خبرگزاری بین المللی اهل بیت(ع)_ابنا: در سالهای اخیر، فیلمها و سریالهای عاشقانه و درام ترکی به بخش جداییناپذیر اوقات فراغت بسیاری از خانوادههای ایرانی تبدیل شدهاند. داستانهای پرکشش، صحنههای لاکچری و شخصیتهای ایدهآلسازیشده، مخاطب را وارد جهانی میکند که فاصله عمیقی با واقعیتهای زندگی مشترک دارد. اگرچه این آثار گاه حاوی نکات مثبتی همچون تأکید بر گذشت و قانونمندی در دعواها هستند، اما باید از منظر جامعهشناختی و تربیتی به آثار مخرب آن بر فرهنگ ایرانی و انتظارات زوجین از یکدیگر پرداخت.
۱. ترویج دید فانتزی و رویایی از زندگی مشترک
یکی از برجستهترین آسیبهای سریالهای ترکی، القای تصویری غیرواقعی از ازدواج است. در این آثار، عشق همواره شاعرانه، مشکلات گذرا و شخصیت اصلی بدون نقص ترسیم میشود. در حالی که زندگی واقعی سرشار از چالشهای مالی، تفاوتهای شخصیتی، اختلافنظرهای عملی و فرازونشیبهای طبیعی است. زوجینی که تحت تأثیر این فضا قرار میگیرند، بهتدریج باور میکنند که همسرشان نیز باید مانند قهرمان فیلمها بیعیب، عاشقپیشه و در هر شرایطی فداکار باشد. این نگاه، آنها را برای مواجهه با واقعیتهای عادی زندگی ناتوان میسازد.
۲. القای الگوی سمی «تحمل بیمرز و دعوای عاشقانه»
در بسیاری از این سریالها، این پیام تکرار میشود که زن یا مرد باید تمام رفتارهای همسر خود را حتی در شرایط پرتنش، با صبوری افسانهوار تحمل کند. همچنین دعواها به شکلی تصنعی و «عاشقانه» نمایش داده میشود که در دنیای واقعی نه ممکن است و نه سالم. این نوع نگاه، مرزهای احترام، قاطعیت سالم و حق ابراز ناراحتی را از بین میبرد و فرد را به سمت پذیرش روابط ناسالم سوق میدهد. حال آنکه قرآن کریم نیز بر عدل، مشورت و مرزبندی محکم در روابط تأکید دارد، نه سکوت مطلق برابر هر رفتاری.
۳. طلاق عاطفی و تخیل جایگزین برای همسر واقعی
یکی از پیچیدهترین و خطرناکترین پیامدهای مصرف بیرویه این فیلمها، شکلگیری «طلاق عاطفی» پیش از هر جدایی ظاهری است. مخاطب کمکم قدرت تخیل خود را چنان تقویت میکند که در لحظات ناخوشایند زندگی، ناخودآگاه همسر واقعی خود را با شخصیت خیالی فیلم مقایسه میکند. این فرآیند، زمینهساز دلبستگی عاطفی به یک تصویر غیرواقعی و سردی تدریجی نسبت به همسر حقیقی میشود. در نتیجه، زوجین در کنار هم زندگی میکنند اما هر یک در رویاهای خود با فردی دیگر به سر میبرند.
۴. تغییر معیارهای ازدواج و سختگیریهای بیپایان در خواستگاری
تأثیر این سریالها فراتر از زوجین متأهل رفته و به فرهنگ خواستگاری و انتخاب همسر نیز رسوخ کرده است. مادران پسر به دنبال عروسی هستند که مانند بازیگران زن ترکی، آراسته، نازپرورده و در عین حال کاملاً فداکار باشد. دختران نیز به دنبال مردی با شکوه، ثروتمند و در عین حال رمانتیکتر از شخصیتهای رویایی فیلمها. این معیارهای دستنیافتنی، فرآیند ازدواج را با تأخیرهای طولانی یا شکست مواجه میکند. هیچ انسان واقعی نمیتواند همواره مانند یک نقشه سینمایی رفتار کند؛ بنابراین جوانان در دام سرخوردگی و تردید دائمی گرفتار میشوند.
۵. تأثیر بر نوجوانان در سن بلوغ: دریچهای به سوی رفتارهای پرخطر
شاید خطرناکتر از همه، تأثیر این محتوا بر نوجوانانی باشد که در حال شکلگیری هویت و آگاهی جنسی خود هستند. این فیلمها با عادیسازی روابط عاشقانه افسانهوار و نمایش پنهان روابط نامشروع در لفافه، حس کنجکاوی و میل به تجربههای زودهنگام را افزایش میدهند. متأسفانه برخی از نوجوانان تحت تأثیر همین القائات، وارد رابطههای ناسالم، پنهانی و لغزنده میشوند که گاه تا مرز گناه و آسیبهای روحی-اجتماعی پیش میرود. خانوادهها اغلب از اینکه چنین محتوای به ظاهر «رمانتیکی» تا چه اندازه میتواند مرزهای اخلاقی و دینی فرزندشان را جابهجا کند، غافل هستند.
۶. نگاهی به آیه قرآن: اثم بزرگتر از نفع
با وجود این که نمیتوان همه فیلمهای ترکی را یکسان قلمداد کرد، اما شواهد نشان میدهد که آسیبهای اجتماعی و فرهنگی آنها بر منافع احتمالی شان غالب است. خدای متعال در آیه ۲۱۹ سوره بقره در مورد شراب و قمار میفرماید: «قُلْ فیهِما إِثْمٌ کَبیرٌ وَ مَنافِعُ لِلنّاسِ...»؛ بگو در آن دو گناهی بزرگ و سودهایی برای مردم است، اما گناهشان از سودشان بیشتر است. فیلمهای ترکی را نیز میتوان به «مستی آور» تشبیه کرد که هرچند نکات اندکی از گذشت و قانونمندی دعوا را آموزش میدهد، اما ضررهای کلان آنها - از تغییر سبک زندگی و افزایش توقعات تا طلاق عاطفی و کشاندن جوانان به سمت روابط آلوده - بیشمار است.
نتیجهگیری
سریالهای عاشقانه ترکی صرفاً یک محصول سرگرمیکننده ساده نیستند؛ بلکه ابزاری قدرتمند برای بازتعریف «عشق ایدهآل» در ذهن مخاطب ایرانی هستند. آنها با فاصله گرفتن از واقعیت، الگویی سمی و غیرقابل تحقق ارائه میدهند که حاصل آن کاهش رضایت زناشویی، افزایش انتظارات غیرواقعی، طلاق عاطفی و به تعویق افتادن ازدواجهای سالم است. برای حفظ بنیان خانواده در فرهنگ ایرانی-اسلامی، لازم است رسانههای ملی، کارشناسان روانشناسی و خانواده، و نهادهای فرهنگی نسبت به سواد رسانهای مخاطبان - به ویژه نوجوانان و جوانان در آستانه ازدواج - اقدام جدی کنند. آگاهی بخشی از تفاوت «عشق رویایی» و «زندگی واقعی» میتواند تا حد زیادی از آسیبهای این نوع فیلمها بکاهد.
نویسنده: فاطمه پورعباس
نظر شما