آیا در قرآن نفرین داریم؟

خبرگزاری بین‌المللی اهل‌بیت (ع) ـ ابنا: مسأله نفرین علاوه بر روایات، در آیات قرآنی نیز مطرح شده است: ألا لعنه الله علی الظالمین ‏رحمهما الله‏(۱) «همانا لعنت خدا بر ستمگران باد». فبما نقضهم میثاقهم لعناهم و جعلنا قلوبهم قاسیه… رحمهما الله‏(۲) «پس به [سزای‏] پیمان‏ شکستنشان لعنتشان کردیم و دلهایشان را سخت گردانیدیم». ‏إن الله لعن الکافرین و أعد لهم سعیرا رحمهما الله‏(۳) «خدا کافران را لعنت کرده و برای آنها آتش فروزانی آماده کرده است». إن الذین یؤذون الله و رسوله لعنهم الله فی الدنیا و الآخره و… رحمهما الله‏(۴) «بی گمان، کسانی که خدا و پیامبر او را آزار می رسانند، خدا آنان را در دنیا و آخرت لعنت کرده و برایشان عذابی خفت‏ آور آماده ساخته است».

هم‏چنین در آیات دیگر قرآن، خداوند کسانی را که تهمت ناروا به زنان پاکدامن می‏زنند [نور، آیه [۲۳، قوم عاد را که حتی خداوند مرگ برای آنان خواسته است [هود، آیه [۶۰، فرعونیان [هود، آیه ۹۹- قصص، آیه [۴۲ برخی از قوم یهود [نساء، آیه [۴۶، منافقان [توبه، آیه [۶۸ و مشرکان را [فتح، آیه [۶ و… لعن کرده و آنها را نفرین نموده است.

روایات گوناگونی نیز از حضرت رسول (ص) وارد شده است که با لحن‏های گوناگون، افرادی را لعن فرموده و آنها را با این واژه نفرین کرده است از جمله: خورنده ربا، موکّل و شاهدین و کاتبین ربا،(۵) کسی که میان مادر و فرزندش جدایی بیندازد،(۶) مردی را که لباس زن بپوشد(۷) و… اتفاقاً این سه روایت که در این‏جا مطرح شد، از طریق اهل سنت نقل شده و در کتب روایی اهل سنت آمده است.

بنابراین، ما مسلمانان، اعم از شیعه و سنی، معتقدیم که بر طبق آیات قرآن و سیره رسول خدا (ص)، نفرین در فرهنگ اسلامی وجود دارد. اما این نکته مهم است که ملاحظه کنیم مدار و محک «نفرین» کجاست؟ با توجه به آیات قرآن و روایات نقل شده از رسول خدا (ص)، برخی از افراد که مرتکب گناه بسیار بزرگ شده، با کردار ناپسند خود جامعه و نظام و کیان اسلامی را چه از لحاظ اخلاقی چه از حیث اجتماعی، سیاسی و اقتصادی به خطر انداخته، نسبت به پیامبر خدا (ص) و رسالت او بی‏ادبی و دشمنی می‏کنند مستحق نفرین می‏باشند.

بنابراین، در امور مهم و کلان، هیچ ایرادی ندارد که تخلف کننده، نفرین و لعن شود. اما در امور غیر مهم و جزئی که لطمه‏ای به مسائل اخلاقی، اجتماعی و سیاسی جامعه اسلامی نمی‏زند و همچنین نسبت به برخی افراد همچون مؤمنان و دوستان نفرین نهی و منع شده است. ازاین‏رو، برخی روایات که نفرین را امری حَسَن و جایز تلقی کرده است، مقصود نفرین به افراد خاص و مرتکبان خطاهای بزرگ و اجتماعی می‏باشد.(۸)

۱. هود/. ۱۸.
۲. مائده/. ۱۳.
۳.  احزاب/. ۶۴.
۴.  احزاب/. ۵۷.
۵. میزان ‏الحکمه، ج ۸، ص ۵۰۸، ح. ۱۷۹۶۲.
۶.  همان، ح. ۱۷۹۶۳.
۷. همان، ص ۵۰۹، ح. ۱۷۹۶۵.
۸. بحارالانوار، ج ۷۲، باب ۱۰۶ و. ۱۰۷.