به گزارش خبرگزاری بینالمللی اهلبیت(ع) ـ ابنا ـ امروز شنبه در یک حمله غافلگیرانه اسرائیل به بدنه رسانهای، «علی شعیب» خبرنگار شبکه المنار که به نماد رسانه مقاومت شناخته میشد، به شهادت رسید. ارتش اسرائیل بهصورت عمدی و با برنامهریزی قبلی، یک خودروی خبرنگاری را در منطقه «جزین» در جنوب لبنان هدف قرار داد؛ خودرویی که در قالب یک کاروان رسانهای در حرکت بود و در کنار آن «فاطمه فتونی» خبرنگار شبکه المیادین و برادرش، تصویربردار «محمد فتونی» نیز حضور داشتند.
براساس گزارش روزنامه «الاخبار» لبنان با شهادت علی شعیب، جنوب لبنان تنها یک خبرنگار میدانی را از دست نمیدهد، بلکه یکی از چهرههایی را از دست میدهد که بیش از هر کس با مرزها، جنگها و تحولات آن، از پیش از آزادسازی سال ۲۰۰۰ میلادی تا جنگ امروز، پیوند خورده بود.
شعیب از آن دسته خبرنگارانی نبود که صرفاً برای پوششهای مقطعی به جنوب لبنان میآمدند. طی دههها، نام او به بخشی از خودِ صحنه مرزی از روستاهای خط مقدم، تا ثبت نقضهای اسرائیل، پوشش جنگهای پیاپی، و انتقال زندگی روزمره مردم مناطق آزادشده، تبدیل شد. از همین رو، شهادت او امروز ادامهای طبیعی از زندگی یک انسان جنوب لبنانی است که هرگز جبهه را ترک نکرد؛ هرچند این پایان، برای مسیری حرفهای که تقریباً سراسر در معرض خطر نوشته شده بود، بسیار دردناک است.
آغازها
حضور حرفهای علی شعیب در دل جنوب لبنان و نه در اتاقهای تحریریه دور از آن، شکل گرفت. اسناد آرشیوی نشان میدهد که دوربین او پیش از آزادسازی، حملات اسرائیل به روستاهای مرزی را دنبال میکرد و برای او، ۲۵ مه ۲۰۰۰ یک رویداد گذرا نبود، بلکه نقطهای تعیینکننده بود که او را وارد مرحلهای تازه بهعنوان تصویربردار و خبرنگار میدانی المنار در جنوب لبنان کرد.
علی شعیب، فروپاشی مواضع اشغالگران و نیروهای همپیمان را پوشش داد و سپس بهصورت روزانه روند عقبنشینی و ترسیم خط آبی را همراه با ارتش لبنان پیگیری کرد؛ امری که تجربه میدانی زودهنگامی در رصد و افشای نقضهای اسرائیل برای او فراهم آورد.
پس از آزادسازی جنوب لبنان نیز شعیب جبهه را ترک نکرد. برعکس، گویی این رخداد او را بیشتر به زمین و واقعیت آن پیوند داد. در منابع آرشیوی آمده است که دوربین او در آن سالها به نگهبان مرزی تبدیل شده بود که نقضهای اسرائیل را در سراسر مرز جنوبی لبنان، ثبت میکرد. بهتدریج، حضورش تثبیت شد و به یکی از برجستهترین خبرنگاران جنوب لبنان بدل گشت.
علی شعیب در روایت خود از این مسیر گفته بود که شاهد رویدادهای بزرگی از تبادل اسرا و حملات سالهای ۱۹۹۳ و ۱۹۹۶ گرفته تا آزادسازی ۲۰۰۰، جنگ ۲۰۰۶ و تحولات سیاسی و میدانی پس از آن، بوده است.
دوربین و کلمه؛ سلاحهای مقابله
این جایگاه حرفهای تنها به صفحه تلویزیون محدود نبود. طبق گزارشی که در سال ۲۰۲۳ میلادی منتشر شد، علی شعیب بیش از ۳۰ سال در جبهه جنوب لبنانی حضور داشت و علاوه بر شبکه المنار، در رادیو النور نیز فعالیت میکرد. او کار رسانهای را همسنگ عمل مقاومت میدانست.
علی شعیب در روایت شخصی خود از حرفهاش گفته بود که دوربین و کلمه آزاد، کمتر از سلاح جنگی اهمیت ندارند. این جمله بهروشنی فلسفه کاری او را نشان میدهد؛ رسانه برای او فقط روایت جنگ نبود، بلکه بخشی از خودِ نبرد روایتها بود.
در آزادسازی سال ۲۰۰۰، علی شعیب بهخوبی با فضای جنوب لبنان پیوند خورده بود. آرشیو نشان میدهد که از نخستین کسانی بود که صحنههای فروپاشی دروازههای اشغال در القنطره و القصیر را ثبت کرد و همچنین از اولین افرادی بود که سرقت آب الوزانی پس از آزادسازی را مستندسازی کرد.
وظیفه علی شعیب تنها ثبت خروج اسرائیل نبود، بلکه دنبال کردن پیامدهای آن و نظارت بر تلاشهای دشمن برای بازتعریف حضور خود در پشت مرزها نیز بود. از همین رو، بهتدریج به یک مرجع رسانهای در موضوعات مربوط به جبهه جنوب لبنان تبدیل شد.
خبرنگار جنگ
جنگ ژوئیه ۲۰۰۶ یکی از مهمترین ایستگاههای حرفهای علی شعیب بود که جایگاهش را بهعنوان خبرنگاری برجسته تثبیت کرد. او روایت میکند که روز ۱۲ ژوئیه ۲۰۰۶ در ابتدا عادی بود، تا اینکه تماسی دریافت کرد مبنی بر اینکه اتفاق بزرگی در عیتا الشعب رخ داده است.
او صبحانهاش را رها کرد و بهسرعت به میدان رفت و میان مرجعیون، کفرشوبا، عیتا الشعب و اطراف پلهای هدف قرار گرفته جابهجا شد و از طریق پخش زنده و گزارشهای رادیویی، آغاز و گسترش جنگ را پوشش داد.
از آن روز به بعد، صدای علی شعیب به بخشی از حافظه جنگ در جنوب لبنان نه بهعنوان یک ناظر دور، بلکه بهعنوان شاهدی در قلب رویداد، تبدیل شد.
این جنگ تنها یک آزمون حرفهای نبود، بلکه تثبیتکننده هویتی بود که بر حضور دائمی در میدان بنا شده بود. علی شعیب نه یک خبرنگار موقت جنگ، بلکه خبرنگار یک جبهه دائمی بود.
در معرض خطر
این حضور دائمی بارها علی شعیب را در معرض خطر مستقیم قرار داد. او در آگوست ۲۰۱۰، هنگام پوشش درگیری میان ارتش لبنان و اسرائیل در العدیسه، از ناحیه پا زخمی شد و تحت عمل جراحی قرار گرفت.
اما این حادثه، علی شعیب را از میدان دور نکرد، بلکه به بخشی از تصویر حرفهای او تبدیل شد، خبرنگاری که حتی پس از پرداخت هزینه جسمی همیشه به همان خط خطر بازمیگردد.
در سالهای بعد نیز این روند ادامه یافت. در سال ۲۰۲۲، علی شعیب از نخستین کسانی بود که یک نقض مرزی اسرائیل در العدیسه را ثبت کرد و روزها در محل حضور داشت.
این نوع فعالیت بدون واکنش نمیماند. در سال ۲۰۲۳، علی شعیب گفته بود که رسانههای اسرائیلی نامش را مطرح کرده و بارها او را تهدید کردهاند. حتی ویدئوهای کوتاه او از مرز، موجب نگرانی و واکنش در اسرائیل میشد.
بنابراین، تهدیدها بخشی از هویت حرفهای علی شعیب بود: برای مخاطبانش، خبرنگار جنوب؛ و برای دشمن، چشمی که خاموش کردنش آسان نبود.
در قلب جنگهای اخیر
در جنگ ۶۶ روزه سال ۲۰۲۴ نیز علی شعیب در جای همیشگیاش در قلب جنوب لبنان میان روستاهای خط مقدم و نزدیک به خطوط درگیری بود.
آرشیو المنار در آن جنگ، مملو از گزارشها و پیامهای علی شعیب از مناطق مختلف مانند الخیام، کفرکلا و مروحین است. او همچنان به ثبت همزمان زندگی، مقاومت و ویرانی ادامه داد.
در نوامبر ۲۰۲۴ نیز گزارشی میدانی از وضعیت حمله زمینی پس از ۳۵ روز منتشر کرد که نشان میدهد حضورش کاملاً عملی و مستمر بوده است.
علی شعیب حتی در پوشش هدف قرار دادن خبرنگاران نیز، خود بخشی از ماجرا بود. او در گزارشی از هدف قرار گرفتن خبرنگاران در حاصبیا، گفته بود: از خودم فیلم میگیرم، چون تصویربرداری که ماهها همراهم بود شهید شده است.
این جمله بهتنهایی واقعیت حرفه خبرنگاری در جنگ را نشان میدهد؛ جایی که فاصله میان شاهد و قربانی تقریباً از بین میرود.
جنوب لبنان؛ دفتر کار علی شعیب
با انتشار خبر شهادتش، روشن شد که این خبر نمیتواند بهتنهایی چنین زندگی را خلاصه کند.
علی شعیب که پیش از آزادسازی جنوب لبنان را پوشش داد، آزادسازی را همراهی کرد، جنگ ۲۰۰۶ را از درون روایت کرد، نقضهای مرزی را ثبت کرد، زخمی شد و در جنگ ۲۰۲۴ نیز در میدان ماند، در نهایت در همان خودروی خبرنگاری که سالها ابزار کارش بود، به شهادت رسید.
به این ترتیب، زندگی علی شعیب به شکلی تراژیک کامل شد: خبرنگاری که جنوب را دفتر دائمی خود قرار داده بود، مرز را میدان حرفهایاش کرده بود و دوربین را به ابزار مواجههای تبدیل کرده بود که چیزی کمتر از خط مقدم نبود.
با شهادت علی شعیب، رسانه لبنان یکی از نزدیکترین خبرنگارانش به میدان را از دست داد و جنوب لبنان یکی از فرزندانش را که نهتنها روایتگر، بلکه بخشی از روایت بود.
آنچه از علی شعیب باقی میماند، فقط آرشیو تصاویر و گزارشها نیست، بلکه الگویی از خبرنگاری است که میان حرفه و تعهد، خبر و زمین، و کلمه و خطر واقعی، هیچ فاصلهای قائل نبود.
..............................
پایان پیام/ ۲۶۸
نظر شما