خبرگزاری بینالمللی اهلبیت (ع) ـ ابنا: از روایات به دست می آید که یکی از امراض بزرگ قلب و بدن «خشوع منافقانه» است؛ یعنی فرد برای عوام فریبی، جوارح را خاشع می کند؛ ولی قلب را نه. رسول گرامی(ص) در این باره می فرماید: «بترسید از خشوع منافقانه و آن این است که بدن و جسد، خاشع و قلب، غیر خاشع باشد».
پاسخ تفصیلی: در روایات بسیاری تاکید شده است که مواظب باشید که دچار «خشوع نفاق» نگردید. از رسول گرامی(صلی اللهعلیه و آله) سه روایت در این باره نقل شده است: «اِیّاکُم وَ تَخَشَّعَ النِّفَاقَ وَ هُوَ اَنْ یُرَی الجَسَدُ خَاشِعاً وَ القَلبُ لَیس بِخَاشِعٍ»(۱)؛ (برحذر باشید و بترسید از خشوع نفاق و منافقانه و آن این است که بدن و جسد خاشع و قلب غیر خاشع باشد).
مراد از خشوع در این حدیث، خشوع در مقابل خداوند است در حال نماز و دعاء و ذکر، اگر انسان طوری باشد که وقتی کسی به او نگاه میکند خشوع را در او احساس کرده و توّهم میکند که دارای قلب خاضعی است، اما در باطن هیچ خبری نباشد، خشوع منافقانه است.
از دعائی که در صحیفه ثانیه سجادیه به این مضمون نقل شده که «اللهم ارزقنی عقلاً کاملاً و... و لبّاً راجحاً» استفاده میشود که انسان لبّی دارد و قشری، قشر او همین ظاهر و لُبّ او باطن وی میباشد و اگر قشر ما راجح و خاشع و ذاکر باشد و لُبّ ما غافل و غرق در مادیات باشد بسیار مذموم است.
پروردگارا به ما لبّ راجح روزی گردان.
«تَعَوَّذُوا بِاللّهِ مِنْ خُشُوعِ النِّفَاقِ: خُشُوعِ البَدَنِ وَ نِفَاقِ القَلبِ»(۲)؛ (پناه برید به خدااز خشوع منافقانه، بدن خاشع و قلب حالت نفاق داشته باشد).
«مَنْ زَادَ خُشُوعُ الجَسَدِ عَلَی مَا فِی القَلبِ فَهُوَ خُشُوعُ نِفَاقٍ»(۳)؛ (کسی که خشوع و تواضعبدنش زیادتر از قلبش باشد، پس این حالت خشوع منافقانه است).
از این روایات به دست می آید که از امراض بزرگ قلب و بدن این نوع خشوع است که برای عوام فریبی جوارح را خاشع می کند؛ ولی قلب را نه، چه افرادی را دیدیم که برای رسیدن به مقاماتی در نزد مردم چنین کردند و به خیال خود مردم را به خود جلب کردند، در حالی که دانایان آگاهند و فرد صالح و غیرصالح را از هم تشخیص می دهند. بنابراین باید مواظب باشیم دچار چنین افرادی نشویم و به دام آنها نیفتیم، در حالی که باید خودمان نیز دچار این حالت نشویم.(۴)
منبع:
۱.تحف العقول، صفحه ۶۰.
۲. کنز العمال فی سنن الأقوال و الأفعال، المتقی الهندی البرهان فوری، علاء الدین علی بن حسام الدین، محقق: بکری حیانی – صفوه السقا، مؤسسه الرساله، بیروت، ۱۴۰۱ قمری/۱۹۸۱ میلادی، الطبعه الخامسه، ج ۷، ص ۵۲۷، ح ۲۰۰۸۹٫
۳. وسائل الشیعه، شیخ حر عاملی، محمد بن حسن، محقق / مصحح: مؤسسه آل البیت(ع)، مؤسسه آل البیت(ع)، قم، ۱۴۰۹ قمری، چاپ: اول، ج ۱، ص ۱۰۶، باب (تحریم قصد الریاء و السمعه فی العباده)؛ هر سه حدیث اخیر را نیز میزان الحکمه، ری شهری، محمد، تحقیق: دار الحدیث، دار الحدیث، ۱۴۱۶ قمری، چاپ: اول، ج ۳، ص ۲۳ آورده است).
۴. گردآوری از کتاب: اخلاق اسلامی در نهج البلاغه، مکارم شیرازی، ناصر، تهیه و تنظیم: اکبر خادم الذاکرین، نسل جوان، قم، ۱۳۸۵ شمسی، چاپ: اول، ج ۲، ص ۱۷۷٫.
نظر شما