سیره عبادی و اخلاقی امام کاظم(ع)

 خبرگزاری بین‌المللی اهل‌بیت (ع) ـ ابنا:بر اساس منابع شیعه و سنی، امام کاظم(ع) بسیار اهل عبادت بود؛ به همین دلیل، برای او از لقب عبد صالح استفاده می‌شود.[۱] بر پایه برخی گزارش‌ها امام کاظم(ع) آن قدر عبادت می‌کرد که زندان‌بانان او نیز تحت تأثیر قرار می‌گرفتند.[۲] شیخ مفید موسی بن جعفر را عابدترین مردم زمان خود دانسته و گزارش کرده است که آن حضرت چنان از ترس خدا گریه می‌کرد که محاسنش از اشک‌ خیس می‌شد. او دعای «عَظُمَ الذَّنْبُ مِنْ عَبْدِکَ فَلْیَحْسُنِ الْعَفْوُ مِنْ عِنْدِکَ»(«گناه از بنده‌ات بزرگ شد، پس عفو از پیشگاهت، نیکو و زیبا خواهد گردید) را تکرار می‌کرد و دعای «اللَّهُمَّ إِنِّی أَسْأَلُکَ الرَّاحَةَ عِنْدَ الْمَوْتِ وَ الْعَفْوَ عِنْدَ الْحِسَابِ» (بارالها از تو راحتی هنگام مرگ و گذشت هنگام محاسبه اعمال را، مسئلت می کنم) را در سجده می‌خواند.[۳]

 حتی هنگامی که به دستور هارون به زندان منتقل شد، خدا را سپاس می‌گفت که فرصتی برای عبادت یافته است: «خدایا همواره از تو فراغتی برای عبادتت طلب می‌کردم و تو آن را برایم فراهم کردی؛ پس تو را سپاس می‌گویم».[۴] نقش انگشتری امام کاظم(ع) «حَسْبِیَ اللهُ حَافِظِی؛ خداوند برای حفاظت از من کفایتم می کند.»[۵]‏ و «الْمُلْکُ لِله وَحْدَهُ؛ مُلک وفرمانروایی تنها از آنِ خدای یگانه است.»[۶] بوده است.

در منابع شیعه و سنی، گزارش‌های مختلفی درباره بردباری[۷][۸] و سخاوت امام کاظم(ع) وجود دارد.[۹][۱۰] شیخ مفید او را بخشنده‌ترین مردم زمان خودش دانسته که شب‌ها برای فقیران مدینه آذوقه می‌برد.[۱۱] ابن‌عِنَبه درباره سخاوت موسی بن جعفر گفته است: او شب‌ها از خانه بیرون می‌رفت و کیسه‌هایی از درهم همراه داشت و به هر کس می‌رسید یا به کسانی که به احسان او چشم داشتند، می‌بخشید تا بدانجا که کیسه‌های پول او ضرب‌المثل شده بود.[۱۲] همچنین گفته شده موسی بن جعفر به کسانی که به او آزار می‌رساندند نیز بخشش می‌کرد و وقتی به او خبر می‌دادند فردی در صدد اذیت او بوده، برایش هدیه‌ می‌فرستاد.[۱۳] 

همچنین شیخ مفید امام کاظم(ع) را کوشاترین فرد در صله رحِم با خانواده و دیگر بستگان دانسته است.[۱۴]دلیل ملقب شدن امام هفتم شیعیان به کاظم، این بود که خشم خود را کنترل می‌کرد.[۱۵] گزارش‌های مختلفی در منابع آمده که امام کاظم(ع) خشم خود را در برابر دشمنان و کسانی که به او بدی می‌کردند، فرو می‌برد.[۱۶] بُشر حافی نیز که بعدها از مشایخ صوفیه گردید، تحت تأثیر سخنان و اخلاق او توبه کرد.[۱۷][۱۸]

منبع:

1.  بغدادی، تاریخ بغداد، ۱۴۱۷ق، ج۱۳، ص۲۹؛ یعقوبی، تاریخ الیعقوبی، ۱۴۱۷ق، ج۲، ص۴۱۴.
2.  بغدادی، تاریخ بغداد، ۱۴۱۷ق، ج۱۳، ص۳۳-۳۲.
3.  شیخ مفید، الارشاد، ۱۴۱۳ق، ج۲، ص۲۳۲-۲۳۱.
4.  شیخ مفید، الارشاد، ۱۴۱۳ق، ج۲، ص۲۴۰.
5.  طبرسی، مکارم الاخلاق، ۱۴۱۲ق، ص۹۱.
6.  مجلسی، بحارالانوار، ۱۴۰۳ق، ج۴۸، ص۱۱.
7.  ابن‌اثیر، الکامل، ۱۳۸۵ق، ج۶، ص۱۶۴.
8.  ابن‌جوزی، تذکرة الخواص، ۱۴۱۸ق، ص۳۱۲.
9.  بغدادی، تاریخ بغداد، ۱۴۱۷ق، ج۱۳، ص۳۰-۳۳.
10.  قرشی، حیاة الامام موسی بن جعفر، ۱۴۲۹ق، ج۲، ص۱۵۴-۱۶۷.
11.  شیخ مفید، الارشاد، ۱۴۱۳ق، ج۲، ص۲۳۲-۲۳۱.
12.  ابن‌عنبه، عمده الطالب، ۱۴۱۷ق، ص۱۷۷.
13.  بغدادی، تاریخ بغداد، ۱۴۱۷ق، ج۱۳، ص۲۹.
14.  شیخ مفید، الارشاد، ۱۴۱۳ق، ج۲، ص۲۳۲.
15.  ابن‌اثیر، الکامل، ۱۳۸۵ق، ج۶، ص۱۶۴؛ ابن‌جوزی، تذکرة الخواص، ۱۴۱۸ق، ص۳۱۲.
16.  شیخ مفید، الارشاد، ۱۴۱۳ق، ج۲، ص۲۳۳؛ قرشی، حیاة الامام موسی بن جعفر، ص۱۶۲-۱۶۰؛ بغدادی، تاریخ بغداد، ۱۴۱۷ق، ج۱۳، ص۳۰.
17.  حاج حسنباب الحوائج، ص۲۸۱.
18.  حلی، منهاج الکرامه، ص۵۹.