به گزارش خبرگزاری بینالمللی اهلبیت(ع) ـ ابنا ـ با افزایش تنشهای منطقهای مرتبط با ایران، پرسشهایی آن هم با تکیه بر تحولات ژئوپلیتیکی منطقه قفقاز درباره اینکه آیا ایالات متحده آمریکا در حال زمینهسازی برای محاصره نظامی ایران از جبهه شمالی است یا نه، مطرح شده است.
براساس گزارش شبکه الجزیره، این پرسشها بر دادههای رهگیری پروازها استوار است که از فعالیتی غیرمعمول از سوی آمریکا در ارمنستان و جمهوری آذربایجان طی هفتههای اخیر حکایت دارد.
اما دادهها واقعاً چه میگویند؟ آیا این تحرکات نشانه تدارک یک حمله احتمالی و تجمع قوای نظامی است، یا صرفاً جابهجایی لجستیکی حسابشده بدون ورود مستقیم به درگیری میباشد؟
رصد جابهجایی محمولههای نظامی آمریکا بر اساس دادههای پروازی
دادههای ناوبری پلتفرم «فلایت رادار۲۴» نشان میدهد نیروی هوایی آمریکا طی بازهای زمانی کوتاه، حدود ۳۵ پرواز حملونقل نظامی به مقصد ارمنستان و جمهوری آذربایجان انجام داده است؛ پروازهایی که با آهنگی رو به افزایش و قابلتوجه صورت گرفتهاند.
بر اساس تحلیلی که شبکه الجزیره انجام داده، این پروازها از ۳۰ ژانویه ۲۰۲۶ با تعداد محدود آغاز شد و تا ۵ فوریه ادامه داشت، اما از ۶ فوریه بهطور محسوسی شتاب گرفت و در روزهای ۱۰ و ۱۱ فوریه به اوج خود رسید؛ بهگونهای که در هر روز ۶ پرواز و در مجموع ۱۲ پرواز طی دو روز ثبت شد.
تمرکز جغرافیایی بر ارمنستان و جمهوری آذربایجان
در توزیع مقصدها، ارمنستان با ۲۰ پرواز نظامی در صدر قرار دارد و پس از آن جمهوری آذربایجان با ۱۵ پرواز قرار میگیرد. این تفاوت نسبی جلب توجه میکند، اما بهخودیِ خود دلیلی بر نیت تهاجمی نیست؛ بلکه بیشتر بازتابدهنده انتخاب جغرافیایی منطقهای است که بهعنوان عمق لجستیکی، دور از میدانهای تماس مستقیم، عمل میکند.
این دو کشور در مرزهای شمالی ایران قرار دارند و بخشی از فضای حساس قفقاز بهشمار میروند؛ منطقهای که سالهاست شاهد رقابت میان نفوذ روسیه و غرب است.
مبدأ پروازها کجا بود؟
دادهها نشان میدهد بیش از نیمی از این پروازها از پایگاه هوایی رامشتاین در آلمان بزرگترین پایگاه هوایی نظامی آمریکا در اروپا و یکی از مراکز اصلی بازتوزیع نیروها و تجهیزات در زمانهای تشدید تنش، انجام شده است.
نوع هواپیما؛ نشانهای از ماهیت مأموریت
بیشتر این پروازها با هواپیماهای سنگین باربری از نوع «گلوبمستر C-۱۷» انجام شده است؛ هواپیماهایی که برای انتقال تجهیزات و تدارکات نظامی طراحی شدهاند و حداکثر ظرفیت حمل آنها به حدود ۷۸ تُن میرسد.
در مقابل، تنها ۴ پرواز با استفاده از ۳ فروند هواپیمای «لاکهید مارتین MC-۱۳۰J کوماندو ۲» ثبت شده است؛ هواپیماهایی که معمولاً با پشتیبانی از عملیات نیروهای ویژه مرتبطاند.
این تفاوت نشان میدهد تمرکز اصلی فعالیت هوایی آمریکا بر تأمین و آمادگی لجستیکی و نه انتقال گسترده نیروهای رزمی یا یگانهای عملیات ویژه است.
زمانبندی؛ تصادف یا هماهنگی؟
این فعالیت هوایی همزمان با سفر جیدی ونس معاون رئیسجمهور آمریکا به جمهوری آذربایجان و پیش از آن به ارمنستان در روزهای گذشته صورت گرفته است؛ سفرهایی که به امضای توافقهای اقتصادی و امنیتی با ایالات متحده آمریکا انجامید.
این تحرکات همچنین در شرایطی رخ میدهد که تنش سیاسی میان واشنگتن و تهران افزایش یافته و لحن دو طرف تندتر شده، تحرکات نظامی غیرمستقیم گسترش یافته و دامنه فشارهای منطقهای رو به افزایش است.
این همزمانی از وجود مسیری سیاسی در کنار تحرکات هوایی حکایت دارد، اما دلیلی قطعی بر ارتباط مستقیم این محمولههای نظامی با اهداف تهاجمی مشخص ارائه نمیدهد.
پروژه کریدور ترامپ
در کنار تحرکات هوایی، پروژهای موسوم به کریدور تریپ (TRIPP) در بحثهای منطقهای برجسته شده است؛ پروژهای که گاه بهعنوان نسخه بازطراحیشده و بازاریابیشده کریدور زنگزور معرفی میشود.
در برخی تحلیلها، این پروژه بهعنوان ابزاری برای فشار ژئواکونومیک بر ایران مطرح میشود؛ چراکه میتواند نقش ایران را بهعنوان مسیر زمینی اتصال روسیه و اروپا از طریق ارمنستان کاهش دهد و یکی از مسیرهای ارتباط زمینی سنتی ایران را که تهران دههها به آن متکی بوده، قطع کند.
جمعبندی؛ محاصره نظامی یا مدیریت تشدید تنش؟
دادههای رهگیری پروازها تاکنون شواهدی از یک تجمع نظامی آمریکا برای محاصره ایران از جبهه شمالی ارائه نمیدهد.
با این حال، این دادهها از الگوی متفاوتی در اعمال نفوذ و فشار پرده برمیدارد؛ الگویی که مبتنی بر جابهجایی هوایی غیرمستقیم و ایجاد زیرساخت لجستیکی منعطف در عمق منطقه قفقاز است.
در حالی که پروژههای کریدورهای اقتصادی همچنان بخشی از ابزارهای بالقوه فشار ژئوپلیتیکی به شمار میروند، آنچه دادهها بهطور مشخص نشان میدهد، اتکای واشنگتن به آن چیزی است که میتوان لجستیک خاموش نامید که روشی برای افزایش آمادگی و قدرت مانور میباشد، در شرایطی که همه سناریوها درباره تحرکات احتمالی آمریکا علیه ایران، در صورت شکست مذاکرات جاری، همچنان روی میز باقی مانده است.
..............................
پایان پیام/ ۲۶۸
نظر شما