به گزارش خبرگزاری بینالمللی اهلبیت(ع) ـ ابنا ـ کارشناسان معتقدند اقدام اسرائیل در بهرسمیتشناختن اقلیم جداییطلب «سومالیلند» بهعنوان کشوری مستقل و دارای حاکمیت، تلاشی جسورانه برای بازترسیم نقشه نفوذ در منطقه شاخ آفریقا و دریای سرخ است.
این تصمیم باعث بروز بحرانی ژئوپلیتیکی تازهای شد که موجی از محکومیتها نهتنها از سوی دولت سومالی که مستقیماً درگیر موضوع است، بلکه از سوی بسیاری از کشورهای منطقه و همچنین نهادهای بینالمللی و سازمانهای جهانی به دنبال داشت.
این اقدام که توسط بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل –که تحت تعقیب دادگاه جنایی بینالمللی نیز قرار دارد– اتخاذ شد، زنگ خطر را برای بازیگران منطقهای و بینالمللی به صدا درآورده و توجه آنها را به پیامدهای خطرناک این تصمیم بر ثبات منطقه جلب کرده است.
برنامه تلویزیونی «سناریوها» شبکه الجزیره، این تحولات و پیامدهای احتمالی آن بر کل منطقه را بررسی کرده و به پرسشهای کلیدی پیش رو پرداخته است؛ از جمله اینکه آیا اسرائیل موفق خواهد شد جای پایی راهبردی در منطقهای بسیار حساس ایجاد کند؟ یا این اقدام تحریکآمیز، قدرتهای مهم منطقه را به واکنشی هماهنگ برای مهار آن وادار خواهد کرد؟ یا شاید هم مخالفت جهانی و نبود حمایت بینالمللی، این اقدام را عملاً بیاثر کند و به یک حرکت صرفاً نمادین تبدیل شود؟
اهداف و ابعاد
به گفته دکتر «مهند مصطفی»، پژوهشگر و کارشناس امور اسرائیل، تلآویو در تلاش است تا نقشه ژئوپلیتیک خاورمیانه را بازسازی کند.
او توضیح داد که اسرائیل اکنون در پی آن است که تجاوز از خطوط قرمز نظامی در دو سال گذشته را، این بار به سطح سیاسی و راهبردی بکشاند، و همین موضوع زمانبندی این تصمیم را توضیح میدهد.
مصطفی تأکید کرد که این اقدام در واقع احیای «طرح بنگوریون» موسوم به «طرح پیرامونی» در دهه ۱۹۵۰ است؛ طرحی که هدف آن ایجاد حلقهای از نفوذ و قدرت اسرائیل پیرامون قلب جهان عرب بود.
او افزود که اسرائیل امروز میکوشد این طرح را با سازوکارهای جدید و متناسب با افزایش قدرت و نفوذ خود بازسازی کند.
در همین حال، «عبدالله راغی» تحلیلگر سیاسی معتقد است که اهداف اسرائیل از این اقدام چندلایه است؛ از جمله بعدی راهبردی علیه ایران. او گفت که چون حملات آمریکا و اسرائیل علیه انصارالله در یمن به اهداف موردنظر نرسیده، تلآویو به دنبال ایجاد پایگاهی در سواحل سومالی است تا از آنجا وارد رقابتهای امنیتی آینده در دریای سرخ شود.
او همچنین تأکید کرد که این گام بُعدی ضدترکیهای نیز دارد؛ چرا که ترکیه نفوذ گستردهای در سومالی دارد و بسیاری از سرمایهگذاریهای بزرگ، آموزشهای نظامی و فعالیتهای اطلاعاتی در این کشور را انجام میدهد.
کمپین تبلیغاتی
در مقابل، دکتر «هشام الغنام» پژوهشگر مؤسسه کارنگی هشدار داد که کشورهای متضرر از این تصمیم فقط ایران و ترکیه نیستند، بلکه عربستان، کشورهای خلیج فارس و مصر نیز مشمول آن میشوند.
با این حال، او تأکید کرد که اقدام نتانیاهو بخشی از یک کمپین تبلیغاتی حسابشده است که بر مفاهیمی مانند مقابله با تروریسم یا توسعه دموکراسی تمرکز دارد و آن را در چارچوب گسترش توافقات ابراهیم معرفی میکند.
او گفت که این روند تازه نیست و ارتباط مستقیمی با جنگ غزه هم ندارد، بلکه ادامه پروژهای است که اسرائیل سالهاست پیگیری میکند.
موضع آمریکا
واشنگتن تاکنون حمایت علنی از این اقدام نشان نداده و اعلام کرده که همچنان از سیاست سومالیِ واحد حمایت میکند؛ هرچند اذعان کرده که فشارهایی در کنگره برای تغییر این رویکرد وجود دارد.
کشورهای مصر، اردن، جیبوتی، قطر، عربستان و ترکیه نیز این اقدام را محکوم کردند. همچنین ۲۰ کشور در بیانیهای مشترک این تصمیم را نقض قوانین بینالمللی و منشور سازمان ملل دانستند.
مصطفی در پایان گفت: اسرائیل اکنون در تلاش است تا توافقات ابراهیم را به ابزاری برای تجزیه کشورهای منطقه تبدیل کند؛ بهگونهای که هر منطقه جداییطلب برای کسب مشروعیت بینالمللی، ابتدا بهدنبال اعتراف اسرائیل به موجودیت خود برود؛ همانگونه که تلآویو در دهه ۶۰ با کردهای عراق انجام داد و بعدها در سوریه نیز تکرار کرد.
..............................
پایان پیام/ ۲۶۸
نظر شما