خبرگزاری بین المللی اهل بیت(ع)-ابنا: دفاع از اسلام و حمایت از کیان مسلمین، محدود به یک زمان یا مکان خاص نیست. این تکلیف بزرگ، جلوههای گوناگونی دارد؛ از انفاق مال در راه خدا و کمک به نیازمندان گرفته، تا ایستادگی در برابر ظلم در خیابانها و کوچهها و حتی فداکاری جان در میدان نبرد. دین مبین اسلام با بهرهگیری از آیات نورانی قرآن و احادیث گهربار معصومین علیهمالسلام، مسیر این حمایت همهجانبه را به خوبی ترسیم کرده است.
دفاع از دین، تکلیفی هم جانبه
۱. حمایت مالی: «الْخَلْقُ عِیَالُ اللَّهِ»
یکی از مهمترین و ماندگارترین انواع حمایت، کمک مالی و احسان به بندگان خداست. در فرهنگ اسلامی، کمک به همنوع نه تنها یک عمل نیک، بلکه نشانه ایمان راستین و ضامن سربلندی اخروی است. قرآن کریم در سوره انسان، این ویژگی برجسته مؤمنان را اینگونه ستایش میکند:
«وَ یُطْعِمُونَ الطَّعَامَ عَلَیٰ حُبِّهِ مِسْکِینًا وَ یَتِیمًا وَ أَسِیرًا * إِنَّمَا نُطْعِمُکُمْ لِوَجْهِ اللَّهِ لَا نُرِیدُ مِنْکُمْ جَزَاءً وَ لَا شُکُورًا»
«و به [پاس] دوستی [خدا] بینوا و یتیم و اسیر را خوراک میدهند. [و گویند:] ما برای خشنودی خداست که به شما میخورانیم و پاداش و سپاسی از شما نمیخواهیم.» [۱]
امام صادق (ع) در روایتی، این نگاه را به نهایت زیبایی تعبیر فرمودهاند که:
(الخَلقُ عِیالُ اللّه ِ ، فأحَبُّ الخَلقِ إلی اللّه ِ مَن نَفعَ عِیالَ اللّه ِ ، و أدْخَلَ علی أهلِ بَیتٍ سُرورا .)(2)
پیامبر خدا صلی الله علیه و آله :مردم عائله خدا هستند؛ پس محبوبترین کس نزد خدا، آن است که به عائله او سود رساند و خانواده ای را خوشحال کند.
این حمایت مالی تنها به انفاق در شرایط عادی محدود نمیشود. اسلام مسلمانان را به سوی «برآوردن حاجات» مردم تشویق میکند و آن را مهر قبولی اعمال میداند. امام کاظم (ع) میفرمایند:
«إِنَّ خَوَاتِیمَ أَعْمَالِکُمْ قَضَاءُ حَوَائِجِ إِخْوَانِکُمْ وَ الْإِحْسَانُ إِلَیْهِمْ مَا قَدَرْتُمْ وَ إِلَّا لَمْ یُقْبَلْ مِنْکُمْ عَمَلٌ»(3)
«همانا مُهر قبول اعمال شما، برآوردن نیازهای برادرانتان و نیکی کردن به آنان در حد توانتان است؛ والا (اگر چنین نکنید)، هیچ عملی از شما پذیرفته نمیشود
.»
۲. حمایت جانی: «أَفْضَلُ الْمَوْتِ الْقَتْلُ»
دفاع از اسلام گاه فراتر از مال و ثروت است و به حریم جان میرسد. شهادت در راه خدا، والاترین درجه ایمان و بالاترین مرتبه حمایت از دین است. خداوند در قرآن کریم به صراحت فرموده است:
«وَ لَا تَحْسَبَنَّ الَّذِینَ قُتِلُوا فِی سَبِیلِ اللَّهِ أَمْوَاتًا بَلْ أَحْیَاءٌ عِنْدَ رَبِّهِمْ یُرْزَقُونَ»(4)
«هرگز کسانی را که در راه خدا کشته شدهاند، مرده مپندارید، بلکه زندهاند و نزد پروردگارشان روزی میبرند.»
امام علی (ع) در سخنی کوتاه اما پرمعنا، جایگاه والای کشته شدن در راه هدف را تبیین میفرمایند:
«لَیْسَ عَنِ الْمَوْتِ مَحِیدٌ وَ لَا مَحِیصٌ. مَنْ لَمْ یُقْتَلْ یَمُتْ، إِنَّ أَفْضَلَ الْمَوْتِ الْقَتْلُ.»(5)
«از مرگ راه فرار و گریزی نیست، کسی که کشته نشود (بالاخره) خواهد مرد، (آری) بهترین مرگ و میرها کشته شدن در راه خداست.»
رسول خدا (ص) نیز در بیان ارزش این حمایت جانانه میفرمایند:
«ما مِنْ قَطْرَةٍ أَحَبُّ إِلَی اللَّهِ مِنْ قَطْرَةِ دَمٍ فِی سَبِیلِ اللَّهِ»(6)
«هیچ قطرهای برای خداوند محبوبتر از قطره خونی که در راه خدا [ریخته شود] نیست.»
۳. حمایت در خیابان (دفاع عملی در برابر ظلم):
اسلامدین انفعال و سکوت در برابر ظلم نیست. یکی از شاخصهای بارز مؤمنان، قدرت برائت از ظالمان و دفاع از حقوق پایمالشده در عرصه اجتماع و خیابان است. قرآن کریم در سوره شورا، این ویژگی را به عنوان نشانه مؤمنان واقعی معرفی میکند:
«وَ الَّذِینَ إِذَا أَصَابَهُمُ الْبَغْیُ هُمْ یَنْتَصِرُونَ»(۷)
«و آنان که هر گاه ستمی به آنان رسد [تسلیم ظلم نمیشوند] و یاری میطلبند.»
خداوند در ادامه همین سوره، نه تنها چنین دفاعی را مجاز میشمارد، بلکه آن را از مسیرهای عذاب الهی خارج میداند و میفرماید:
«وَ لَمَنِ انْتَصَرَ بَعْدَ ظُلْمِهِ فَأُولَئِکَ مَا عَلَیْهِمْ مِنْ سَبِیلٍ»
«و کسی که بعد از مظلوم شدن یاری طلبد، ایرادی بر او نیست.» [۸]
این آیات به مسلمانان این حق و تکلیف را گوشزد میکند که در مقابل ظلم و بغی، ساکت ننشینند. جالب آنکه قرآن حتی از کسانی که توانایی دفاع از خود را ندارند، یاد کرده و جامعه اسلامی را به حمایت از آنان فرامیخواند. در آیه ۷۵ سوره نساء، خداوند مؤمنان را سرزنش میکند که چرا برای نجات مستضعفان قیام نمیکنن
«وَ مَا لَکُمْ لَا تُقَاتِلُونَ فِی سَبِیلِ اللَّهِ وَ الْمُسْتَضْعَفِینَ مِنَ الرِّجَالِ وَ النِّسَاءِ وَ الْوِلْدَانِ...»
«چرا در راه خدا، و [در راه] مردان و زنان و کودکانی که [به دست ستمگران] تضعیف شدهاند، پیکار نمیکنید؟!»
۴. حمایت از فرهنگ و آگاهی: جهاد تبیین
در دنیای امروز، (خیابان) تنها به معنای محل فیزیکی نیست؛ بلکه میدان نبرد رسانهای و فرهنگی نیز یکی از مهمترین عرصههای حمایت از اسلام است. دفاع از حریم دین در این فضا، نیازمند «سواد رسانهای» و «تبیین» صحیح است. قرآن کریم به عنوان یک اصل اساسی، مسلمانان را از پذیرش بیدریغ هر خبری برحذر داشته و میفرماید:
«یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا إِن جَاءَکُمْ فَاسِقٌ بِنَبَإٍ فَتَبَیَّنُوا أَن تُصِیبُوا قَوْمًا بِجَهَالَةٍ فَتُصْبِحُوا عَلَیٰ مَا فَعَلْتُمْ نَادِمِینَ»
«ای کسانی که ایمان آوردهاید، اگر فاسقی برای شما خبری آورد، در آن تحقیق کنید، مبادا به نادانی گروهی را آسیب برسانید و بعد پشیمان شوید.» [۹]
این آیه سنگ بنای دفاع آگاهانه در عرصه اجتماع و رسانه را بنا مینهد. حمایت از اسلام، پیش از هر چیز، نیازمند تشخیص درست دوست از دشمن و حق از باطل است.
بنابراین در تداوم حمایت که ضامن عزت اسلام است،حمایت از اسلام یک فرآیند مستمر و همهجانبه است. همانطور که در روایات آمده است، «کَما تُعینُ تُعانُ» (آن گونه که یاری میکنی، یاری میشوی) . جامعه اسلامی زمانی میتواند در برابر هجمههای دشمنان عزتمندانه بایستد که روحیه همیاری مالی، فداکاری جانی و ایستادگی در برابر ظلم را در تمام سطوح زندگی فردی و اجتماعی خود نهادینه کند. از کمک به نیازمندترین فرد جامعه تا دفاع از مظلوم در خیابان و جبهه، همه و همه جلوهای از یک حقیقت واحد است: «الَّذِینَ إِن مَّکَّنَّاهُمْ فِی الْأَرْضِ أَقَامُوا الصَّلَاةَ وَآتَوُا الزَّکَاةَ وَأَمَرُوا بِالْمَعْرُوفِ وَنَهَوْا عَنِ الْمُنکَرِ»(۱۰)
پی نوشت:
۱.سوره انسان/ آیات ۸-۹
۲.الکافی : 6/ 2/164
3.بحار الأنوار : 75/379/40
4.سوره آل عمران/ آیه ۱۶۹
5.سفینه،ج۲ ،ص553
6.بحارالانوار. 69/378/31
7.سوره شوری/آیه ۳۹
۸.سوره شورا/ آیه ۴۱
۹.سوره حجرات/آیه ۶
۱۰.سوره حج/ آیه ۴۱
فیروزه دلداری(پژوهشگر، مشاور خانواده، فعال رسانه و فضای مجازی)
نظر شما