۲۷ بهمن ۱۴۰۴ - ۲۱:۰۴
رونمایی از دو اصطلاح‌نامه جدید علوم عقلی اسلامی با بیش از ۵۸۰۰ اصطلاح تخصصی

قائم‌مقام مرکز دایرةالمعارف علوم عقلی اسلامی مؤسسه امام خمینی(ره) با تشریح فعالیت‌های علمی این مرکز، از رونمایی دو اصطلاح‌نامه «عرفان عملی» در سه جلد و «معرفت‌شناسی عرفانی» در یک جلد خبر داد.

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی اهل‌بیت(ع) ـ ابنا ـ  حجت‌الاسلام محمد کریمی، قائم‌مقام مرکز دایرةالمعارف علوم عقلی اسلامی مؤسسه امام خمینی(ره) در آیین رونمایی از ۲ وبگاه تخصصی و ۵۰ جلد اثر مرجع علوم عقلی اسلامی که در مؤسسه امام خمینی(ره) برگزار شد، اظهار کرد: موضوعاتی که در این جلسه ارائه می‌شود شامل کتاب‌های اصطلاح‌نامه، معجم‌های موضوعی، قواعد و اصول علوم عقلی اسلامی، کتاب مدخل‌های علوم عقلی اسلامی، کتاب‌شناسی‌های علوم عقلی و جلد سوم مجموعه نسخ خطی است.

وی با تأکید بر جایگاه اصطلاح‌نامه‌ها در فعالیت‌های پژوهشی مرکز گفت: اصطلاح‌نامه‌ها نه‌تنها در پژوهش، بلکه در تمام کارهای این مرکز بنیادی‌ترین نقش را دارند؛ به‌گونه‌ای که پرونده‌های علمی، مدخل‌های دایرةالمعارف و معجم‌های موضوعی همگی مبتنی بر اصطلاح‌نامه‌ها شکل گرفته‌اند.

حجت الاسلام کریمی افزود: دو اصطلاح‌نامه‌ای که امروز رونمایی می‌شود، در امتداد ۱۳ اصطلاح‌نامه مربوط به ۱۳ رشته علمی است که پیش از این رونمایی شده بود و تقریباً دو اصطلاح‌نامه دیگر نیز باقی مانده که ان‌شاءالله سال آینده رونمایی خواهند شد و اصطلاح‌نامه «عرفان عملی» در سه جلد با حدود ۴۸۶۰ اصطلاح و اصطلاح‌نامه «معرفت‌شناسی عرفانی» در یک جلد با حدود هزار و اندی اصطلاح تدوین شده است.

قائم‌مقام مرکز دایرةالمعارف علوم عقلی اسلامی با اشاره به ویژگی‌های اصطلاح‌نامه عرفان عملی تصریح کرد: ساختار اصلی این اصطلاح‌نامه بر اساس سیر و سلوک و طریق شکل گرفته و علاوه بر اصطلاحات، نظامات سلوکی نیز در آن گزارش شده است و محققان این مرکز مجموعه نظامات سلوکی را گردآوری و میان آن‌ها مقایسه انجام داده‌اند و همچنین با محوریت نظام سلوکی خواجه عبدالله انصاری نوعی ادغام صورت گرفته است و برای پررنگ‌تر شدن بعد شیعی نیز دستورالعمل‌های عرفانی بزرگان شیعه در این اصطلاح‌نامه منعکس شده و اصطلاحاتی که ممکن بود شائبه تعارض ایجاد کنند، مورد بررسی و اصلاح قرار گرفته‌اند.

وی درباره اصطلاح‌نامه معرفت‌شناسی عرفانی بیان کرد: این اصطلاح‌نامه با الهام از خود عرفان و بر محور «معرفت، معروف و عارف» و با هدایت حضرت استاد یزدان‌پناه شکل گرفته است و در حوزه معرفت‌شناسی عرفانی نظام از پیش طراحی‌شده‌ای وجود نداشت، به همین دلیل محققان ابتدا بر اساس خود اصطلاحات، نظام‌های مختلفی مانند نظام شهود، کشف و ذوق را استخراج کردند، سپس این نظام‌ها را با یکدیگر تطبیق دادند و در نهایت به یک نظام واحد رسیدند و این فرایند با رفت‌وبرگشت‌های علمی فراوان و تحت نظارت استاد انجام شد.

حجت الاسلام کریمی ادامه داد: در این اصطلاح‌نامه تلاش شد تطبیقی میان معرفت‌شناسی عرفانی و معرفت‌شناسی رایج نیز صورت گیرد؛ به‌عنوان مثال مفاهیمی مانند منابع معرفت و راه‌های معرفت در کنار معادل‌های عرفانی آن‌ها استخراج و مقایسه شد و همچنین مفهومی مانند «معیار معرفت» در معرفت‌شناسی رایج با مفهوم «میزان» در عرفان تطبیق داده شد.

وی در بخش دیگری از سخنان خود به رونمایی کلیدواژه‌ها و نمایه‌های علوم عقلی اسلامی اشاره کرد و گفت: تمام نمایه‌هایی که در فهرست مطالب، نمایه‌ها، خلاصه‌ها و چکیده‌ها وجود داشت، تجمیع و هم‌آرایی شد و در چهار رشته عرفان، کلام، فلسفه و منطق عرضه می‌شود و در حوزه عرفان، ۸ منبع از ۱۱ منبع اصلی بررسی شده که حاصل آن حدود ۱۱ هزار کلیدواژه و ۱۷۰ هزار عنوان علمی است که با حذف موارد تکراری سامان‌دهی شده‌اند.

قائم‌مقام مرکز دایرةالمعارف علوم عقلی اسلامی افزود: منابع انتخاب‌شده، منابع درجه اول هر علم بوده‌اند؛ برای مثال در عرفان آثاری مانند فتوحات، در فلسفه تمام آثار ملاصدرا و همچنین آثار میرداماد و برخی آثار ابن‌سینا نمایه‌نویسی شده‌اند. وی با اشاره به موضوع هوش مصنوعی گفت: محققان این مرکز در تلاش هستند از این داده‌ها برای بهره‌گیری از هوش مصنوعی استفاده کنند؛ کاری که به‌ویژه در مقاله‌نویسی بسیار مفید خواهد بود، زیرا با هر اصطلاح، تمام محتوای مرتبط با آن مشخص است.

...............

پایان پیام

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
captcha