۲۸ آبان ۱۴۰۵ - ۰۷:۰۰
حکمت‌های نهج‌البلاغه / ۴۶: خودپسندی، سرآغاز طغیانگری

خودپسندی، سرآغاز تمایل انسان به مقابله و طغیانگری در مقابل خداوند و مخلوقات خداوند است، این خودپسندی، زمانی ناپسندتر می شود که انسان با زمینه ی دینی به آن مبتلا شود که این بیماری روحی در منابع روایی به عنوان «عُجب» شناخته می شود.

به گزارش خبرگزاری بین المللی اهل بیت (ع)-ابنا- حکمت ۴۶ نهج البلاغه که با عبارت «سَیِّئَةٌ تَسُوءُکَ خَیْرٌ عِنْدَ اللَّهِ مِنْ حَسَنَةٍ تُعْجِبُکَ.کار بدی که تو را ناراحت (و پشیمان) می سازد، نزد خدا بهتر است از کار نیکی که تو را مغرور می کند» آمده است بخشی از سخنان ایشان است که به انتخاب سیدرضی در نهج البلاغه قرار گرفته است.

 براساس کتاب «تمام نهج البلاغه» همچنین کتاب «وسائل الشیعه»، این عبارت بخشی از وصیت نامه امام علی (ع) به امام حسن (ع) است، همانگونه که در کتاب «محاسن برقی» این عبارت به عنوان وصیت «رسول خدا (ص)» به امام علی (ع) بیان شده است، از ویژگی های این سخن آن است که می توان آن را در مهمترین کتابهای حدیثی شیعی مانند اصول کافی، امالی صدوق، علل الشرایع صدوق، من لایحضره الفقیه همچنین منابع اهل سنت مانند «مسند احمد بن حنبل» از بیان امام علی (ع) یا دیگر  ائمه معصومین (ع) یافت.

انسانها، گاه براساس داشته های مادی یا توانمندی های اجتماعی دچار خودپسندی می شوند که این خودپسندی، در  روانشناسی به عنوان «غرور» شناخته می شود، حال اگر شخصی به هر دلیلی جایگاه اجتماعی یا دارایی های مالی خود را از دست بدهد، دیگر دلیلی برای خودپسندی و غرور نخواهد داشت که در این صورت، به سرشکستی و افسردگی دچار می شود.

همچنین ممکن است افراد عابد و زاهد، پس از انجام برخی از اعمال عبادی یا کسب برخی از توانمندی های معنوی، دچار خودپسندی شوند که این بیماری در منابع روایی به عنوان «عُجب» شناخته می شود،

 تفاوت میان غرور و عُجب در ریشه های ایجاد آن است، در «غرور»، شخص براساس دارایی یا توانمندی هایی غالبا مادی و در «عُجب» براساس داشته های باطنی یا توانمندهای روحی دچار این بیماری می شود. اگر چه هر گناه و سیئه، تاثیری بسیار نامطلوب بر روح انسان می گذارد، همانگونه که آیات قرآن و منابع روایی بر آن تاکید داشته اند و شخص گناهکار با انجام توبه و جبران آن، سعی می کند که به مقابله با آثار این عمل سوء بپردازد، اما تاثیر بیماری «عُجب» بر انسان به میزانی است که در مقام مقایسه میان آفت گناه و بیماری عجب، امام علی (ع) تاثیر گناه را کمتر می دانند و اینگونه می فرمایند: «سَیِّئَةٌ تَسُوءُکَ خَیْرٌ عِنْدَ اللَّهِ مِنْ حَسَنَةٍ تُعْجِبُکَ.کار بدی که تو را ناراحت (و پشیمان) می سازد، نزد خدا بهتر است از کار نیکی که تو را مغرور می کند»

روشن است که انسان هر نوع دارایی مادی یا معنوی را دارد، باید آن را عنایت الهی بداند و آن را «غیر وابسته» به خود بداند، هر انسانی باید بداند که هر چه دارد، نه براساس لیاقت ذاتی، بلکه برپایه عنایت الهی در اختیار دارد و هر زمانی ممکن است براساس واقعه ای یا اشتباهی همچنین حکمتی از جانب خداوند، آن را از دست بدهد و از آن نعمت محروم شود، با این نگاه است که اشخاص می توانند به همه دارایی های خود، با نگاهی موقت نگریسته و از خداوند به خاطر وجود آنها سپاسگزاری کرده و از او (جل و  علا) برای حفظ آن، درخواست می کند.

منابع:

کتاب «روات و محدثین نهج‌البلاغه»، جلد اول، تألیف مرحوم محمد دشتی

کتاب «پیام امام؛ شرح نهج‌البلاغه»، تألیف آیت‌الله مکارم شیرازی

کتاب «جلوه تاریخ در شرح نهج‌البلاغه ابن‌ابی‌الحدید»، ترجمه محمدمهدی مهدوی دامغانی

کتاب «فی ظلال نهج‌البلاغه»، تألیف محمدجواد مغنیه، ترجمه غلامحسین انصاری

کتاب «ترجمه منظوم نهج‌البلاغه»، تألیف امید مجد

سید علی اصغر حسینی/ ابنا

__________
پایان پیام

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
captcha