ولایت امیرالمؤمنین(ع) در کلام امام باقر(ع)

خبرگزاری بین المللی اهل بیت(ع)ـابنا: در کتاب شریف اصول کافی، جلد سوم، روایتی از امام محمد باقر(ع) نقل شده که عمق و ژرفای مفاهیم قرآنی را در ارتباط با ولایت امیرالمؤمنین علی بن ابیطالب(ع) آشکار میسازد. در این روایت، سالم حناط از امام باقر(ع) درباره معنای آیه «نَزَلَ بِهِ الرُّوحُ الْأَمِینُ عَلَیٰ قَلْبِکَ لِتَکُونَ مِنَ الْمُنذِرِینَ بِلِسَانٍ عَرَبِیٍّ مُّبِینٍ» (شعرا: 193-195) پرسید. امام در پاسخ فرمودند: «منظور ولایت امیرالمؤمنین است.»

تأمل در روایت

این تفسیر امام باقر(ع) از آیه ای که به ظاهر درباره نزول قرآن بر قلب پیامبر(ص) سخن میگوید، نشان دهنده چند نکته اساسی است:

1. قرآن و ولایت، دو حقیقت به هم پیوسته: بر اساس این روایت، نزول قرآن و تبیین ولایت امیرالمؤمنین(ع) دو امر جدایی ناپذیرند. قرآن که توسط روحالامین (جبرئیل) بر قلب پیامبر(ص) نازل شد، در عمق خود حامل پیام ولایت است.
2. قلب پیامبر(ص) محل تجلی ولایت: تعبیر «عَلَیٰ قَلْبِکَ» نشان میدهد که ولایت امیرالمؤمنین(ع) تنها یک مسئله ظاهری و تشریفاتی نیست، بلکه حقیقتی است که در عمق قلب و روح پیامبر(ص) جای گرفته است.
3. تبیین روشن ولایت: همانگونه که قرآن به «لسان عربی مبین» (زبان عربی روشن) نازل شده، مسئله ولایت نیز باید به شکلی روشن و آشکار برای امت بیان شود. این تبیین روشن از سوی پیامبر(ص) صورت گرفت و امامان(ع) نیز بر آن تأکید کردند.

ولایت در منظومه اندیشه شیعی

ولایت امیرالمؤمنین(ع) در اندیشه شیعی تنها به معنای رهبری سیاسی نیست، بلکه مفهومی گسترده تر دارد:

· ولایت به معنای محبت و پیروی: ولایت علی(ع) به معنای محبت قلبی و پیروی عملی از آن حضرت در تمام شئون زندگی است.
· ولایت به معنای مسیر هدایت: ولایت علی(ع) تجلی ادامه مسیر نبوت و مسیر هدایت الهی پس از پیامبر(ص) است.
· ولایت به معنای اتصال به منبع علم الهی: همانگونه که قرآن بر قلب پیامبر(ص) نازل شد، اهل بیت(ع) وارثان این علم و معارف هستند و امیرالمؤمنین(ع) نخستین حلقه این سلسله است.

روایت امام باقر(ع) نشان میدهد که فهم کامل قرآن بدون درک جایگاه ولایت اهل بیت(ع) به ویژه ولایت امیرالمؤمنین علی(ع) امکانپذیر نیست. همانگونه که قرآن به زبان عربی روشن نازل شده، مسئله ولایت نیز باید برای امت به روشنی تبیین شود. پذیرش این ولایت، کلید فهم صحیح دین و ادامه مسیر هدایت الهی است.

این تفسیر عمیق از آیات قرآن توسط امام باقر(ع) نشان دهنده پیوند ناگسستنی بین قرآن و عترت است که پیامبر(ص) آن دو را ثقلین نامید و امت را به تمسک به هر دو سفارش فرمود.