خبرگزاری بینالمللی اهلبیت(ع) ـ ابنا: خطبه ۳۳ نهجالبلاغه از معدود خطبههایی است که سید رضی، حوادث کوتاه قبل آن را نیز نقل کرده است. این گفتگو که میان «عبدالله بن عباس» و امیرالمومنین (ع) شکل گرفته، از سخنان مشهور امام علی(ع) است که در میان مسلمانان شناخته شده است، اما بهدلایلی بخش اصلی این خطبه، مورد بیتوجهی قرار گرفته است. در این نوشته کوتاه سعی شده است توضیحاتی در مورد هر دو بخش ارائه شود.
در مقدمهای که در ابتدای این خطبه آمده، حضرت «لنگه کفش وصلهزده» که میتوان آن را نماد «دنیا» دانست، با ارزشتر از «حکومت» میداند، مگر آنکه «الَّا أَنْ أُقِیمَ حَقّاً أَوْ أَدْفَعَ بَاطِلًا، مگر آنکه حقی را بر پا کنم یا باطلی را از بین ببرم». هنگامی که بدانیم محدوده حکومت علوی در آن زمان، از بلخ در افغانستان فعلی تا ارمنستان کنونی و امتداد آن تا طرابلس در کشور لیبی بوده، معنای این سخن ایشان، بهتر درک میشود. محدودهای که حدود ۳۰ کشور فعلی را شامل میشود.
امام علی(ع) در بخش اصلی خطبه که آن را در جمع لشکریان آماده نبرد برای فتنه جمل بیان کرده، با اشاره به دوران بعثت پیامبر(ص)، نقش خود را در استقرار حاکمیت اسلامی اینگونه بیان میکند: «امَا وَ اللَّهِ إِنْ کُنْتُ لَفِی سَاقَتِهَا حَتَّی تَوَلَّتْ بِحَذَافِیرِهَا مَا عَجَزْتُ وَ لَا جَبُنْتُ، به خدا سوگند من از پیشتازان لشکر اسلام بودم تا آنجا که صفوف کفر و شرک تار و مار شد، و هرگز ناتوان نشدم و نترسیدم.»
ایشان در ادامه با تاکید بر اینکه هدف او از این جنگها، همان مسیری است که هماکنون از مقابله با فتنهگران جمل دارد، میفرماید : «إِنَّ مَسِیرِی هَذَا لِمِثْلِهَا، این مسیر نیز همانند همان مسیر است»، و با این بیان، نبرد در جمل را همانند نبرد با کافران در دوران پیامبر اکرم(ص) میداند و خود را در این مسیر همانگونه بدون تردید و استوار معرفی میکند که در نبردهای دوران پیامبر(ص) بوده است.
امیرالمومنین(ع) در این قسمت از خطبه خود، بار دیگر به موضوع «حق و باطل» اشاره میکند و میفرماید: «فَلَأَنْقُبَنَّ الْبَاطِلَ حَتَّی یَخْرُجَ الْحَقُّ مِنْ جَنْبِهِ. پرده باطل را میشکافم تا حق را از پهلوی آن بیرون آورم.» در این عبارت چند نکته را میتوان یافت: باطل، غالبا خود را با پوششی از «حقنمایی» میپوشاند و تا این پرده که عامل غفلت بسیاری میشود، از بین نرفته و پاره نشود، امکان «ظهور حق» فراهم نمیشود.
شباهت این عبارت با سخن ابتدایی این خطبه که ارزش حکومت را در اقامه حق و ابطال باطل معرفی میکند، میتواند مهمترین هدف حاکمیت اسلامی را بیان کند. روشن است که این هدف صرفا با تلاشهای کوتاهمدت بهدست نیامده و نبرد میان حق و باطل، تا زمانی که برای حق «دشمنانی» وجود دارد، بهشکل دائمی و مستمر جاری خواهد بود.
از امام علی(ع) خطبه دیگری در مسیر حرکت به سوی بصره و وقوع جنگ جمل بیان شده است. اگر این خطبه را که در سرزمین «ذی قار» بیان شده با خطبه ۱۰۴ که در «صحرای ربذه» بیان شده است، دو خطبه متفاوت بدانیم، شباهتهای فراوانی میان این دو خطبه میتوان یافت که بیان همان سخنان، با تغییراتی در عبارات، نشانگر اهمیت این سخنان در نزد ایشان است.
سید علیاصغر حسینی/ ابنا
......................
پایان پیام
نظر شما