱)»(۲)
«و از دورترین نقطهی شهر، مردی شتابان آمد و گفت: ای قوم من! از فرستادگان [خدا] پیروی کنید! (۲۰) از کسانی پیروی کنید که از شما پاداشی نمیخواهند و خود هدایت یافتهاند. (۲۱)»
این آیه، توصیف دقیق غربت و تنهایی یک مردِ دعوتگر است. مسلم نیز از دورترین نقطهِ «شهرِ کوفه»، مردم را به یاریِ رسول زمان (امام حسین (ع)) دعوت کرد. او هیچ مزدی نمیخواست جز هدایت مردم .
«الَّذِینَ یَنْقُضُونَ عَهْدَ اللَّهِ مِن بَعْدِ مِیثَاقِهِ...»(۳)
«همانها که پیمان خدا را پس از بستنش میشکنند...»
این آیه، توصیف کوفیانی است که با مسلم بیعت کردند و سپس عهدشکنی کردند. فداکاری مسلم در این نقطه به اوج میرسد؛ او در میان خائنان، بر سر پیمان خویش با خدا ایستاد و تا پای جان بر آن پافشاری کرد .
چشمانداز رسانهای: سریال «مهمانکشی»
اخیراً خبر ساخت سریالی با عنوان «مهمانکشی» به کارگردانی احمد کاوری درباره زندگی مسلم بن عقیل منتشر شده است که با هدف بازنمایی فداکاری و ایثار او در ۳۰ قسمت ساخته میشود . این رویداد، نشانهای از نیاز امروزِ رسانه به بازتعریف مفاهیمی چون «وفاداری»، «تنهایی» و «فداکاری» با زبان تصویر است. شخصیت مسلم، یک قهرمان تراژیکِ رسانهای است که برای روایت «انتظار» و «شکست در عین پیروزی» ایدهآل است.
فداکاری مسلم بن عقیل، صرفاً یک واقعه تاریخی نیست؛ یک درسِ رسانهای و اخلاقی برای تمام دورانهاست. او نشان داد که یک «رسانهگرِ» واقعی، حتی در ناامیدکنندهترین شرایط، با قلمِ نامه و خونِ خویش، حقیقت را به گوش تاریخ میرساند. او اولین شهیدِ راستینِ کربلا بود که با جانفشانی خود، دعوتِ «اتبعوا المرسلین» را در گوش تاریخ زمزمه کرد.
پی نوشت:
۱.سوره توبه/آیه ۱۰۰
۲. سوره یس/آیات ۲۰ و ۲۱
۳.سوره بقره/آیه ۲۷
فیروزه دلداری(پژوهشگر،فعال رسانه و فضای مجازی)
نظر شما