خبرگزاری بینالمللی اهلبیت(ع) ـ ابنا: ماجرای خوارج را باید از عجیبترین رخدادهای دوران حکومت امیرالمؤمنین(ع) دانست. ناتوانی آنان در تشخیص حق از باطل، همچنین داشتن «ادعای دانایی» و تعیین تکلیف برای دیگران، نتایج شومی برای اسلام به همراه داشت که تنها یکی از آنها، نجات جان معاویه بود؛ رخدادی که در نهایت به شکلگیری سلسله بنیامیه در تاریخ انجامید.
امام علی(ع) در نهجالبلاغه بارها و از جمله در خطبههای ۴۰، ۵۹، ۶۰، ۶۱، ۱۲۱، ۱۲۲، ۱۲۷ و ۱۸۴ و نیز نامههای ۷۷ و ۷۸، به ویژگیهای این گروه اشاره کردهاند و در خطبههای مختلف کوشیدهاند آنان را هدایت کنند. این هدایتگری گاه با ابزار نصیحت و زمانی با تأکید بر آینده شوم آنان صورت میگرفت؛ اما در مقطعی نیز، برای جلوگیری از آسیب بیشتر به جامعه اسلامی، این هشدارهای مشفقانه به نبردی نظامی منجر شد. موضوعی که امام علی(ع) بارها پیش از آن درباره آن به خوارج هشدار داده بودند و در خطبه ۳۶، پس از نبرد نهروان، بار دیگر این هشدارها را یادآوری میکنند.
متن این خطبه در منابع مختلف، پیش و پس از تدوین نهجالبلاغه توسط سید رضی نقل شده است. از جمله میتوان به کتابهای «امالی صدوق»، «امالی طوسی»، «امالی شیخ مفید» و «تفسیر فرات کوفی» اشاره کرد. آنچه در این خطبه به روشنی بیان شده، فراتر از ابراز تأسف نسبت به سرنوشت کشتهشدگان نهروان، بررسی عوامل این انحراف است؛ عواملی که میتوان در هر دورهای نمونههایی از آنها را در جوامع مختلف مشاهده کرد.
حضرت در این خطبه عوامل انحراف را چنین بیان میکنند: «عَلَی غَیْرِ بَیِّنَةٍ مِنْ رَبِّکُمْ وَ لَا سُلْطَانٍ مُبِینٍ مَعَکُمْ... وَ أَنْتُمْ مَعَاشِرُ أَخِفَّاءُ الْهَامِ، سُفَهَاءُ الْأَحْلَامِ، وَ لَمْ آتِ لَا أَبَا لَکُمْ بُجْراً وَ لَا أَرَدْتُ لَکُمْ ضُرّاً.»؛ «بدون آنکه برهانی از پروردگارتان داشته باشید و حجتی آشکار همراهتان باشد... شما مردمی سبکسر و غرق در خیالات احمقانه هستید. ای مردم بیریشه! من که شرّی برایتان نیاوردم و زیانی برای شما نخواستم.»
در این سخنان، امام علی(ع) خوارج و کسانی را که دارای اوصافی مشابه آنان هستند، به ویژگیهایی همچون «بیان خواستهها بدون دلیل، نداشتن پشتوانهای روشن برای فعالیتها، سبکسری و عمل بدون تدبیر، سخن گفتن بدون توجه به شرایط واقعی، و قرار دادن تصورات بیمبنا بهعنوان مبنای عمل» توصیف میکنند.
خوارج با همین ویژگیها تلاش کردند برای امام و «راهبر جامعه» تعیین تکلیف کنند و با تحمیل «حکمیت»، آنچه را با سبکسری فهمیده بودند، مبنای عمل قرار دهند. آنان بیآنکه برهانی روشن در اختیار داشته باشند و بر پایه تصورات بیاساس، تمام توان خود را به کار گرفتند تا مسیر هدایت امت را با مشکل مواجه سازند.
جمله پایانی این خطبه، تلخترین بخش آن است. امام علی(ع) با تأسف از این واقعه دردناک، بر دلسوزی و محبت رهبر اسلامی نسبت به هدایت امت تأکید میکنند: «وَ لَمْ آتِ لَا أَبَا لَکُمْ بُجْراً وَ لَا أَرَدْتُ لَکُمْ ضُرّاً»؛ «ای مردم بیاصالت! من که شرّی برایتان نیاوردم و زیانی برای شما نخواستم.»
سید علیاصغر حسینی/ ابنا
..................
پایان پیام
نظر شما