به گزارش خبرگزاری بینالمللی اهلبیت(ع) ـ ابنا ـ سازمان بهداشت جهانی در گزارش سالانه خود درباره وضعیت افغانستان اعلام کرده است که نظام بهداشتی این کشور در سال ۲۰۲۵ زیر فشار محدودیتهای گسترده بر زنان، کمبود بیسابقه منابع مالی و بحرانهای انسانی همزمان قرار داشته است.
این گزارش که روز پنجشنبه، ۸ مرداد، منتشر شد، نشان میدهد محدودیتهای طالبان بر سفر، آموزش و فعالیت کارکنان زن، ارائه خدمات بهداشتی در سطح جوامع، نظارت بر بیماریها و واکنش به شیوع بیماریهای واگیردار را با اختلال جدی مواجه کرده است.
به گفته سازمان بهداشت جهانی، کمبود پزشکان، پرستاران و دیگر کارکنان زن، بهویژه در مناطق دورافتاده و دشوارگذر، دسترسی زنان و کودکان به مراقبتهای ضروری را محدود کرده و کیفیت خدمات درمانی را کاهش داده است.
در بسیاری از مناطق افغانستان، ملاحظات اجتماعی و محدودیتهای اعمالشده از سوی طالبان سبب میشود زنان تنها در صورت حضور کارکنان زن بتوانند از خدمات درمانی استفاده کنند. در نتیجه، کاهش شمار نیروهای زن در بخش بهداشت، فقط یک مشکل اداری یا استخدامی نیست، بلکه میتواند مستقیماً جان بیماران زن و کودکان را در معرض خطر قرار دهد.
تعطیلی ۲۷ مرکز بهداشتی بهدلیل کمبود بودجه
کاهش تأمین مالی، یکی از مهمترین چالشهای بخش بهداشت افغانستان در سال ۲۰۲۵ بوده است.
بر اساس گزارش سازمان بهداشت جهانی، طرح نیازمندیها و پاسخگویی بشردوستانه افغانستان تنها ۴۵.۳ درصد از بودجه مورد نیاز خود را دریافت کرده است. این کمبود منابع به تعطیلی ۲۷ مرکز ارائه خدمات اولیه بهداشتی انجامیده و دسترسی حدود ۲۹۴ هزار نفر به خدمات درمانی را محدود کرده است.
تعطیلی مراکز بهداشتی بهویژه در مناطقی که گزینه جایگزینی برای دریافت خدمات وجود ندارد، میتواند پیامدهای گستردهای داشته باشد. زنان باردار، نوزادان، کودکان مبتلا به سوءتغذیه، بیماران مزمن و افراد نیازمند مراقبتهای فوری، از آسیبپذیرترین گروهها در برابر کاهش خدمات به شمار میروند.
کاهش بودجه همچنین بخشهای بستری ویژه کودکان مبتلا به سوءتغذیه شدید همراه با عوارض پزشکی را تحت فشار قرار داده است. این مراکز برای کودکانی فعالیت میکنند که درمان سرپایی برای آنان کافی نیست و به مراقبتهای تخصصی نیاز دارند.
بازگشت مهاجران و افزایش فشار بر نظام درمانی
در کنار محدودیتهای طالبان و کاهش منابع مالی، وقوع زمینلرزهها، خشکسالی، سیلابها و شیوع بیماریهای مختلف، فشار مضاعفی بر نظام بهداشتی ضعیف افغانستان وارد کرده است.
سازمان بهداشت جهانی همچنین بازگشت بیش از ۲.۷ میلیون مهاجر افغان از ایران و پاکستان را یکی از عوامل افزایش تقاضا برای خدمات بهداشتی در سال ۲۰۲۵ دانسته است.
بسیاری از بازگشتکنندگان پس از ورود به افغانستان، بدون مسکن مناسب، درآمد پایدار و دسترسی کافی به آب آشامیدنی، غذا و خدمات درمانی باقی ماندهاند. حضور گسترده آنان در مناطق مرزی یا شهرهای دارای زیرساخت محدود، ظرفیت مراکز درمانی موجود را بیش از پیش تحت فشار قرار داده است.
ترکیب بازگشت گسترده مهاجران با فقر، سوءتغذیه، آوارگی داخلی و شیوع بیماریها، خطر شکلگیری بحرانهای تازه بهداشتی را افزایش میدهد؛ بهویژه در مناطقی که مراکز درمانی بهدلیل کمبود بودجه تعطیل شده یا با کمبود دارو و نیروی انسانی روبهرو هستند.
دشواری دسترسی به مناطق دورافتاده
گزارش سازمان بهداشت جهانی نشان میدهد ارائه خدمات و نظارت بر وضعیت بیماریها در مناطق دوردست و دشوارگذر، بهویژه در فصل زمستان، با موانع جدی مواجه بوده است.
ضعف راههای ارتباطی، بارش برف، بسته شدن مسیرها، کمبود وسایل حملونقل و فاصله طولانی میان روستاها و مراکز درمانی، انتقال دارو و اعزام گروههای بهداشتی را دشوار میکند.
در چنین شرایطی، محدودیت بر رفتوآمد کارکنان زن میتواند دسترسی به جوامع محلی را بیش از پیش کاهش دهد. این مسئله بهویژه برای زنان باردار و بیمارانی که امکان سفر به مراکز استانها را ندارند، پیامدهای خطرناکی در پی دارد.
تأخیرهای اداری و اختلال در زنجیره تأمین
سازمان بهداشت جهانی از طولانی شدن روند تأیید پروژهها و تأخیر در زنجیره تأمین دارو، تجهیزات پزشکی و مواد غذایی درمانی نیز انتقاد کرده است.
بر اساس گزارش این نهاد، هزینههای بالای حملونقل و جریمههای ناشی از معطل ماندن محمولهها، روند انتقال اقلام مورد نیاز را کند کرده و بر ارائه بهموقع خدمات اثر گذاشته است.
تأخیر در ورود دارو و تجهیزات، در نظام درمانیای که از قبل با کمبود منابع مواجه است، میتواند فعالیت مراکز را مختل کرده و زمان آغاز درمان بیماران را طولانیتر کند.
ممنوعیت متادون و اختلال در خدمات درمان اعتیاد
در بخش دیگری از گزارش آمده است که ممنوعیت استفاده از متادون، خدمات درمان نگهدارنده برای افراد مبتلا به وابستگی به مواد مخدر را در برخی استانها مختل کرده است.
درمان نگهدارنده با متادون یکی از روشهای شناختهشده برای کاهش آسیبهای ناشی از مصرف مواد افیونی است. توقف یا محدود شدن ناگهانی این خدمات میتواند بیماران را در معرض بازگشت به مصرف پرخطر، ابتلا به بیماریهای عفونی و دیگر آسیبهای جسمی و اجتماعی قرار دهد.
سازمان بهداشت جهانی مشخص نکرده است که این ممنوعیت چه تعداد مرکز یا بیمار را تحت تأثیر قرار داده، اما اختلال در چنین برنامههایی میتواند پیامدهایی فراتر از حوزه درمان فردی داشته باشد.
افزایش نگرانیها درباره فلج کودکان
ممنوعیت اجرای کارزارهای خانهبهخانه واکسین فلج کودکان، یکی دیگر از چالشهای برجسته سال ۲۰۲۵ عنوان شده است.
سازمان بهداشت جهانی گفته است که پوشش پایین واکسیناسیون معمول، در کنار مشکلات اداری مربوط به توزیع کارتهای واکسین و استقبال محدود برخی جوامع، خطر گسترش فلج کودکان و دیگر بیماریهای قابل پیشگیری را افزایش داده است.
کارزارهای خانهبهخانه معمولاً برای دسترسی به کودکانی اجرا میشود که خانوادههای آنان به مراکز بهداشتی مراجعه نمیکنند یا در مناطق دورافتاده زندگی میکنند. محدود شدن این روش میتواند سبب شود شمار بیشتری از کودکان از دریافت واکسین باز بمانند.
کاهش پوشش واکسیناسیون، نهتنها کودکان واکسیننشده، بلکه تلاشهای چندینساله برای مهار و ریشهکن کردن بیماری فلج کودکان در افغانستان و منطقه را نیز تهدید میکند.
ادامه خدمات در ۳۴ استان؛ اما با آیندهای نامطمئن
سازمان بهداشت جهانی اعلام کرده است که با وجود محدودیتها و کمبود منابع، در سال ۲۰۲۵ به ارائه خدمات حیاتی در هر ۳۴ استان افغانستان ادامه داده است.
با این حال، این نهاد تأکید کرده است که ادامه و پایداری خدمات بهداشتی، بدون تأمین بودجه کافی و رفع محدودیتها بر کارکنان زن امکانپذیر نخواهد بود.
آمارهای این گزارش نشان میدهد بحران بهداشت افغانستان دیگر تنها ناشی از کمبود بیمارستان، دارو یا تجهیزات نیست؛ بلکه سیاستهای محدودکننده، کاهش کمکهای بینالمللی، مشکلات اداری، بازگشت گسترده مهاجران و وقوع مکرر بلایای طبیعی بهصورت همزمان ظرفیت نظام درمانی را تضعیف کردهاند.
در این میان، زنان و کودکان بیشترین هزینه را میپردازند؛ زیرا هم نیاز بیشتری به خدمات مستمر بهداشتی دارند و هم محدودیتهای اجتماعی و حکومتی، امکان دسترسی آنان به پزشک و مرکز درمانی را دشوارتر کرده است.
ادامه تعطیلی مراکز، کاهش نیروهای زن و اختلال در برنامههای واکسیناسیون و سوءتغذیه میتواند پیامدهایی بلندمدت، از جمله افزایش مرگومیر مادران و نوزادان، گسترش بیماریهای قابل پیشگیری و تشدید سوءتغذیه کودکان در پی داشته باشد.
......................
پایان پیام/
نظر شما