به گزارش خبرگزاری بینالمللی اهلبیت(ع) ـ ابنا ـ نشست علمی با هدف بزرگداشت مرحوم آیتالله العظمی شیخ محمداسحاق فیاض با عنوان «بررسی شخصیت فقیه والامقام آیتالله العظمی فیاض و خدمات علمی، فرهنگی و اجتماعی ایشان» با حضور جمعی از اساتید، پژوهشگران و فعالان فرهنگی در خبرگزاری ابنا برگزار شد.
در این جلسه حجتالاسلام والمسلمین محمدجواد برهانی، پژوهشگر و مترجم آثار آیتالله فیاض و آقای محمدعلی حسینی، از مسئولان پیشین اجرای پروژههای بنیاد آیتالله العظمی فیاض در مناطق مرکزی و هزارجات به ایراد سخن پرداختند و هر کدام از زاویهای متفاوت به واکاوی شخصیت این مرجع فقید پرداختند.
از روستایی بدون مکتب تا اوج قلههای علمی
حجتالاسلام والمسلمین برهانی، در ابتدا ارتحال این مرجع تقلید بزرگ شیعیان را تسلیت گفت و سخنرانی خود را با واکاوی پیشینهی اجتماعی آیتالله فیاض آغاز کرد و گفت: «همه میدانیم که حضرت آیتالله فیاض از یک جامعهی بسیار محروم برخاستند. برخلاف سایر مراجع که معمولاً از بسترهای شهری به حوزه وارد شدند، ایشان در روستای سوبهی جاغوری، در یکی از محرومترین مناطق افغانستان متولد شدند. پدرشان زمین نداشت و روی زمین دیگران دهقانی میکرد. حتی خودِ ما وقتی با پسر ایشان، شیخ محمود، به زادگاهشان رفتیم، دیدیم که چقدر آن منطقه دورافتاده و بدون امکانات بوده است.»
برهانی با اشاره به خاطرات کودکی این مرجع بزرگ، افزود: ایشان در ۵ سالگی به مکتب/مدرسه رفتند، اما چون در آن منطقه مکتب نبود، مسیری طولانی را طی میکردند؛ چنانکه پدرشان، محمدرضا، گاهی ایشان را حتی در زمستانهای پر برف و سخت، بر دوش میکشید تا به مکتبخانه برساند. این در حالی است که کتابهای درسی آن زمان، حتی جامعالمقدمات، بهصورت چاپی در دسترس نبود و یا باید استنساخ میشد یا با مشقت بسیار تهیه میگشت. این تصویر، پیام روشنی برای ما دارد که چطور از یک بستر محروم، یک شخصیت تا بالاترین سطح ممکن در حوزهی دینی صعود میکند .
عزم نجف اشرف و سختی راه و مهاجرت
سخنران این بخش با اشاره به درگذشت مادر آیتالله فیاض در نوجوانی ایشان، گفت: ایشان در حدود ۱۴–۱۵ سالگی مادر خود را از دست دادند و همین امر، مدتها ایشان را بیمار کرد. اما پس از بهبودی، با هدفی والا، حوزهی نجف را نشانه رفتند. در آن زمان امکانات سفر وجود نداشت و بیشتر مسیر را با پای پیاده طی میکردند. ایشان در مشهد یک سال توقف کردند و سپس راهی نجف شدند؛ سفری که برای علامه مدرس افغانی (که هممنطقهای ایشان بود و بعدها پدرزنشان شد) هم یک سال طول کشید تا از جاغوری به نجف برسد و از سختیهای این مسیر بسیار طولانی این بود که بخشهایی را برای عبور از مرزها حتی به صورت قاچاقی طی کرده است.
برهانی در ادامه به شرایط تحصیل آیتالله فیاض در نجف اشاره کرد و گفت: ایشان وقتی وارد نجف شدند، با یک تبعیض آشکار مواجه شدند؛ شهریهی طلاب افغانستانی نصف شهریهی سایر ملیتها بود. این سنت در حوزه نجف وجود داشت تا اینکه حضرت امام (ره) وقتی به حوزه نجف آمدند، در اولین اقدام خود، دستور به برابری شهریهها دادند. اینجا جا دارد از زحمات حضرت آیتالله اعرافی (مدیر سابق جامعة المصطفی) نیز تشکر کنیم که بعدها دستور دادند این نیمهپوششی در المصطفی برچیده شود.
قلمی سحرانگیز که آیتالله خویی را به تحسین واداشت
سخنران با اشاره به جدیت آیت الله فیاض در درس و بحث گفت: اصلا زندگی ایشان درس و تحصیل بود، به طوری که حتی پنجشنبهها و جمعهها هم که حوزه تعطیل بود، وقتش را ضایع نمیکرد و به تحصیل میپرداخت؛ از همین روی دروس سطوح را که معمولا در حوزه ده سال می خوانند، ایشان در مدت ۵ سال به پایان رساند و وارد درس خارج شد.
حجتالاسلام برهانی در ادامه سخنانش به نقش «قلم» در شناساندن آیتالله فیاض به محافل علمی آن روز اشاره کرد و گفت: «آیتالله فیاض زیاد اهل سخنوری نبود. ایشان کمحرف بود و در جلسات خصوصی که بنده بارها توفیق زیارت ایشان را داشتم هم بسیار مختصر صحبت میکرد. اما چیزی که باعث شد استادش، آیتالله العظمی خویی (ره)، ایشان را از میان صدها شاگرد برجستهاش بشناسد و به او توجه ویژه کند، قلم رسا و زیبای او بود.
برهانی با اشاره به نگارش کتاب «المحاضرات» (تقریرات درس خارج اصول آیتالله خویی) توسط آیتالله فیاض، خاطرنشان کرد: «وقتی ایشان این تقریرات را نوشتند و برای تأیید به استاد دادند، آیتالله خویی چنان مجذوب قلم ایشان شد که گفته بود: هو قرة عینی، العلامة المدقق الفاضل (او نور چشم من، علامهی مدقق و فاضل است). این در حالی بود که عدهای به دلیل صغر سن و افغانستانی بودن ایشان، با چاپ این کتاب مخالفت کردند. آیت الله خویی در پاسخ کسانی که این اعتراض را مطرح میکنند، میگوید: زمانیکه خودم در محضر آیت الله نائینی بودم، چنین اتفاقی افتاد و برخی به خاطر سن کم من نزد استادم شکایت کردند که نباید تقریرات من از دروس استاد چاپ شود؛ من هم پاسخ استادم مرحوم نائینی را میگویم که برای ما مسائلی چون سن یا ملیت مطرح نیست، آنچه مطرح است علم و تقوا است.
دلیل قلم روان و شیوای آیت الله فیاض از زبان فرزندش
برهانی در ادامهی سخنان خود به یکی از رازهای روانی قلم آیتالله فیاض اشاره کرد و گفت: «از شیخ محمود فیاض (فرزند ایشان) شنیدم که پدرشان همیشه به رادیو گوش میداد و روزنامه میخواند. این عادت، باعث میشد که قلم ایشان بهروز، روان و همراه با اصطلاحات جدید باشد. در حالی که بسیاری از فقهای همدورهی ایشان هنوز با همان ادبیات کهنِ رسائل و مکاسب مینوشتند، آیتالله فیاض در کتابهایی مثل الأنموذج الحکومة الإسلامیة ، موقع المرأة فی النظام السیاسی الإسلامی و أطروحات فکریة حول المسائل المستحدثة با زبانی نو و اصطلاحاتی مثل الوجودیة (اگزیستانسیالیسم)، الموقفیة (پراگماتیسم) و العولمة (جهانیشدن) سخن گفتند که برای خوانندهی امروزی، کاملاً مأنوس و قابلدرک است.»
برهانی با اشاره به ترجمهی کتاب «احکام البنوک» (که ۱۴–۱۵ سال پیش انجام داده است) گفت: «در آن زمان، اصطلاحاتی مثل کارتهای اعتباری (ویزا کارت و گلدن کارت)، سوئیفت کد و وسترن یونیون در ایران ناشناخته بود و ما در ترجمه با مشکل مواجه بودیم. اما این نشان میدهد که یک مرجع تقلید در حوزهی سنتی نجف، چقدر اندیشهای باز و آیندهنگر داشته است.»
محبت شدید آیت الله خویی به شاگرد افغانستانی خود
سخنران نشست با نقل خاطرهای جالب از آیتالله علوی بروجردی، افزود: «نقل شده که آیتالله فیاض ۳ روز تب کردند و در خانه ماندند. وقتی آیتالله خویی مطلع شدند، دستور دادند در خانهی ایشان آش پخته شود. پس از ۳ روز که ایشان به درس بازگشتند، استاد، درسهای ۳ روز قبل را به احترام ایشان تکرار کرد تا شاگرد برجستهاش از درس عقب نماند. این یعنی جایگاه رفیع ایشان در نزد استاد.
خدمات اجتماعی و بشردوستانه آیت الله فیاض
در بخش دوم نشست، محمدعلی حسینی، یکی از مسئولان اجرای پروژههای بنیاد آیت الله العظمی فیاض در افغانستان، با پخش کلیپها و تصاویر، گزارشی از فعالیتهای بنیاد در مناطق مرکزی افغانستان ارائه داد. حسینی که به مدت ۶ سال در این بنیاد مسئولیت بر عهده داشته است، گفت: «من به عنوان یک مقلد و مسئول اجرایی، امروز وظیفهی خود میدانم که گزارشی از زحماتی که بنیاد در مناطق محروم کشیده است، ارائه دهم.»
بیمارستانهای مجهز در مناطق محروم و صعبالعبور
حسینی با اشاره به پروژههای کلان این بنیاد گفت: «ما چند پروژهی شفاخانه داشتیم؛ اولین و مهمترین آن، شفاخانهی ۶۰ بستری کوهبیرون در ولایت میدانوردک است. این منطقه در دامنهی کوه بابا قرار دارد و زمستانها حدود ۴ تا ۵ ماه کاملاً بسته میشود. در این منطقه، حدود ۷ تا ۸ هزار نفر زندگی میکنند که کاملاً از هرگونه امکانات بهداشتی محروم بودند. ما شاهد تلفات زیادی به خاطر آپاندیس و زایمانهای سخت بودیم. این شفاخانه در حال حاضر حدود ۸۰ تا ۸۵ درصد پیشرفت فیزیکی داشته و دیوارها، سقف، کاشیکاری و سیستمهای اولیهی آن تکمیل شده است».
وی در ادامه به «شفاخانهی ۳۰ بستری» در مرکز ولسوالی اشترلی دایکندی اشاره کرد و گفت: «این پروژه نیز تا مرحلهی ۸۵–۹۰ درصد پیش رفته و تمام کارهای داخلی آن انجام شده است، اما به دلیل مشکلات مالیاتی تحمیلشده از سوی دولت جدید افغانستان (امارت اسلامی)، فعلاً متوقف شده است. همچنین یک شفاخانهی مجهز در لعلوسرجنگل در دورترین نقطهی منطقه ساخته شده که آن هم حدود ۷۰–۸۰ درصد پیشرفت داشته است.
پروژههای عامالمنفعه و مورد نیاز مردم منطقه
حسینی به پروژهی «حمام ورس» اشاره کرد و گفت: «این حمام در مسیر جادهی کابل–دایکندی ساخته شده که مسافران این مسیر ۲۴ ساعته از آن استفاده میکنند. خوشبختانه این پروژه کامل شده و در حال بهرهبرداری است و مورد استقبال مسافران و مردم منطقه قرار گرفته است.»
یکی از بخشهای گزارش آقای حسینی، اشاره به «آبرسانی به دو مدرسه در تگاب» بود. او گفت: «در منطقهی تگاب، دو مدرسه (دخترانه و پسرانه) با حدود ۹۰۰ تا ۱۰۰۰ دانشآموز و همچنین ۳۰۰ خانه وجود داشت که هیچ آبی برای آشامیدن نداشتند. آبهای سطحی کاملاً فاسد بود. ما با حفر یک چاه عمیق ۱۰۰ متری، این مشکل را حل کردیم و این کار مهم که از سوی بنیاد انجام شد، آب سالم را به این منطقه رساند.»
از دیگر خدمات بنیاد آیت الله فیاض که به نوعی ایجاد اشتغال و درآمد مقطعی هم برای مردم داشت، بر روبی از جادهها بود. یعنی مردم محروم محل خودشان برف را از مسیرهای کوهستانی پاک می کردند و با این کار هم راههب مواصلاتی به روستا و منطقه خودشان را باز میکردند و هم روزانه مبلغی از سوی بنیاد دریافت میکردند.
شیعه و سنی از خدمات بنیاد بهره مند بودند
حسینی در بخش دیگری از سخنان خود به اقدامات بشردوستانهی فراتر از مرزهای شیعی اشاره کرد و گفت: «ما سالانه حدود ۱۲ تا ۱۵ هزار خانواده را زیر پوشش کمکهای گرمایشی (سوخت زمستانی) قرار میدادیم؛ به این صورت که به هر خانواده ۳۰۰ کیلو زغال سنگ داده میشد. همچنین در سال ۱۴۰۳، پس از زلزلهی ویرانگر هرات، ما با دستور فوری آیت الله فیاض، اولین گروهی بودیم که کمکهای گرمایشی (مواد سوختی، لباس و پتو) را به زلزلهزدگان رساندیم و حدود ۱۵۰هزار دلار کمک نقدی و غیرنقدی در آن منطقه توزیع کردیم. قابل ذکر است که تمام خانوادههای زلزلهزده در منطقه زندهجان هرات که کمک دریافت کردند، اهل سنت بودند و کوچکترین تبعیضی در کمکها وجود نداشت.»
وی همچنین به کمکهایی که در جنوب افغانستان برای شیعه و سنی به صورت مساوی صورت می گرفت اشاره کرد و گفت: مثلا در یک نوبت در شهر گردیز به ۱۲۰۰ خانواده کمکرسانی صورت گرفت که ۷۰ درصد آن خانوادهها از اهلسنت بودند.
برخی کمکهای متفرقه
وی به برخی کمکهای متفرقه دیگر که مناطق مختلف افغانستان هم انجام میشود اشاره کرد و به نمونه هایی از آنان پرداخت: سالانه حدود ۱۰۰۰ تا ۱۲۰۰ رأس گوسفند و بزغاله در مناطق فقیرنشین هزارجات ذبح و میان نیازمندان توزیع میشد و همچنین به هر خانواده یک و نیم من گوشت داده میشد.
در کنار آن، کمکهای افطاری در ماه رمضان در شهرهای مختلف افغانستان صورت میگیرد.
کمک به ایتام (حدود ۲۵۵۰۰ یتیم در ایران، عراق، پاکستان و افغانستان) که هر نفر در ماه حدود ۳۰ دلار کمک نقدی دریافت میکند. یعنی یک خانواده ۵ نفره ۱۵۰ دلار دریافت می کند و با آن گذران زندگی می کند.
حسینی به بورسیهی تحصیلی که از سوی بنیاد آیت الله فیاض صورت میگیرد هم اشاره کرد برای نمونه گفت: دهها نفر از بانوان در رشتههای پزشکی در کشورهای ایران، ترکیه، پاکستان و هند بورسیه شدند تا بعد از تحصیل به افغانستان بازگردند و بتوانند در این زمینه که نیاز شدیدی برای زنان وجود دارد خدمترسانی کنند.
آثار آیت الله فیاض ناظر به نیاز زمانه بود
در بخش دوم سخنرانی حجتالاسلام برهانی، به محتوای فکری و منظومهی اعتقادی آیتالله فیاض پرداخته شد. برهانی در این بخش گفت: «حدود ۶۰ جلد کتاب از آثار علمی آیت الله العظمی فیاض تاکنون چاپ شده است که بزرگترین اثر علمی ایشان، «المباحث الأصولیة» در ۱۵ جلد است. همچنین «تعالیق مبسوطة» در ۱۰ جلد و «المحاضرات» در ۱۰ جلد از دیگر آثار فاخر ایشان است. اما آنچه برای من بهعنوان مترجم، بسیار جذاب بود، توجه ایشان به نیازشناسی بود. ایشان متناسب با نیازهای جهان اسلام، کتابهایی در موضوعات روز تألیف کردند؛ از جمله «الأنموذج الحکومة الإسلامیة» که به تهاجم فرهنگی غرب به کشورهای اسلامی پاسخ میدهد و بر اعتدال در اسلام تأکید میکند.»
نگاه متفاوت آیت الله فیاض به زن و جایگاه اجتماعی او
مترجم آثار آیت الله العظمی فیاض در ادامه با اشاره به کتاب «موقع المرأة فی النظام السیاسی الإسلامی» گفت: «این کتاب در پاسخ به سؤالات یک دانشجوی دکترا دربارهی جایگاه زنان نوشته شده است. ایشان در این کتاب با استدلال قوی، به سه پرسش چالشبرانگیز پاسخ میدهند: آیا زن میتواند قاضی شود؟ آیا میتواند رئیسجمهور شود؟ و آیا میتواند مرجع تقلید شود؟ ایشان در هر سه مورد، پاسخ مثبت میدهند و روایات معروفی که در این زمینه وجود دارد (از جمله روایت نبوی: لن یفلح قوم ولّوا أمرهم امرأة؛ جامعهای که امور آن را زن بر عهده بگیرد به رستگاری نمیرسد) را ضعیف السند میدانند. جالب اینجاست که ایشان حتی به تجربهی عملی کشورهایی که زنان رئیسجمهور داشتهاند اشاره میکند و میگوید: بهترین دلیل برای جواز یک چیز، وقوع آن در خارج است و ما این را در جوامعی که زنان ریاست و مدیریت آن را بر عهده دارند به روشنی میبینیم که هیچ مشکلی ایجاد نشده است.
کتاب اطروحات فکری و شخصیت حقوقی
برهانی سپس به کتاب «أطروحات فکریة حول المسائل المستحدثة» (آخرین کتاب ایشان) اشاره کرد و گفت: «این کتاب که من تحت عنوان «مباحث تئوریک فقهی پیرامون مسائل جدید» ترجمه کردهام، از سه بخش تشکیل شده که مهمترین آن، بحث شخصیت حقیقی و حقوقی است. کمتر مرجعی را میبینیم که با این عمق به شخصیت حقوقی پرداخته باشد و برای آن اعتبار قائل شود.»
استناد آقای هاشمی رفسنجانی به کتاب آیت الله فیاض در مجلس
وی همچنین از کتاب «الأراضی من نظر فقه الإسلامی» بهعنوان یکی از آثار قدیمی اما بسیار راهگشای ایشان یاد کرد و گفت: «این کتاب در زمان اصلاحات ارضی در ایران نوشته شد و مرحوم آیتالله هاشمی رفسنجانی (رئیس وقت مجلس) این کتاب را در مجلس بلند کرد و گفت که این کتاب میتواند پاسخگوی نیازهای امروز ما باشد. نکتهی جالب در این کتاب این است که ایشان زمین، آب و آتش را از سرمایههای عمومی میداند که نمیتوانند در انحصار فردی خاص قرار گیرند. ایشان قائل به حق اولویت تصرف هستند، نه مالکیت مطلق و معتقدند که اگر کسی از زمینی اعراض کند یا مدتها از آن استفاده نکند، حق اولویت خود را از دست میدهد.»
کتابی برای دانشجویان دکتری در ایران
برهانی به کتاب «بانکداری از نگاه اسلام» که از دیگر آثار مرحوم فیاض است که خود ترجمه کرده نیز اشاره کرد و گفت: این کتاب که قبلا هم به آن اشاره کردم را حدود ۱۲ سال قبل ترجمه کردم؛ بانک ربوی را خیلی خوب بحث میکند و حتی یک مرتبه شنیدم که آیتالله شبزندهدار گفته بود این کتاب میتواند مسائل امروز بانکداری ما را حل کند. این کتاب که در چاپهای بعدی و اضافه شدن برخی مباحث دیگر در ۳۰۰ صفحه ترجمه شد، حتی در برخی دانشگاههای تهران در رشتههای بانکداری و اقتصاد به عنوان کمک درسی در مقطع دکتری معرفی شده است.
نظر آیت الله فیاض درباره حق کپیرایت
برهانی در ادامه به کتاب «الملکیة الفکریة» (کپیرایت) اشاره کرد و گفت: «ایشان با کپیرایت مخالف هستند و معتقدند که دانش و اندیشه، موهبتی الهی برای همهی جامعه است و نباید با انحصار، مانع از رشد علمی جامعه شد. ایشان میفرمایند که همه میتوانند از آن استفاده کنند و حق تألیف و چاپ، محفوظ نیست»
نگاه تقریبی آیت الله فیاض
سخنران در بخش دیگری از سخنان خود به «نگاه تقریبی» آیتالله فیاض اشاره کرد و گفت: «یکی از مبتلات نماز از نظر بسیاری از علما، آمین گفتن بعد از پایان حمد و یا تکتف یا همان دست روی دست گذاشتن هنگام قرائت است؛ اما از نگاه ایشان، اگر این عمل به قصد جزئیت یا شرطیت نباشد، مبطِل نیست. ایشان میفرمایند که اگر کسی صرفاً از باب ادب و احترام، دستها را روی دست یا سینه بگذارد و یا کلمهی آمین را بگوید، نمازش صحیح است؛ کما اینکه ما این را در لمعه برای زنان داریم که هنگام قیام نماز، دستها را روی سینه بگذارند. خود اهل سنت هم تکتف یا امین گفتن را برای احترام مستحب میدانند و جزء واجبات و ارکان نماز نمی دانند. در کل نگاه عقلانیت محور و با نظر به کرامت انسانی در فتاوا و نظرات ایشان بسیار پررنگ و غالب است.
شجاعت علمی و استدلال قوی آیت الله فیاض را ممتاز کرده بود
برهانی در پاسخ به این سؤال که آیا نظرات شاذ آیت اله العظمی فیاض درباره زنان و یا موارد دیگری که ذکر شد، برای ایشان در حوزه سنتی نجف ایجاد دردسر نمیکرد؟ گفت: دو ویژگی در آقای فیاض وجود داشت؛ اول اینکه شجاعت علمی فوقالعاده داشت و اگر به یک نظر میرسید آن را بدون ترس و ملاحظه بیان میکرد. دوم اینکه وی در قلّه علم و فقاهت در نجف قرار داشت و آنچنان استدلالهای محکمی برای نظراتش بیان میکرد که کسی نمیتوانست در آن خدشه ایجاد کند و یا آن را رد کند. ضمن اینکه ایشان آدم کوچکی نبود و نظرات او در حوزه نجف مورد توجه قرار میگرفت.
مبنای معرفتی آیت الله فیاض «کرامت انسان» بود
آقای لیاقت علی امینی یکی از حاضران در نشست نیز درباره شخصیت آیتالله فیاض تأکید کرد: مبنای فکری و معرفتی مرحوم آیت الله فیاض بر اساس «کرامت انسان» استوار بود. لذا میبینیم که چه در مسائل مربوط به زنان و چه در امور خیریه و خدمات اجتماعی که داشتند، بهترین نظر و عمل را داشتند.
وی ادامه داد: من در کابل زمانی که مشاور وزیر شهرسازی افغانستان بودم و با افراد مختلف ارتباط داشتم، این کتاب «جایگاه زن در نظام سیاسی اسلام» را به افراد در سطوح مختلف، از اقوام و مذاهب مختلف میدادم و وقتی مطالعه میکردند از این دیدگاه متعالی که مرحوم فیاض به زنان دارند متحیر میشدند و جالب بود که نمیدانستند که آیت الله فیاض از علمای خودمان(افغانستانی) است و من ایشان را به آنها معرفی می کردم.
آیت الله فیاض یک فرد نبود، یک مکتب بود
امینی به نوبه خود از مردم و مسئولین کشور عراق به خاطر برگزاری مراسم تشییع و خاکسپاری باشکوه برای این مرجع افغانستانی تشکر کرد و افزود: واکنشهای جهانی به ارتحال ایشان، نشاندهندهی جایگاه فراملی این مرجع است. از مقامات عالی ایران و افغانستان تا دولت و ملت عراق، همگی پیام تسلیت صادر کردند. حتی سازمان ملل متحد، که شاید برای اولین بار باشد، برای یک عالم دینی پیام تسلیت فرستاد. این یعنی آیتالله فیاض فقط یک عالم یا مجتهد نبود، بلکه یک مکتب و تفکر بود.
وی در پایان پیشنهاد کرد: ما باید با تأسیس یک مرکز علمی–پژوهشی قوی برای حفظ و ترویج آثار ایشان و ادامهی خط فکریاش در ابعاد مختلف (فقه، اصول، سیاست، حقوق بشر و علوم اجتماعی) گام برداریم. همچنین رسانهها و نشریات ما مسئولیت سنگینی دارند که این اندیشهها را تکثیر کنند. متأسفانه کنگرهی بزرگی که در کابل برگزار شد، بازتاب چندانی پیدا نکرد و کتابهای ایشان در افغانستان بهاندازهی شأنشان پخش نشد. این وظیفهی همگان است که این شخصیت استثنایی را به نسلهای آینده معرفی کنیم تا مکتب فیاض با رحلت ایشان خاتمه نیابد.
مضامین حقوق بشری مطابق با مباحث علمی روز در آثار آیت الله فیاض
در بخش پایانی نشست، حجتالاسلام والمسلمین محمدعلی امینی به بیان دیدگاههای تطبیقی خود پرداخت و گفت: با توجه به مطالعاتی که درمسائل حقوقی دارم، سه کتاب از آیتالله فیاض در این زمینه مطالعه کردم: کتاب «الأراضی» که راجع به بحث حقوق مالکیت زمین و احکام آن است، همین کتاب «موقع المرأة فی الإسلام» یا جایگاه زن در نظام سیاسی اسلام که بارها در این نشست درباره آن صحبت شد و کتاب «حقوق مالکیت فکری در فقه» که از عنوان آن معلوم است در چه موردی بحث میکند.
وی ادامه داد: جالب اینجا است که وقتی این کتابها را با متون حقوق بشری بینالمللی مثل اعلامیهی جهانی حقوق بشر، میثاق بینالمللی حقوق مدنی و سیاسی و میثاق حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی مقایسه میکنیم، میبینیم که دقیقاً همان مضامین در این کتابها مطرح شده است. ایشان از متن فقه سنتی، مفاهیم نوینی مثل مساوات، کرامت انسانی و حق مالکیت عمومی را استخراج کرده است که این یک ابتکار بسیار ارزشمند بود.
نتیجهگیری
نشست بزرگداشت آیتالله فیاض، بیش از هر چیز نشان داد که یک فقیه میتواند در عین استواری بر اصول دین، اندیشهای باز، رویکردی عدالتمحور و نگاهی جهانی داشته باشد. ترکیب قلم سحرآمیز، شجاعت علمی در فتاوای غیرمشهور، نیازشناسی عمیق و توجه ویژه به کرامت انسانی (چه در حقوق زنان، چه در کمک به اهل سنت و چه در خدمات بهداشتی-درمانی به محرومان)، چهرهای از این مرجع والامقام ترسیم کرد که فراتر از مرزهای جغرافیایی و مذهبی، الگویی برای فقه اجتماعیِ پویا به شمار میرود.
...............
پایان پیام/
نظر شما