به گزارش خبرگزاری بین‌المللی اهل‌بیت(ع) ـ ابنا ـ به نظر می‌رسد اعلام پایان مأموریت ائتلاف آمریکایی و خروج نیروهای نظامی آمریکا از عراق از سوی بغداد از پیامدهای جنگ علیه ایران جدا نیست. درست است که این جنگ، هرچند از شدت آن کاسته شده، هنوز به پایان نرسیده و نتایج آن نیز تثبیت نشده است؛ اما آنچه مسلم به نظر می‌رسد، این است که آثار این جنگ بر حضور آمریکا در منطقه از هم‌اکنون آشکار شده و در ادامه نیز به‌تدریج ابعاد تازه‌ای پیدا خواهد کرد؛ بی‌آنکه بتوان درباره شکل نهایی آن با قطعیت اظهارنظر کرد.
براساس گزارش روزنامه «الاخبار» لبنان، پایگاه‌ها و منافع آمریکا که از پایان جنگ جهانی دوم به بعد، روند گسترش و تقویت آن‌ها در خاورمیانه آغاز شد در مواجهه با تسلیحات مدرن و کم‌هزینه، شکنندگی زیادی از خود نشان داده‌اند. این پایگاه‌ها همچنین در حفاظت از کشورهایی که اساساً برای ایفای نقش سپر در برابر تهدیدها میزبان آن‌ها شده بودند، ناتوان به نظر رسیده‌اند.
در چنین شرایطی، با فروپاشی اعتماد متحدان به چتر حمایتی آمریکا، خسارت‌های سنگین مادی و معنوی واردشده به این کشور و برتری رقبای واشنگتن در جنگ نامتقارن ــ جنگی که جبران فاصله و عقب‌ماندگی در آن به زمان زیادی نیاز دارد ــ تصور بازگشت حضور آمریکا در منطقه به وضعیت پیش از جنگ دشوار است.
خروج آمریکا از عراق؛ بخشی از معادلات امنیتی جدید منطقه
اگرچه خروج آمریکا از عراق دلایل و زمینه‌هایی دارد که به پیش از جنگ علیه ایران و پیامدهای آن بازمی‌گردد، اما این خروج جدا از نشانه‌های شکل‌گیری یک نظام امنیتی منطقه‌ای جدید به نظر نمی‌رسد. نظمی که به نظر می‌رسد ایالات متحده آمریکا به‌آسانی در برابر روند شکل‌گیری آن تسلیم نخواهد شد.
از همین رو، واشنگتن بار دیگر به بازی تغییر گزینه‌های خود روی آورده است. به این امید که سلطه‌اش را در قالبی متفاوت و با ابزارهای امنیتی ــ به شکلی جدید ــ اقتصادی و سیاسی حفظ کند. این دقیقاً همان کاری است که آمریکا در عراق در تلاش برای انجام آن است.
واشنگتن در حالی نیروهایش را از کشوری خارج می‌کند که در سال ۲۰۰۳ میلادی به آن حمله کرد که امیدوار است این اقدام مقدمه‌ای برای بازسازی ساختار سیاسی و امنیتی عراق باشد. بازسازی که به تجزیه گروه‌های مقاومت و نیروهای حشدالشعبی بینجامد. این روند هم‌زمان با تلاش آمریکا برای در اختیار گرفتن اهرم درآمدهای نفتی عراق دنبال می‌شود. اهرمی که واشنگتن می‌تواند هر زمان که بخواهد برای اعمال فشار و باج‌خواهی از عراقی‌ها از آن استفاده کند.
با این حال، تحولات مطابق میل واشنگتن پیش نمی‌رود. گروه‌های مقاومت که در جریان جنگ منطقه‌ای کارآمدی نظامی قابل‌توجهی از خود نشان داده‌اند، قصد ندارند بدون دریافت امتیازهایی که بتواند عراق و متحدانش را در برابر هرگونه تجاوزی مصون کند، برگ‌های قدرت خود را واگذار کنند.
همچنین، نتایج جنگ علیه به‌هیچ‌وجه ایجاب نمی‌کند که گروه‌های مقاومت به حاشیه‌راندن خود و نقششان را بپذیرند و شکست آمریکا را به پیروزی تبدیل کنند که واشنگتن تاکنون از دستیابی به آن ناتوان بوده است.
روز حاکمیت و تردیدها درباره خروج کامل آمریکا
در هر صورت، روز حاکمیت که دولت عراق روز گذشته آن را جشن گرفت،به مناقشه درباره ماهیت حضور آمریکا و همچنین سلاح‌های خارج از ساختار رسمی دولت عراق، پایان نداد. این مراسم هم‌زمان با انتشار بیانیه‌هایی از سوی گروه‌های مقاومت برگزار شد که کامل بودن روند خروج نیروهای آمریکایی را زیر سؤال برده و پایان پرونده سلاح خود را به تحقق حاکمیت کامل عراق مشروط کردند.
در همین زمینه، یکی از فرماندهان گروه‌های مقاومت در گفت‌وگو با روزنامه «الأخبار» تأکید کرد که اعلام روز حاکمیت از سوی دولت عراق به معنای تکمیل خروج نیروهای آمریکایی نیست. او با اشاره به تداوم حضور نیروها و تجهیزات آمریکایی افزود که انتظار ندارد واشنگتن به‌طور کامل عراق را ترک کند.
این فرمانده همچنین آمریکا را متهم کرد که از سفارتخانه خود در بغداد برای اهداف اطلاعاتی و نظامی استفاده می‌کند و گفت: گروه‌های مقاومت اطلاعاتی درباره حضور نیروهای رزمی آمریکایی در داخل سفارتخانه و پایگاه‌های نظامی آمریکا در عراق در اختیار دارند.
پیش‌تر، «کتائب حزب‌الله» در بیانیه‌ای اعلام کرده بود که هواپیماهای جاسوسی و جنگی آمریکایی همچنان در حریم هوایی عراق فعالیت می‌کنند. این گروه همچنین از وجود اسنادی درباره تداوم تحرکات نیروهای آمریکایی تا پایان ماه اکتبر سخن گفته بود.
«احمد محسن الحمیداوی» دبیرکل «کتائب حزب‌الله»، نیز اعلام کرد که هم‌افزایی میان مقاومت اسلامی و دستگاه‌های دولتی امری مطلوب است و نباید نسبت به آن حساسیت نشان داد. او در عین حال از مجاهدان کتائب حزب‌الله خواست که عملیات نظامی و فعالیت‌های لجستیکی متحرک را متوقف کنند. وی در این دستور، هواپیماهای متخاصم را مستثنا کرد و خواستار ادامه حملات به آن‌ها تا تکمیل سامانه‌های دفاعی دولت عراق شد.
مخالفت مقاومت با پیوند زدن خروج آمریکا به خلع سلاح
از سوی دیگر، مقاومت اسلامی عراق اعلام کرد که خود را ملزم به رعایت هیچ جدول زمانی یا توافق دولتی درباره سامان‌دهی سلاح نمی‌داند. این گروه تأکید کرد مذاکراتی که از طریق کمیته چهارگانه تشکیل‌شده از سوی چارچوب هماهنگی انجام شده، به دریافت پاسخ دولت عراق درباره سند پیشنهادی گروه‌های مقاومت منجر نشده است.
در همین زمینه، «صکر المحمداوی» عضو کمیته امنیت و دفاع پارلمان عراق و نماینده ائتلاف «صادقون» در گفت‌وگو با روزنامه «الأخبار» تأکید کرد که خروج نیروهای ائتلاف آمریکایی از عراق نباید از نظر زمان‌بندی یا الزامات به طرح انحصار سلاح در این کشور، مرتبط شود.
او با اشاره به ادامه گفت‌وگوهای کمیته چهارگانه مسئول این پرونده گفت این کمیته همچنان مذاکرات خود را دنبال می‌کند و گزارشی شامل مطالبات گروه‌های مقاومت ارائه داده است. المحمداوی همچنین درگیری با نیروهای امنیتی را سناریویی بعید دانست.
اعلام رسمی پایان مأموریت ائتلاف در عراق
پیش‌تر، فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا(سنتکام) در بیانیه‌ای اعلام کرده بود که خروج منظم نیروها و تجهیزات آمریکایی از پایگاه هوایی اربیل در اقلیم کردستان در شمال عراق، تکمیل شده و مأموریت عملیات عزم راسخ پایان یافته است. مأموریتی که بیش از ده سال پیش با ادعای مقابله با گروه تروریستی داعش آغاز شد.
بر اساس این بیانیه، قرار است روابط واشنگتن و بغداد وارد مرحله‌ای از همکاری دفاعی دوجانبه شود.
وزارت دفاع آمریکا نیز پایان مأموریت نظامی ائتلاف آمریکایی در عراق را تأیید کرد. دولت بغداد هم در بیانیه‌ای اعلام کرد که نیروهای ملی عراق اکنون مسئولیت کامل امنیت این کشور را بر عهده گرفته‌اند.
«دونالد ترامپ» رئیس‌جمهور آمریکا نیز اعلام کرد که آخرین نیروهای آمریکایی، عراق را ترک می‌کنند. او با اشاره به اینکه این روند زمان زیادی برده و با تصمیم‌های بسیار بدی همراه بوده که اساساً آمریکا را وارد این گرفتاری کرده است، افزود که خروج نیروها و تجهیزات ائتلاف آمریکایی از پایگاه هوایی اربیل به صورت منظم به معنای پایان ماجراجویی پرهزینه در جهنم است.
«توماس باراک» فرستاده ویژه آمریکا در امور عراق و سوریه، نیز گفت که روند بازگرداندن نیروهای آمریکایی س از هماهنگی میان بغداد، اربیل و شرکای منطقه‌ای واشنگتن انجام شده است. او این روند را فرصتی برای «علی الزیدی» نخست‌وزیر عراق، دانست تا تمام نیروهای مسلح را در عراق زیر فرمان دولت و یک فرماندهی واحد متحد کند.
باراک همچنین مدعی شد که آمریکا به‌جای آنکه یک نیروی نظامی مستقر در عراق باشد، دوست این کشور خواهد بود.
حاکمیت عراق فراتر از خروج نیروهای نظامی
با این حال، ناظران عراقی در ارزیابی خود از اقدام آمریکا برای خروج نیروها، بر این نکته تأکید دارند که مفهوم حاکمیت صرفاً به پایان حضور نظامی محدود نمی‌شود.
در همین چارچوب، «علی الحبیب» نویسنده و پژوهشگر سیاسی، می‌گوید که مفهوم حاکمیت شامل یکپارچه‌سازی تصمیم سیاسی، کاهش مداخلات خارجی، تقویت استقلال اقتصادی و حفاظت از مرزها و منابع ملی نیز می‌شود.
او معتقد است بر اساس چنین برداشتی، جشن گرفتن حاکمیت مستلزم بازنگری در پرونده‌های سلطه خارجی، فساد، شکاف‌های داخلی و فشارهای خارجی است. عواملی که می‌توانند بر تصمیم‌گیری عراق تأثیر بگذارند.
در همین راستا، «محمد العلی» کارشناس امنیتی و راهبرد در گفت‌وگو با روزنامه «الأخبار» معتقد است که سخن گفتن از حاکمیت کامل و استقلال مطلق با واقعیت‌های موجود همخوانی ندارد. او با اشاره به اینکه واشنگتن همچنان ابزارهای اثرگذاری اقتصادی و سیاسی در اختیار دارد، پیش‌بینی می‌کند که مرحله آینده ممکن است شاهد استفاده از تحریم‌ها، فشارهای اقتصادی و اهرم‌های امنیتی برای تحت فشار نگه داشتن بغداد باشد.
تأکید دولت عراق بر حاکمیت و انحصار سلاح
در مقابل، «علی الزیدی» نخست‌وزیر عراق، تأکید کرد که پایان مأموریت ائتلاف آمریکایی در عراق، این کشور را وارد مرحله‌ای می‌کند که در آن مسئولیت کامل امنیت و ثبات خود را بر عهده خواهد داشت.
او همچنین با اعلام اینکه همکاری با کشورهای دوست در چارچوبی متفاوت ادامه خواهد یافت بر این موضع تأکید کرد که هیچ سلاحی خارج از چتر قانون و هیچ نیرویی خارج از نهادهای دولتی در عراق، وجود نخواهد داشت.
..............................
پایان پیام/ ۲۶۸
نظر شما