کاهش نرخ زاد و ولد در عراق؛ آیا رشد جمعیت کند می‌شود؟

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی اهل‌بیت(ع) ـ ابنا ـ «قصی عبدالفتاح رؤوف» کارشناس جمعیت‌شناسی و مدیرکل امور فنی در وزارت برنامه‌ریزی عراق به پایگاه خبری «الجزیره نت» گفت که نرخ رشد جمعیت در این کشور به دلیل کاهش اندازه خانواده و پایین آمدن نرخ باروری، روند نزولی آشکاری را آغاز کرده است.

رؤوف افزود که زنان عراقی در سال ۱۹۹۷ میلادی به طور متوسط حدود ۶ فرزند به دنیا می‌آوردند در حالی که سرشماری سال ۲۰۲۴ میلادی نشان داد این میزان برای هر زن عراقی در سنین ۱۵ تا ۴۹ سال به حدود ۳٫۱ تولد کاهش یافته است. همچنین میانگین تعداد اعضای خانواده عراقی که پیش‌تر حدود ۷ یا ۸ نفر بود، اکنون به حدود ۵ نفر رسیده است.

این کارشناس کاهش نرخ باروری در عراق را به عوامل مختلفی مرتبط می‌داند و می‌گوید که مهم‌ترین آن‌ها افزایش سطح شهرنشینی و آموزش است. به‌گونه‌ای که مناطق شهری عراق و استان‌هایی که از سطح آموزشی بالاتری برخوردارند، نرخ باروری پایین‌تری دارند. علاوه بر این، ورود زنان به بازار کار و تغییر شرایط اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی خانواده عراقی نیز در این روند مؤثر بوده است.

با این حال، به گفته رؤوف، کاهش نرخ باروری به این معنا نیست که عراق وارد مرحله کاهش جمعیت شده است. زیرا نرخ باروری فعلی عراق که ۳٫۱ فرزند به ازای هر زن است، همچنان بالاتر از سطح جانشینی جمعیت یعنی ۲٫۱ است. بنابراین، شتاب و پویایی جمعیتی عراق هر چند با سرعتی کمتر، همچنان ادامه دارد.

تنظیم خانواده

اما راهکار مورد نظر، به سمت تعیین تعداد فرزندان نمی‌رود، اصطلاحی که رؤوف بر مخالفت خود با آن تأکید دارد. او می‌گوید: بلکه باید به سمت تنظیم خانواده و سلامت باروری از طریق افزایش آگاهی زنان و مردان، تشویق به رعایت فاصله سالم میان تولد فرزندان، کاهش ازدواج‌ها و بارداری‌های زودهنگام و همچنین کاهش موارد بارداری‌های برنامه‌ریزی‌نشده، حرکت کرد. 

رؤوف همچنین اشاره می‌کند که توانمندسازی زنان از نظر آموزشی و اقتصادی نیز عامل مهمی به شمار می‌رود. داده‌های سرشماری عراق نشان داده‌اند که سطح تحصیلات با توانایی خانواده در برنامه‌ریزی برای تعداد فرزندان ارتباط دارد. در همین حال، نرخ ازدواج زودهنگام در میان زنان این کشور حدود ۲۴ درصد اعلام شده است، هرچند این پدیده روندی نزولی را نشان می‌دهد.

بر اساس پیش‌بینی‌های جمعیتی تهیه‌شده توسط وزارت برنامه‌ریزی عراق، انتظار می‌رود نرخ باروری این کشور تا سال ۲۰۵۰ میلادی به حدود ۲٫۳ تولد به ازای هر زن کاهش یابد و به‌تدریج به سطح جانشینی جمعیت نزدیک شود.

..............................

پایان پیام/ ۲۶۸