خبرگزاری بین المللی اهل البیت(ع) -ابنا: در معارف شیعی، انتظار فرج، جایگاهی بس رفیع و کلیدی دارد؛ اما این انتظار نه به معنای سکون، بلکه به مفهوم آمادهباش و عملگرایی است. مفهوم «سرباز واقعی امام زمان (عج)»، به معنای ایفای نقش مؤثر در دوران غیبت است. انتظار به معنای حرکتی پویا و زمینهساز ظهور است.
مفهوم «سرباز واقعی امام زمان (عج)» و تفاوت آن با انتظار صرف:
هدف از این بخش، رفع ابهام و سوءتفاهمهای رایج درباره انتظار است. بسیاری انتظار را مترادف با انزوا، بیعملی یا حتی گوشهنشینی میدانند. «سرباز واقعی» بودن، مستلزم حرکت، تلاش، مجاهدت و آمادگی است.
مبانی نظری و اعتقادی انتظار حقیقی
معنای انتظار: انتظار فرج نه به معنای دست روی دست گذاشتن، بلکه آمادهباش و عملگرایی است.
واژههای «آمادهباش» و «عملگرایی» یعنی انتظار حقیقی، حرکتی پویا و پیشبرنده
وظایف منتظران در دوران غیبت:شناخت امام زمان (عج) و جایگاه ایشان:
چرا شناخت امام (عج) اینقدر حیاتی است؟ چون بدون معرفت، محبت و تبعیت کامل شکل نمیگیرد. این شناخت، صرفاً اطلاعات تاریخی نیست، بلکه درک جایگاه ولایی، عصمت و امامت ایشان است که بنیان تبعیت را میگذارد. حدیث "من مات و لم یعرف امام زمانه مات میتة جاهلیة" شاهدی محکم بر این مدعاست.
ایمان به ظهور و عدم ناامیدی:
در عصری که یأس و ناامیدی، به ویژه از آینده، رواج دارد، حفظ ایمان به ظهور حتمی و قطعی، یک مقاومت فعال است. این ایمان، به منتظر نیرو میبخشد تا در برابر سختیها و فتنهها بایستد و هرگز از تحقق وعده الهی مأیوس نشود. این ایمان، موتور محرکه حرکت و عمل است.
محبت و مودت به اهل بیت (ع) :
محبت، نیروی محرکه برای اطاعت و تبعیت است. کسی که امامش را دوست دارد، با اشتیاق از او پیروی میکند. مودت به اهل بیت (ع)، پیوند عمیق عاطفی و معنوی ایجاد میکند که منتظر را در مسیر حق ثابتقدم میدارد. این محبت، فراتر از یک علاقه ساده است و به عمل در راستای اهداف محبوب میانجامد.
نقش دعا و توسل: دعا برای تعجیل فرج و برقراری ارتباط معنوی با امام (عج).
دعا صرفاً یک درخواست نیست، بلکه ابزاری برای "ارتباط معنوی" و "گسترش حس همبستگی" با امام غائب (عج) است. دعا برای تعجیل فرج، نشاندهنده دغدغه منتظر برای تحقق عدالت جهانی و رهایی بشر است. همچنین، دعا نوعی اقرار به نیازمندی و ضعف در برابر قدرت الهی است که تواضع را در انسان پرورش میدهد. این عنوان، بُعد عرفانی و روحانی انتظار را برجسته میکند.
ابعاد فردی سربازی در دوران غیبت
خودسازی و تهذیب نفس:
چرا تهذیب نفس اولین گام است؟ چون امام (عج) برای تشکیل حکومت عدل، نیاز به سربازانی پاک و مطهر دارند. بدون خودسازی، انسان نمیتواند ظرفیت لازم برای درک اهداف بلند الهی و یاری امام را پیدا کند. این بخش نشان میدهد که هرگونه اصلاح بیرونی، از اصلاح درونی آغاز میشود.
سرباز واقعی امام زمان (عج) پیش از هر چیز، باید خود را برای حضور در رکاب ایشان آماده سازد. این آمادگی ریشهای و بنیادین، چیزی جز خودسازی و تهذیب نفس نیست. یک سرباز نمیتواند آلوده به گناه باشد یا در برابر وسوسهها تسلیم شود؛ بلکه باید با عزمی راسخ، به پاکسازی درون و بیرون خود بپردازد.
پرهیز از گناه و آراسته شدن به فضائل اخلاقی:
امام زمان (عج) به سربازانی پاک و مطهر نیاز دارند. این پاکی، ابتدا از پرهیز از هر گونه گناه و معصیت آغاز میشود. در کنار ترک رذایل، باید خود را به صفات پسندیده اخلاقی مانند راستگویی، امانتداری، صبر، شجاعت و ایثار مزین ساخت. در واقع، رستگاری انسان در این مسیر نهفته است. قرآن کریم به صراحت میفرماید:
قَدْ أَفْلَحَ مَن زَکَّاهَا * وَقَدْ خَابَ مَن دَسَّاهَاقَدْ أَفْلَحَ مَن زَکَّاهَا * وَقَدْ خَابَ مَن دَسَّاهَا(۱)
«به تحقیق رستگار شد کسی که آن (نفس) را پاک گردانید * و به تحقیق زیانکار شد کسی که آن را آلوده ساخت.»
این آیه به وضوح نشان میدهد که فلاح و رستگاری در گرو تزکیه نفس است؛ و چه رستگاری بالاتر از این که انسان خود را لایق یاری حجت خدا (عج) بداند.
تقویت ایمان و یقین:
در دوران پرفتنه غیبت، حفظ ایمان و یقین به حقانیت راه و ظهور حتمی امام (عج) بسیار حیاتی است. این تقویت ایمان از طریق مطالعه، تفکر، عبادت و دوری از شبهات حاصل میشود. تقوای الهی که نتیجه همین خودسازی و تقویت ایمان است، به انسان بصیرت و قدرت تمییز حق از باطل را میبخشد. یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا إِن تَتَّقُوا اللَّهَ یَجْعَل لَّکُمْ فُرْقَانًا وَیُکَفِّرْ عَنکُمْ سَیِّئَاتِکُمْ وَیَغْفِرْ لَکُمْ ۗ وَاللَّهُ ذُو الْفَضْلِ الْعَظِیمِیَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا إِن تَتَّقُوا اللَّهَ یَجْعَل لَّکُمْ فُرْقَانًا وَیُکَفِّرْ عَنکُمْ سَیِّئَاتِکُمْ وَیَغْفِرْ لَکُمْ ۗ وَاللَّهُ ذُو الْفَضْلِ الْعَظِیمِ(۲)
«ای کسانی که ایمان آوردهاید! اگر از (مخالفت فرمان) خدا بپرهیزید (و تقوا پیشه کنید)، برای شما وسیلهای جهت جدا ساختن حق از باطل قرار میدهد (روشنبینی خاصی به شما میبخشد) و گناهانتان را میپوشاند و شما را میآمرزد و خداوند صاحب فضل و بخشش عظیم است.»
این بصیرت، در عصر غیبت که پر از پیچیدگیها و گمراهیهاست، همچون چراغی روشن، مسیر صحیح را نشان میدهد و منتظر را از انحرافات حفظ میکند.
رعایت واجبات و ترک محرمات:
اساسیترین گام در مسیر سربازی امام (عج) و تهذیب نفس، رعایت دقیق دستورات شرعی است. اقامه نماز، روزه، پرداخت خمس و زکات و سایر واجبات، و همچنین دوری از هر گونه حرام الهی، اولین نشانههای یک منتظر واقعی است. زیرا کسی که به فرمان خالق خود بیتوجه باشد، چگونه میتواند مدعی پیروی از حجت او باشد؟ این اقدامات، همان "عمل صالح" است که خداوند وعده پاداش آن را داده است:
إِنَّ الَّذِینَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ إِنَّا لَا نُضِیعُ أَجْرَ الْمُصْلِحِینَإِنَّ الَّذِینَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ إِنَّا لَا نُضِیعُ أَجْرَ الْمُصْلِحِینَ(۳)
«همانا کسانی که ایمان آوردند و کارهای شایسته انجام دادند، قطعاً ما پاداش نیکوکاران را ضایع نخواهیم کرد.»
خودسازی، عملی صالح و اساسیترین قدم برای رسیدن به مقامی است که در آن، پاداش هیچ تلاشی ضایع نخواهد شد.
الگوبرداری از سیره اهل بیت (ع) در زندگی فردی:
زندگی ائمه اطهار (ع) و به ویژه سیره امام زمان (عج) در دوران حضور، بهترین الگو برای خودسازی و رسیدن به کمال است. باید تلاش کنیم تا در ابعاد مختلف زندگی فردی، از ایشان تبعیت کنیم و خود را به اخلاق و منش آنان آراسته سازیم. این الگوپذیری، راه را برای رسیدن به «حق تقوا» هموار میسازد و تضمین میکند که انسان در لحظه مرگ، در حالت تسلیم کامل در برابر خداوند و اهل بیت (ع) باشد:
یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ حَقَّ تُقَاتِهِ وَلَا تَمُوتُنَّ إِلَّا وَأَنتُم مُّسْلِمُونَیَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ حَقَّ تُقَاتِهِ وَلَا تَمُوتُنَّ إِلَّا وَأَنتُم مُّسْلِمُون(۴)
«ای کسانی که ایمان آوردهاید! پرهیزگاری پیشه کنید آنگونه که حق پرهیزگاری است و نمیرید مگر در حالی که مسلمان باشید.»
تهذیب نفس و خودسازی، انسان را به سوی حق تقوا سوق میدهد تا در هر لحظه زندگی، آماده دیدار با پروردگار و امام زمان (عج) باشد.
علمآموزی و بصیرتافزایی:
در عصر فتنهها، صرفاً نیت خوب کافی نیست؛ "شناخت درست" و "بینش عمیق" نیز لازم است. علمآموزی باعث میشود که منتظر فریب شبهات را نخورد و در تاریکی جهل و انحراف باقی نماند. بصیرت، قدرت تشخیص حق از باطل را میدهد که در دوران غیبت، از مهمترین سرمایههای یک سرباز است.
رشد علمی و تخصصی:
ظهور امام (عج) برای حل مشکلات بشر است و این حل مشکلات، تنها با معنویت صرف امکانپذیر نیست، بلکه به تخصص در علوم مختلف نیز نیاز دارد. یک منتظر واقعی باید در حوزه تخصصی خود، بهترین باشد تا بتواند در زمینههای مختلف به جامعه اسلامی و در نهایت به حکومت امام (عج) خدمت کند. این نشان میدهد که انتظار به معنای بیتوجهی به پیشرفت دنیوی نیست.
صبر و استقامت:
مسیر انتظار، پر از فراز و نشیب و سختی است. بدون صبر و استقامت، انسان در نیمه راه خسته میشود یا از مسیر منحرف میگردد. این عنوان، بر لزوم "ثبات قدم" و "پایداری" در برابر مشکلات و چالشهای دوران غیبت تأکید میکند و منتظر را برای مبارزهای طولانیمدت آماده میسازد.
ابعاد اجتماعی سربازی در دوران غیبت:
تبلیغ و ترویج معارف مهدوی:
سرباز امام (عج) نمیتواند ساکت بنشیند. او باید "صدای امام" و "معرف اهداف" ایشان باشد. ترویج معارف مهدوی، به معنای آگاهسازی جامعه، پاسخ به شبهات و ایجاد یک "گفتمان مهدوی" در میان مردم است که زمینه را برای پذیرش و یاری امام (عج) فراهم میکند.
امر به معروف و نهی از منکر:
این وظیفه، نشاندهنده «مسئولیت اجتماعی» منتظر است. سرباز امام (عج) نمیتواند در برابر بیعدالتی، فساد و گناه بیتفاوت باشد. امر به معروف و نهی از منکر، ابزاری برای "اصلاح جامعه" و نزدیک کردن آن به آرمانهای مهدوی است.
کمک به نیازمندان و رفع محرومیت:
حکومت امام (عج)، حکومت «عدالت» و «دستگیری از محرومان» است. سرباز ایشان باید پیش از ظهور، این رویکرد را در زندگی خود و در جامعه پیاده کند. این عمل، نوعی "تمرین عدالتخواهی" و "همدردی" با کسانی است که امام (عج) برای رهایی آنها ظهور میکنند.
ایجاد وحدت و همدلی:
تفرقه و اختلاف، بزرگترین آفت جامعه اسلامی و مانع تحقق اهداف مهدوی است. سرباز امام (عج) باید "عامل وحدت" باشد و از هرگونه اقدامی که منجر به شکاف در جامعه میشود، دوری کند. وحدت، نیروی لازم برای مقابله با دشمنان و آمادگی برای ظهور را فراهم میکند.
تلاش برای آمادگی نظامی و دفاعی :
اگرچه ظهور امام (عج) با امدادهای غیبی همراه است، اما حضور «سربازان آماده و توانمند» در عرصه دفاعی و نظامی نیز ضروری است. این آمادگی، هم برای دفاع از اسلام و مسلمین در دوران غیبت و هم برای یاری امام (عج) در زمان ظهور لازم است. البته تأکید میشود که این آمادگی باید با رعایت ضوابط و در چارچوب شرع و قانون باشد.
انتظار حقیقی، یک حرکت پویا و عملی است.
اهمیت نقش هر فرد در تحقق جامعه مهدوی:
نقش هر فرد در تحقق جامعه مهدوی که حرکت بسیار بزرگی است. هرچند کوچک، اما حیاتی است و هیچ کس نباید خود را بیتأثیر بداند.
دعای تعجیل فرج و آرزوی موفقیت برای منتظران واقعی:
دعا، حالتی «معنوی» است و نشاندهنده امید و توکل به خداوند است. (اللهم عجل لویک الحجه ابن الحسن)
پی نوشت:
۱.سوره شمس/ آیات ۹ و ۱۰
۲.سوره انفال/ آیه ۲۹
۳.سوره کهف/ آیه ۳۰
۴.سوره آل عمران/ آیه ۱۰۲
بانو فیروزه دلداری(پژوهشگر، مشاور خانواده، فعال رسانه و فضای مجازی)
نظر شما