۳۰ آبان ۱۴۰۵ - ۱۴:۴۵
نامه‌های نهج‌البلاغه ۴۶؛ آیین‌نامه علوی برای مدیران حکومت اسلامی

نامه ۴۶ نهج‌البلاغه، هفت توصیه اخلاقی و اجتماعی امام علی(ع) به کارگزاران حکومت اسلامی هنگام دیدار با مردم است، توصیه‌هایی که هر شخصی، در هر جایگاهی در نظام اسلامی، باید آنها را به‌عنوان «آیین‌نامه حکومت علوی برای مدیران حکومت اسلامی» در نظر داشته باشد.

خبرگزاری بین‌المللی اهل‌بیت(ع) ـ ابنا: نامه ۴۶، دستورالعملی از امام علی(ع) به مدیران حکومت اسلامی در هر دوران و حکومتی است، اگرچه سیدرضی مخاطب این نامه را در نهج‌البلاغه معرفی نکرده و در بسیاری از  شروح نام مخاطب آن مشخص نشده است، اما در کتاب «امالی شیخ مفید»، مخاطب این نامه «مالک اشتر» بیان شده است. که بر این اساس می‌توان گفت این نامه، نامه دیگری از امام(ع) به مالک است که می‌توان آن را مکمل «عهدنامه مالک» دانست.

امام علی(ع) در بخش اول این نامه، علاوه بر بیان اهداف حکومت اسلامی، کارگزاران را عامل پشتیبانی و قوه اجرایی برای اجرای آن هدف ها معرفی می‌کنند:

«فَإِنَّکَ مِمَّنْ أَسْتَظْهِرُ بِهِ عَلَی إِقَامَةِ الدِّینِ وَ أَقْمَعُ بِهِ نَخْوَةَ الاْثِیمِ  وَ أَسُدُّ بِهِ لَهَاةَ الثَّغْرِ الْمخُوفِ. تو از کسانی‌ هستی‌ که من به پشتیبانی‌ آنان دین را اقامه می‌کنم و نخوت گنهکار را قلع و قمع می‌نمایم و رخنه ترسناک حدود و مرزها را می‌بندم».

در لغت‌شناسی این عبارت باید گفت که «قَمع» به معنای منصرف ساختن، «لهات» به معنای گلوگاه و «ثَغَر» به معنای  مرز و حدود است که در الفاظ فارسی هم به صورت «حدود و ثغور» استفاده می شود، براین اساس باید گفت که اقامه دین، منصرف کردن دشمنان در ابعاد بین المللی و گناهکاران در ابعاد  داخلی از انجام فساد و فحشاء، همین ایجاد مانع در مرزهای عینی و واقعی- یعنی مرزهای جغرافیایی-  و مرزهای سیاسی، اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و فضای مجازی از وظایف حکومت اسلامی است که با انتخاب کارگزاران شایسته، برای تحقق این اهداف، گام برداشته می‌شود.

این کارگزاران نیز  باید حداقل هفت ویژگی را در نحوه تعامل با مردم در جامعه داشته باشند که اهمیت این اوصاف  به‌گونه‌ای است که  امام علی(ع) قبل از هر چیز، از کارگزار خود می‌خواهد، در انجام این تکالیف، از خداوند یاری بجوید:

«فَاسْتَعِنْ بِاللهِ عَلَی مَا أَهَمَّکَ، در هرچه بر تو مهم آید از خداوند کمک بخواه»

هفت ویژگی توصیه شده برای تعامل با مردم برای یک کارگزار حکومت اسلامی از زبان امام علی(ع) اینگونه بیان شده است:

«وَ اخْلِطِ الشِّدَّةَ بِضِغْث مِنَ اللِّینِ وَ ارْفُقْ مَا کَانَ الرِّفْقُ أَرْفَقَ  وَ اعْتَزِمْ بِالشِّدَّةِ حِینَ لاَ تُغْنِی عَنْکَ إِلاَّ الشِّدَّةُ وَ اخْفِضْ لِلرَّعِیَّةِ جَنَاحَکَ وَ ابْسُطْ لَهُمْ وَجْهَکَ وَ أَلِنْ لَهُمْ جَانِبَکَ وَ آسِ بَیْنَهُمْ فِی اللَّحْظَةِ وَ النَّظْرَةِ، وَ الاْشَارَةِ وَ التَّحِیَّةِ؛ و سختگیری‌ را با آمیزه‌ای‌ از نرمی‌ درهم آمیز، آنجا که نرمی‌ و مدارا بهتر است نرمش داشته باش و جایی‌ که جز خشونت به کار نیاید خشونت کن، نسبت به رعیت فروتن باش و با ملایمت رفتار نما، و در نظر انداختن به آنان با گوشه چشم و خیره نگاه کردن و اشاره و تحیت یکسان معامله کن، تا زورمندان به تو طمع ستمکاری‌ نبندند و ناتوانان از عدالتت ناامید نشوند».

به نظر می‌رسد از دیدگاه امام علی(ع) مهمترین هدف از اجرای این توصیه‌های هفتگانه به کارگزاران حکومتی را در عبارت آخر این نامه بیان کرده‌اند:

«وَ حَتَّی لاَ یَطْمَعَ الْعُظَمَاءُ فِی حَیْفِکَ و لاَیَیْأَسَ الضُّعَفَاءُ مِنْ عَدْلِکَ. تا زورمندان به تو طمع ستمکاری‌ نبندند و ناتوانان از عدالتت ناامید نشوند...»

سید علی‌اصغر حسینی/ خبرگزاری ابنا

___

پایان پیام

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
captcha