به گزارش خبرگزاری اهل بیت(ع) ـ ابنا ـ پروفسور جان ال. اسپوزیتو، یکی از نامدارترین پژوهشگران غربی در حوزه مطالعات اسلامی، درگذشت. او میراث علمی عظیمی از خود بر جای گذاشت که طی دههها، درک و نگرش میلیونها نفر در غرب نسبت به اسلام و جهان اسلام را شکل داد و تصحیح کرد. مسیر زندگی او، مسیری شگرف و الهامبخش بود که از دیوارهای یک صومعه آغاز شد و به بزرگترین کرسیهای اسلامشناسی جهان ختم گردید.
از صومعه کاتولیک تا کشف حقانیت اسلام
در دوران جوانی، اسپوزیتو نزدیک به ده سال را در یک صومعه کاتولیک فرانسیسکن سپری کرد تا برای مقام کشیشی آماده شود. با این حال، مطالعه ادیان جهانی او را به آشنایی عمیق با اسلام رهنمون ساخت؛ رویدادی که مسیر زندگی و فعالیتهای علمی او را برای همیشه دگرگون کرد. وی از این واقعیت که اسلام پیامبران کتاب مقدس را به رسمیت میشناسد و احترام عمیقی برای حضرت عیسی (ع) و حضرت مریم (س) – که سورهای در قرآن به نام ایشان است – قائل است، شگفتزده شد. همین امر او را به این باور رساند که اسلام یکی از سنتهای بزرگ دینی جهان است و شایسته مطالعهای عینی، جدی و آکادمیک است.
نقش استاد؛ تأثیر عمیق اسماعیل راجی الفاروقی
در کارنامه علمی اسپوزیتو، جایگاه پروفسور «اسماعیل راجی الفاروقی»، متفکر برجسته فلسطینی-آمریکایی، بسیار ویژه است. اسپوزیتو در دوران تحصیل در دانشگاه تمپل، شاگرد وی بود و همواره تأکید میکرد که الفاروقی تأثیری تعیینکننده بر شکلگیری علایق علمی و درک عمیقتر او از تمدن اسلامی داشته است. اسپوزیتو استاد خود را یکی از بزرگترین روشنفکران مسلمان قرن بیستم میدانست که سهم بسزایی در توسعه اندیشه اسلامی، دینشناسی تطبیقی و گفتوگوی بینادیان داشت. پس از درگذشت تراژیک الفاروقی و همسرش در سال ۱۹۸۶، اسپوزیتو مسیر او را با قدرتی مضاعف در ترویج درک متقابل میان جهان اسلام و غرب ادامه داد.
مبارزه با اسلامهراسی در کوران پس از ۱۱ سپتامبر
اسپوزیتو در طول بیش از پنجاه سال فعالیت، مرکز «تفاهم مسلمانان و مسیحیان» را در دانشگاه جورجتاون تأسیس کرد و آن را به یکی از معتبرترین مراکز تحقیقاتی جهان تبدیل نمود. او بیش از ۵۰ کتاب نوشت که از مهمترین آنها میتوان به «اسلام: راه راست»، «تهدید اسلامی: افسانه یا واقعیت؟» و «جنگ نامقدس: ترور به نام اسلام» اشاره کرد.
پس از رویدادهای ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۱، در حالی که موج اسلامستیزی در آمریکا شدت گرفته بود، او به عنوان یکی از معتبرترین کارشناسان، به مشاوره به نهادهای دولتی و رسانهها پرداخت. اسپوزیتو در تمامی مواضع خود تأکید میکرد که اسلام را هرگز نباید با تروریسم و افراطگرایی یکی دانست و اقدامات گروههای رادیکال، منعکسکننده ذات این دین رحمانی نیست. او قاطعانه معتقد بود که بیشتر درگیریهای مدرن ریشههای سیاسی، اجتماعی و تاریخی دارند، نه ماهیت مذهبی.
میراث ماندگار؛ پلی میان شرق و غرب
اسپوزیتو همواره بر سهم برجسته تمدن اسلامی در توسعه علم، فلسفه، پزشکی و ریاضیات در جهان تأکید میکرد و یادآور میشد که رنسانس اروپا تا حد زیادی وامدار دستاوردهای دانشمندان مسلمان است. وی گفتوگوی میان مسلمانان، مسیحیان و یهودیان را تنها از طریق دانش، احترام متقابل و دیالوگ باز ممکن میدانست، نه از دریچه ترس و تعصب.
................
پایان پیام
نظر شما