فضائل اهل بیت در قرآن از دیدگاه اهل سنت

خبرگزاری بین‌المللی اهل‌بیت(ع) ـ ابنا: آیات زیادی در قرآن در مورد فضائل اهل بیت(علیهم السلام) آمده است که در اینجا به برخی از آنها اشاره می شود:

۱ ـ سوره دهر: خداوند متعال می فرماید: «وَ یُطْعِمُونَ الطَّعامَ عَلی حُبِّهِ مِسْکِیناً وَ یَتِیماً وَ أَسِیراً إِنَّما نُطْعِمُکُمْ لِوَجْهِ اللهِ لاَ نُرِیدُ مِنْکُمْ جَزَآءً وَ لاَ شُکُوراً» (۱)؛ (و غذای [خود] را با اینکه به آن علاقه [ونیاز] دارند، به مسکین و یتیم و اسیر می دهند. و می گویند: ما شما را به خاطر خدا اطعام می کنیم، و هیچ پاداش و سپاسی از شما نمی خواهیم).

سی و شش نفر از علمای اهل سنت تصریح نموده اند که این آیه در شأن اهل بیت پیامبر(علیهم السلام) نازل شده است؛ از جمله: فخر رازی در التفسیر الکبیر، ذیل همین آیه، قاضی بیضاوی در انوار التنزیل، سیوطی در الدّر المنثور، ابوالفداء در تاریخش، (۲)بغدادی در تاریخش(۳) و دیگران.

۲ ـ آیه شراء: خداوند متعال می فرماید: «وَ مِنَ النّاسِ مَنْ یَشْرِی نَفْسَهُ ابْتِغآءَ مَرْضاتِ اللهِ وَاللهُ رَءُوفٌ بِالْعِبادِ» (۴)؛ (برخی مردانند که از جان خود در طلب رضایت خداوند درگذرند و خداوند دوست دار چنین بندگانی است).

ابن عباس می گوید: «نزلت الآیة فی علیٍّ حین هرب رسول الله(صلی الله علیه وآله) من المشرکین الی الغار مع أبی بکر و نام علی فراش النبی(صلی الله علیه وآله)»(۵)؛ (این آیه در شأن علی(علیه السلام) نازل شد، هنگامی که رسول خدا(صلی الله علیه وآله) از دست مشرکین فرار کرده و با ابوبکر به غاری پناه برد، علی(علیه السلام) در رخت خواب پیامبر(صلی الله علیه وآله) خوابید).

ابن ابی الحدید می گوید: «و قد روی المفسّرون کلهم أنَّ قول الله تعالی: «وَمِنَ النّاسِ...» أُنزلت فی علیّ لیلة المبیت علی الفراش» (۶)؛ (تمام مفسرین، روایت کرده اند که آیه فوق در شأن علی(علیه السلام) نازل شد، آن هم در شبی که آن حضرت در رخت خواب پیامبر(صلی الله علیه وآله) خوابید).

تعدادی از علمای اهل سنت نیز تصریح نموده اند که این آیه در «لیلة المبیت» بر پیامبر(صلی الله علیه وآله) نازل شده است که عبارتند از: احمد بن حنبل، (۷)طبری، (۸) ابن سعد، (۹) ابن هشام، (۱۰) ابن اثیر، (۱۱) ابن کثیر(۱۲) و غیره.

۳ ـ آیه مباهله: خداوند متعال می فرماید: «فَمَنْ حَآجَّکَ فِیهِ مِنْ بَعْدِ ما جَآءَکَ مِنَ الْعِلْمِ فَقُلْ تَعالَوْا نَدْعُ أَبْنَآءَنا وَ أَبْنَآءَکُمْ و َنِسَآءَنا وَ نِسَآءَکُمْ وَ أَنفُسَنا وَ أَنفُسَکُمْ ثُمَّ نَبْتَهِلْ فَنَجْعَل لَّعْنَتَ اللهِ عَلَی الْکاذِبِینَ» (۱۳)؛ (هرگاه بعد از علم و دانشی که [درباره مسیح] به تو رسیده، [باز] کسانی با تو به محاجّه و ستیز برخیزند، به آنها بگو: «بیایید ما فرزندان خود را دعوت کنیم، شما هم فرزندان خود را؛ ما زنان خویش را دعوت نماییم، شما هم زنان خود را؛ ما از نفوس خود دعوت کنیم، شما هم از نفوس خود؛ آنگاه مباهله کنیم؛ و لعنت خدا را بر دروغگویان قرار دهیم»)

مفسرین، اجماع دارند بر این که مراد از «انفسنا» در این آیه، علی بن ابی طالب(علیه السلام) است که در این جا از علی(علیه السلام) به نفس پیامبر(صلی الله علیه وآله) تعبیر شده است.

احمد بن حنبل نقل می کند: «... و لمّا نزلت هذه الآیة «نَدْعُ أَبْناءَنا وأَبْناءَکُمْ» دعا رسول الله(صلی الله علیه وآله) علیّاً وفاطمة و حسناً و حسیناً رضوان الله علیهم أجمعین، فقال: اللّهمّ هؤلآء أهلی» (۱۴)؛ (هنگامی که این آیه نازل شد پیامبر(صلی الله علیه وآله) علی، فاطمه، حسن و حسین را خواست، آن گاه عرض کرد: بار خدایا اینان اهل بیت من هستند).

مسلم نقل کرده که معاویة بن ابوسفیان، سعد بن أبی وقّاص را خواست و به او گفت: «ما مَنَعَک أن تسبَّ أباتراب؟ فقال: امّا ما ذکرت ثلاثاً قالهنّ له رسول الله(صلی الله علیه وآله) فلن أسبّه، لأن تکون لی واحدة منهنّ أحبُّ الیَّ من حمر النّعم... و لمّا نزلت هذه الآیة: «فَقُلْ تَعالَوْا نَدْعُ أَبْناءَنا وَأَبْناءَکُمْ»، دعا رسول الله(صلی الله علیه وآله) علیّاً و فاطمة و حسناً و حسیناً فقال: «اللّهمّ هؤلآء أهلی»»(۱۵)؛ (چه چیز تو را مانع شده که ابوتراب را دشنام دهی؟

گفت: سه فضیلت را رسول خدا(صلی الله علیه وآله) درباره علی(علیه السلام) بیان داشته که با وجود آن ها هرگز او را دشنام نخواهم داد، و اگر یکی از آن ها برای من بود از شترهای قرمز گران قیمت نزد من ارزشمندتر بود... هنگامی که این آیه نازل شد «فَقُلْ تَعالَوْا...» رسول خدا(صلی الله علیه وآله) علی و فاطمه و حسن و حسین(علیهم السلام) را خواست و عرض کرد: بار خدایا! اینان اهل من هستند).

بیست و چهار نفر از صحابه و تابعین مضمون این روایت را نقل کرده و آیه را در شأن اهل بیت(علیهم السلام) می دانند. از قرن سوّم تا سیزدهم نیز بیش از پنجاه نفر از علمای اهل سنت این مضمون را نقل کرده اند.

۴ ـ آیه مودّت: خداوند متعال می فرماید: «قُلْ لاَ أَسْـَلُکُمْ عَلَیْهِ أَجْراً إِلاَّ الْمَوَدَّةَ فِی الْقُرْبَی» (۱۶)؛ (بگو من هیچ پاداشی از شما بر رسالتم در خواست نمی کنم جز دوست داشتن نزدیکانم).

اکثر عامه روایت کرده اند که بعد از نزول آیه فوق، سؤال کردند: ای رسول خدا! نزدیکان تو که مودّت آنان بر ما واجب است چه کسانی هستند؟ فرمود: «علی، فاطمه، حسن و حسین».

حاکم نیشابوری به سند خود از علی بن الحسین نقل کرده که فرمود: «حسن بن علی(علیه السلام) بعد از شهادت علی(علیه السلام) خطبه ای ایراد فرمود؛ در آن خطبه حمد و ستایش خدا کرده، آن گاه فرمود:

در این شب کسی از دنیا رحلت نمود که هیچ یک از گذشتگان، در عمل بر او پیشی نمی گیرد و از آیندگان او را درک نخواهند نمود. پیامبر(صلی الله علیه وآله) پرچم را به دست علی(علیه السلام) می داد و جنگ می نمود در حالی که جبرئیل طرف راستش و میکائیل طرف چپ او بودند، و از جهاد باز نمی گشت تا این که خداوند به دست او فتح و پیروزی را قرار می داد. و بر اهل زمین، هیچ زرد و سفیدی (طلا و نقره) نگذاشت، جز ششصد درهم از زیادی عطاهایش، که می خواست با آن خادمی را برای اهلش تهیه کند...

آن گاه فرمود: ای مردم! هر کس مرا می شناسد که می شناسد، و هر کس که مرا نمی شناسد، من حسن بن علی هستم. من پسر پیامبرم، من پسر وصیّ ام، من پسر بشارت دهنده ام، من پسر بیم دهنده هستم. و من پسر دعوت کننده به سوی خدا به اذن اویم. من پسر سراج منیرم.

من از اهل بیتی هستم که جبرئیل بر ما نازل می شد و از نزد ما به آسمان می رفت. من از اهل بیتی هستم که خداوند پلیدی را از آنان دور کرده و آن ها را کاملاً پاک نموده است. و من از اهل بیتی هستم که خداوند دوستی و مودّت آن ها را بر هر مسلمانی واجب کرده است. خداوند تبارک و تعالی فرموده است: «قل لا أسئلکم علیه أجراً الا المودّةَ فی القربی و من یقترف حسنةً نَزِد له فیها حسناً»؛ (بگو من هیچ پاداشی از شما بر رسالتم در خواست نمی کنم جز دوست داشتن نزدیکانم». به دست آوردن حسنه مودت ما اهل بیت است).(۱۷)

این روایت را بسیاری از صحابه و تابعین و علمای اهل سنت نقل کرده اند؛ ازجمله: سیوطی، (۱۸) طبری، (۱۹) احمد بن حنبل و دیگران. (۲۰)

پی نوشت: