به گزارش خبرگزاری بینالمللی اهلبیت(ع) ـ ابنا ـ امیرالمومنین امام علی(ع) در خطبه سی و ششم نهجالبلاغه، در پاسخ به نامه برادرش عقیل، علاوه بر توضیح جریانات بهوجود آمده در هنگام نبرد با نیروهای معاویه در اطراف کوفه بعد از ماجرای حکمین، ضمن گلایه از «قریش»، برای مقابله با رسول خدا(ص) و جانشین ایشان، آمادگی خود را برای مقابله با هرگونه تعرض احتمالی دوباره دشمن اعلام میکند.
این نامه امام علی(ع) در پاسخ به نامه محبتآمیز برادر ایشان عقیل که در آن زمان در مکه حضور داشت، نوشته شده است. عقیل در این نامه، دلنگران از سلامت و امنیت برادر خویش، ضمن تاکید بر آمادگی دفاع از حاکم اسلامی، جویای احوال برادر میشود.
برخی منابع تاریخی، زمان نگارش این مکاتبات را بعد از ماجرای حکمین و در اواخر عمر شریف امام علی(ع) بیان کردهاند.
امام علی(ع) در این نامه، نحوه شکست دادن دشمن را اینگونه بیان میکنند: «فَاقْتَتَلُوا شَیْئاً کَلاَ وَ لاَ، فَمَا کَانَ إِلاَّ کَمَوْقِفِ سَاعَة، حَتَّی نَجَا جَرِیضاً، بَعْدَ مَا أُخِذَ مِنْهُ بِالْمخَنَّقِ وَ لَمْ یَبْقَ مِنْهُ غَیْرُ الرَّمَقِ؛ لحظاتی چند، بین آنان جنگ درگرفت، دشمن جز بهاندازه ساعتی درنگ نداشت، تا اینکه با غم و غصّه رهایی یافت، پس از آنکه دچار تنگنا شده بود و از او جز رمقی باقی نبود.»
عبارت بعدی امیرالمومنین(ع) در این نامه تاکید بر عدم تسلیم بر دشمن است:
«أَمَّا مَا سَأَلْتَ عَنْهُ مِنْ رَأْیِی فِی الْقِتَالِ، فَإِنَّ رَأْیِی قِتَالُ الْمحِلِّینَ حَتَّی أَلْقَی اللهَ، لاَ یَزِیدُنِی کَثْرَةُ النَّاسِ حَوْلِی عِزَّة وَ لاَ تَفَرُّقُهُمْ عَنِّی وَحْشَةً، وَ لاَ تَحْسَبَنَّ ابْنَ أَبِیکَ ـ وَ لَوْ أَسْلَمَهُ النَّاسُ ـ مُتَضَرِّعاً مُتَخَشِّعاً وَ لاَ مُقِرّاً لِلضَّیْمِ وَاهِناً، وَ لاَ سَلِسَ الزِّمَامِ لِلْقَائِدِ،وَ لاَ وَطِیءَ الظَّهْرِ لِلرَّاکِبِ الْمُتَقَعِّدِ، اما نظرم را درباره جنگ پرسیدی، نظرم جنگ با کسانی است که پیمان شکستند تا جایی که خدا را ملاقات نمایم، بسیاریِ جمعیت در پیرامونم باعث عزّتم نگردد و متفرق شدن از اطرافم موجب وحشتم نشود. گمان مبر که برادرت، اگرچه مردم او را رها کنند به زاری و فروتنی افتد، یا از روی سستی تن به ستم دهد، یا زمام امورش را به دست کشانندهای بسپارد، یا پشت زندگیش را برای سواری این و آن خم کند.»
اگرچه تقرییا همه این جملات، نکات فراوانی در مقوله ضرورت مقابله و مقاومت در مقابل دشمن دارد، اما اگر بخواهیم تنها به یک نکته برگرفته از این عبارات اشاره کنیم میتوان اینگونه گفت که امام علی(ع) در این عبارات، مراحل سهگانه تسلیم در مقابل دشمن را به ترتیب بیان میکنند، اگر کسی در مقابل دشمن «مُتَضَرِّعاً مُتَخَشِّعاً و وَاهِناً، یعنی اهل زاری، فروتنی و سستی باشد»، حاصل آن «سَلِسَ الزِّمَامِ لِلْقَائِدِ سپردن زمام خود به دیگران برای کشاندن به هر طرف» خواهد شد. نتیجه این اطاعتپذیری و تسلیم نیز «وَطِیءَ الظَّهْرِ لِلرَّاکِبِ الْمُتَقَعّد، نشستن دیگران بر روی دوش اوست».
روشن است که امام علی(ع) و همه پیروان او در طول تاریخ، هیچگاه این اوصاف را نداشته و هیچ وقت در مقابل دشمن تسلیم نخواهند شد.
امام علی(ع) در ادامه، دو بیت از یکی از شاعران عرب نقل میکند تا حال خود را هنگام نگارش این نامه برای برادر خویش بیان کند:
«فَإِنْ تَسْأَلِینِی کَیْفَ أَنْتَ فَإِنَّنِی/ صَبُورٌ عَلَی رَیْبِ الزَّمَانِ صَلِیبُ
یَعِزُّ عَلَیَّ أَنْ تُرَی بِی کَآبَةٌ/ فَیَشْمَتَ عَاد أَوْ یُسَاءَ حَبِیبُ»
الا ای آنکه میپرسی ز حالم/ صبورم من به سختیهای عالم
نخواهم غم ببینی در رخ من/ که گردد دوست غمگین، شاد دشمن
سید علیاصغر حسینی/ ابنا
...............
پایان پیام
نظر شما