پانزدهمین کنفرانس الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت با حضور اندیشمندان خارجی برگزار شد

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی اهل‌بیت(ع) ـ ابنا ـ تهران روزهای آخر اردیبهشت میزبان نشستی بود که در آن جمعی از اندیشمندان و شخصیت‌های علمی و سیاسی جهان اسلام، از ایران تا مالزی و از تونس تا ترکیه، درباره نسبت «همگرایی و پیشرفت» به گفت‌وگو نشستند؛ نشستی که در آن، از عدالت به‌عنوان بنیان پیشرفت، از مقاومت به‌عنوان منشأ قدرت تمدنی و از ضرورت شکل‌گیری نظمی انسانی‌تر در جهان سخن گفته شد. سخنرانان پانزدهمین کنفرانس الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت، ضمن تأکید بر نقش فرهنگ، اخلاق و معنویت در توسعه، هشدار دادند که پیشرفتِ جداشده از عدالت، می‌تواند به ابزاری برای سلطه و جنگ تبدیل شود.در این نشست بین‌المللی، دکتر صادق واعظ‌زاده ( Sadegh Vaez-Zadeh) رئیس مرکز الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت و استاد دانشگاه تهران، احمد داوود اوغلو ( Ahmet Davutoğlu) نخست‌وزیر و وزیر خارجه پیشین ترکیه، پروفسومحسن بوعزیزی ( Mohsen Bouazizi) استاد جامعه‌شناسی دانشگاه المنار تونس، دکتر محمود الاخافجی Muhammad Al-Khafaji )عضو هیئت علمی دانشگاه اسلامی نجف، پروفسور مازلی بن مالک (مشاور نخست وزیر مالزی و رییس شورای مشورتی ان جی او های اسلامی) و دکتر عزمی عبدالحمید ( Chigo Azmi (Abdulhamid مشاور نخست‌وزیر مالزی، هر یک از زاویه‌ای متفاوت به مفهوم پیشرفت، عدالت، مقاومت و همگرایی پرداختند.

عدالت و پیشرفت؛ دو مفهوم جدایی‌ناپذیر

دکتر صادق واعظ‌زاده رئیس مرکز الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت در سخنرانی خود با عنوان «همگرایی عدالت و پیشرفت» تأکید کرد که جهان معاصر دچار گسست میان توسعه و عدالت شده است؛ وضعیتی که به گفته او، موجب شده پیشرفت‌های صنعتی و فناوری کمتر در خدمت انسانیت قرار گیرند و به ابزار سلطه و جنگ تبدیل شوند. وی تحمیل جنگ اخیر آمریکا و رژیم صهیونی علیه ایران را نمونه‌ای از این دوگانگی دانست و تصریح کرد: «پیشرفتِ بدون عدالت، می‌تواند به ابزار ستمگری بدل شود.» او تأکید کرد که تنها راه اصلاح این وضعیت، همگرایی نظری و عملی میان عدالت و پیشرفت است. رئیس مرکز الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت با مرور دیدگاه‌های تاریخی درباره عدالت، از افلاطون و فارابی تا ابن‌خلدون، گفت در جهان جدید مفهوم پیشرفت از عدالت جدا افتاده و همین مسئله بحران‌های امروز را رقم زده است. وی در ادامه، نظریه «عدالت پیشرفتی» را تشریح کرد و گفت عدالت تنها به معنای برابری حقوقی نیست، بلکه به معنای قرار گرفتن هر چیز در جایگاه بایسته خود است. عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی در ادامه توضیح داد که تحقق عدالت، در واقع فرآیند شکوفا شدن ظرفیت‌ها و استعدادهاست و همین شکوفایی همان معنای حقیقی پیشرفت است. به گفته او، عدالت پیشرفت زمانی رخ می‌دهد که جامعه بتواند استعدادهای انسانی و اجتماعی را به فعلیت برساند و جایگاه واقعی انسان‌ها را ارتقا دهد.استاد دانشگاه تهران همچنین با اشاره به ظرفیت‌های هوش مصنوعی، اظهار داشت که فناوری می‌تواند در خدمت تحقق عدالت و تعیین جایگاه‌های بایسته و بهینه اجتماعی قرار گیرد، مشروط بر آنکه تحت هدایت انسانی و اخلاقی باشد.

مالزی؛ تجربه‌ای از توسعه همراه با تنوع و همزیستی

بخش مهمی از این نشست به تجربه مالزی در حوزه توسعه و همگرایی اختصاص داشت. پروفسور مازلی بن مالک، مشاور علمی نخست‌وزیر مالزی و رئیس مرکز مطالعات پیشرفته اسلامی این کشور، با استناد به شعر معروف سعدی «بنی‌آدم اعضای یکدیگرند»، تأکید کرد که جهان امروز با وجود پیشرفت‌های گسترده فناورانه، از نظر اخلاقی و اجتماعی دچار گسست شده است.او پرسید: «آیا پیشرفت را می‌توان فقط به رشد اقتصادی و توسعه صنعتی فروکاست؟» و پاسخ داد که پیشرفت واقعی باید اعتماد اجتماعی، انسجام اخلاقی و کرامت انسانی را نیز در بر بگیرد.وی تجربه مالزی را نمونه‌ای از تلاش برای ایجاد تعادل میان رشد اقتصادی، هویت اسلامی و همزیستی چندفرهنگی توصیف کرد و گفت این کشور کوشیده است میان مدرنیته و سنت، و میان توسعه و عدالت اجتماعی توازن برقرار کند.

دکتر عزمی عبدالحمید، مشاور نخست‌وزیر مالزی و رئیس سازمان MAPIM نیز در سخنان خود، توسعه فراگیر را کلید ثبات اجتماعی دانست و تأکید کرد که رشد اقتصادی بدون عدالت و شمول اجتماعی، به بی‌ثباتی منجر می‌شود. وی گفت مالزی تلاش کرده است تنوع قومی و مذهبی را نه به منبع بحران، بلکه به عامل قدرت و پویایی تبدیل کند. او همچنین بر نقش آموزش اخلاق‌محور، حکمرانی شفاف، و توسعه انسانی در مسیر پیشرفت تأکید کرد.دکترعبدالحمید، مدل توسعه اسلامی مالزی را نمونه‌ای از «کاربرد حکیمانه اصول اسلامی» دانست و گفت این مدل تلاش می‌کند میان ایمان، عدالت، تنوع فرهنگی و پیشرفت اقتصادی توازن ایجاد کند.

مقاومت، اخلاق و بازتعریف مفهوم قدرت

یکی از مهم‌ترین بخش‌های این نشست، سخنان پروفسور محسن بوعزیزی، استاد جامعه‌شناسی دانشگاه المنار تونس بود که از «پارادایم پساتکنیکی» سخن گفت؛ مفهومی که به اعتقاد او، در نتیجه مقاومت غزه، لبنان و ایران در حال شکل‌گیری است. پروفسوربوعزیزی معتقد است جهان امروز در حال بازنگری در مفهوم قدرت است. او گفت قدرت دیگر فقط به سلاح هسته‌ای، فناوری و اقتصاد محدود نمی‌شود، بلکه عناصر اخلاقی، نمادین و روحی نیز در تولید اقتدار نقش تعیین‌کننده دارند.وی تأکید کرد که ایستادگی ایران در برابر فشارها، صرفاً یک مقاومت نظامی نیست، بلکه مقاومتی اخلاقی و تمدنی است که می‌تواند نگاه جهان به قدرت را تغییر دهد. به گفته او، وفاداری ایران به تعهدات و متحدانش، بخشی از همین قدرت اخلاقی است. این استاد تونسی همچنین از ضرورت شکل‌گیری «جامعه‌شناسی مقاومت» سخن گفت و اظهار داشت که مقاومت باید از سطح یک کنش سیاسی فراتر رود و به بخشی از آگاهی اجتماعی و زندگی روزمره تبدیل شود.
دکتر محمود الاخافجی، عضو هیئت علمی دانشگاه اسلامی نجف نیز با رویکردی دینی و فلسفی، توسعه پایدار را در چارچوب اندیشه اسلامی تحلیل کرد و گفت اسلام نه‌تنها با پیشرفت و تمدن تعارضی ندارد، بلکه خود دینی مبتنی بر علم، عدالت و کرامت انسانی است.وی تأکید کرد که ملت‌های اسلامی برای دستیابی به پیشرفت واقعی، راهی جز بازگشت به اصول الهی و عدالت‌محور اسلام ندارند. الاخافجی همچنین مقابله با استعمار و سلطه را بخشی از مسیر توسعه و حفظ کرامت ملت‌ها دانست.

داوود اوغلو؛ توسعه بدون صلح ممکن نیست

احمد داوود اوغلو، نخست‌وزیر و وزیر خارجه پیشین ترکیه، در سخنان خود ضمن ابراز همدردی با مردم ایران در پی حملات اخیر اسرائیل و آمریکا، تأکید کرد که ملت‌های منطقه باید در برابر فشارهای خارجی در کنار یکدیگر بایستند. وی توسعه را دارای سه لایه دانست: ساختار داخلی کشورها، روابط منطقه‌ای و جایگاه در نظم جهانی. داووداوغلو گفت ایران به دلیل تاریخ و جغرافیای خود، ظرفیت بزرگی برای تبدیل شدن به قدرتی پیشرفته دارد، اما تحقق این ظرفیت نیازمند حکمرانی قانون‌مدار، شفافیت و اخلاق سیاسی است. او بر ضرورت ایجاد روابط مبتنی بر اعتماد میان کشورهای منطقه تأکید کرد و گفت توسعه پایدار بدون همکاری منطقه‌ای ممکن نیست. به اعتقاد او، وابستگی متقابل اقتصادی می‌تواند مهم‌ترین عامل صلح در خاورمیانه باشد. داووداوغلو همچنین هشدار داد که اختلافات مذهبی و قومی نباید به ابزار درگیری تبدیل شوند و کشورهای منطقه باید بر پایه سرنوشت مشترک، به سوی همگرایی حرکت کنند.وی با اشاره به تجربه اتحادیه اروپا گفت همان‌گونه که فرانسه و آلمان پس از قرن‌ها جنگ توانستند به همکاری برسند، کشورهای خاورمیانه نیز می‌توانند با کنار گذاشتن رقابت‌های فرسایشی، آینده‌ای مبتنی بر توسعه و صلح بسازند.

پانزدهمین کنفرانس الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت در مجموع تصویری از دغدغه مشترک اندیشمندان جهان اسلام ارائه کرد؛ دغدغه‌ای درباره آینده‌ای که در آن، توسعه از عدالت جدا نباشد، فناوری در خدمت انسانیت قرار گیرد و مقاومت، صرفاً به معنای جنگ نظامی نباشد، بلکه به معنای حفظ کرامت، هویت و اخلاق انسانی تعریف شود. سخنرانان این نشست تأکید کردند که جهان اسلام برای عبور از بحران‌های کنونی، بیش از هر زمان دیگری به همگرایی، گفت‌وگو و بازتعریف مفهوم پیشرفت نیاز دارد.

..............................

پایان پیام/ ۲۶۸