به گزارش خبرگزاری بینالمللی اهلبیت(ع) ـ ابنا: حجت الاسلام و المسلمین محمد حسین امین، نویسنده و پژوهشگر دینی، در نوشتاری اختصاصی برای ابنا، به بررسی مفهوم "توکل و ابزار" در اندیشه دفاعی اسلام پرداخته است. او معتقد است که تقلیل قدرت به "صرفاً ماده" یا "صرفاً معنا"، خروج از دایره عقلانیت دینی است؛ چرا که در مکتب اهلبیت(ع)، دعا محرک اراده و تکنولوژی، بستر تجلی قدرت خداست.
محمد حسین امین / نویسنده و پژوهشگر دینی
نه ایستادن در دیروز، نه هضم شدن در امروز
برخی گمان میکنند دینداری یعنی کنارهگیری از تخصص و اکتفا به اوراد و اذکار؛ این نگاه، "خرافهگرایی" است که اسلام همواره از آن بیزاری جسته است. در مقابل، عدهای چنان مرعوب تکنولوژی غرب شدهاند که جز به محاسبات ریاضی و مادی به چیزی باور ندارند که این نیز نوعی "خودباختگی" است. اسلام "راه سوم" را پیش روی ما میگذارد: "دقت در وسیله، توکل بر پروردگار". [۱]
ما موشک را با آخرین استانداردهای جهانی و با لبه تکنولوژی میسازیم، چون معتقدیم مومن باید در برابر دشمن "قوی" باشد؛ اما همزمان میدانیم که این قطعات آهنی به تنهایی معجزه نمیکنند. قرآن میفرماید: «وَأَعِدُّوا لَهُم مَّا اسْتَطَعْتُم مِّن قُوَّةٍ». [۲] یعنی هر چه در توان دارید از ابزار قدرت فراهم کنید؛ این یک دستور صریح برای دستیابی به بالاترین فناوریهای نظامی است.
بنابراین، دعا در برابر بمب، جایگزین آن نیست، بلکه "نیروی محرک" و "جهتدهنده" است. کسی که دعا میکند، بنبستی در میدان نمیبیند و کسی که موشک میسازد، فرمان خدا را اجابت کرده است. این عقلانیت، همان چیزی است که دشمن از درک آن عاجز است؛ آنها میبینند که ما ابزار داریم، اما نمیفهمند آن "نیروی غیبی" که محاسباتشان را به هم میزند از کجا نشأت میگیرد.
سیره نبوی؛ الگوی مهندسی رزمی و استغاثه
اگر به تاریخ صدر اسلام بنگریم، پیامبر اکرم (ص) را مظهر دقیقترین محاسبات نظامی مییابیم. در جنگ احد، ایشان زره بر تن کردند و حتی از دو زره روی هم استفاده نمودند تا درس رعایت نکات ایمنی و دفاعی را به یاران بدهند. [۳] ایشان هرگز به بهانه پیامبری، تدبیر نظامی را رها نکردند، بلکه از برترین استراتژیهای زمان خود بهره میبردند.
در جنگ خندق نیز، استفاده از تکنولوژیِ حفر گودال که یک تاکتیک نوین دفاعی بود، نشان داد که اسلام با نوآوری و ابزار روز هیچ مخالفتی ندارد. [۴] اما نکته کلیدی اینجاست که در کنار این تدابیر، پیامبر (ص) دست به دعا برمیداشتند و نصرت را تنها از جانب خدا میخواستند. این یعنی "ابزار" برای ما موضوعیت دارد اما "اصالت" ندارد.
خداوند در قرآن درباره پیروزیهای نظامی مومنان میفرماید: «وَمَا رَمَیْتَ إِذْ رَمَیْتَ وَلَٰکِنَّ اللَّهَ رَمَیٰ». [۵] یعنی تو تیر انداختی (ابزار را به کار گرفتی)، اما اثرگذاری و اصابت آن به هدف کار خدا بود. این آیه، دقیقترین فرمول برای رزمنده مسلمان است: نهایتِ تلاش برای ساخت بهترین سلاح، و نهایتِ انکسار و توسل برای اثرگذاری آن.
نصرت الهی؛ متغیر مزاحم در محاسبات پنتاگون!
دشمنان ما در اتاقهای فکر خود، قدرت را بر اساس تعداد جنگنده، کلاهک هستهای و بودجه نظامی میسنجند. اما آنها همواره در یک نقطه دچار خطا میشوند و آن "اراده الهی" است. وقتی مادیگرایان میپرسند "دعا چه فایدهای در برابر بمب دارد؟"، نمیدانند که دعا، اراده رزمنده را چنان پولادین میکند که با کمترین امکانات، بزرگترین ارتشها را زمینگیر میکند. [۶]
ایمان و توکل، محاسبات مادی دشمن (آمریکا و اسرائیل) را در میدان به هم میریزد. در جنگهای اخیر مقاومت، بارها شاهد بودهایم که چگونه تکنولوژیهای پیشرفته راداری از رهگیری سلاحهای ساده مومنان بازماندهاند. امام علی (ع) میفرمایند: «تَزُولُ اَلْجِبَالُ وَ لاَ تَزُلْ»؛ یعنی اگر کوهها از جای کنده شوند، تو (ای رزمنده) از جای خود نجنب. [۷] این ثبات قدم، محصول همان دعایی است که به قلب قدرت میدهد.
دعا، یعنی اتصال به منبع بیپایان قدرت. وقتی رزمنده ما با وضو پشت سامانه موشکی مینشیند، او تنها یک اپراتور نیست؛ او سرباز حق است که باور دارد «إِن تَنصُرُوا اللَّهَ یَنصُرْکُمْ». [۸] این نصرت الهی، همان "متغیر پنهانی" است که در هیچ نرمافزار شبیهساز جنگی در غرب تعریف نشده است و همین رمز پیروزی خون بر شمشیر و ایمان بر اتم است.
منابع و پاورقیها
۱. مطهری، مرتضی، بیست گفتار (گفتار پنجم: توکل)، انتشارات صدرا، ص ۱۶۵.
۲. سوره مبارکه انفال، آیه ۶۰.
۳. ابنهشام، السیرة النبویة، ج ۲، ص ۶۴ (بحث آمادگیهای نظامی پیامبر در احد).
۴. واقدی، محمد بن عمر، المغازی، ج ۲، ص ۴۴۵ (جزئیات حفر خندق و مشورتهای نظامی).
۵. سوره مبارکه انفال، آیه ۱۷.
۶. جوادی آملی، عبدالله، حماسه و عرفان، مرکز نشر اسراء، ص ۲۱۵ (تبیین رابطه میان ابزار مادی و امدادهای غیبی).
۷. نهجالبلاغه، خطبه ۱۱ (توصیه به محمد حنفیه در جنگ جمل).
۸. سوره مبارکه محمد (ص)، آیه ۷.
نظر شما