خبرگزاری بین المللی اهل بیت(ع)_ابنا: واقعه کربلا در سال ۶۱ هجری قمری، نقطه عطفی در تاریخ تشیع به شمار میآید که فراتر از یک رخداد تاریخی، به الگویی جاودان برای تمایز حق از باطل و مقاومت در برابر استبداد تبدیل شده است. این مقاله با بهرهگیری از منابع تاریخی و تحلیل های معاصر، نشان میدهد که چگونه فرهنگ عاشورا و قیام امام حسین (ع) در طول تاریخ، به ویژه پس از پیروزی انقلاب اسلامی ایران، به عنوان چارچوبی معنوی و راهبردی برای مقاومت در برابر ظلم و استکبار عمل کرده است. از شعارهای انقلاب ۱۳۵۷ تا رویاروییهای اخیر با جبهه استکبار، روح عاشورا همچنان نیروی محرکهای برای ایستادگی، شهادتطلبی و پیروزی نهایی حق بر باطل بوده است. این مقاله به تحلیل این امتداد تاریخی و نقش زینبوار زنان و رهبری شهید در این مسیر میپردازد.
کربلا، نقطه عطف تاریخ تشیع
حادثه کربلا در دهم محرم سال ۶۱ هجری قمری، زمانی رخ داد که امام حسین بن علی (ع) به همراه یاران اندک خود در برابر سپاه انبوه یزید بن معاویه ایستادگی کرد. این رویداد که در آن امام و ۷۲ تن از یاران و خانوادهاش به شهادت رسیدند، نه یک شکست نظامی، بلکه پیروزیِ جاودانگیِ حقیقت بر دروغ و ظلم بود . امروز، پس از بیش از ۱۳ قرن، خونِ بهناحق ریختهشده در صحرای کربلا همچنان درختِ تنومندِ مقاومت را آبیاری میکند؛ درختی که ریشه در عمق باورهای شیعی دارد و شاخههای آن از عراق و ایران به لبنان، سوریه، یمن و فلسطین گسترده شده است .
۱. پیام ماندگار کربلا: شرافت در برابر ذلت
مهمترین پیام عاشورا، تقابل میان «عزت و کرامت» با «ذلت و بردگی» است. امام حسین (ع) در پاسخ به پیشنهاد بیعت با یزید فرمود: «إنّی لا أری الموت إلا سعادة، و لا الحیاة مع الظالمین إلا برما»؛ مرگ را جز سعادت و زندگی با ستمگران را جز رنج نمیبینم. این نگاه، پایهگذار فرهنگی شد که در آن، «مرگ با عزت بهتر از زندگی با ذلت» است .
این شعار، در طول تاریخ، نسلی را تربیت کرد که حاضرند در برابر طاغوتهای زمانه بایستند. از نهضتهای ضداستعماری در جهان اسلام گرفته تا انقلاب اسلامی ایران، همگی از چشمه سار عاشورا جرعه نوشیدهاند. در این میان، ایران نه تنها به عنوان یک کشور، بلکه به مثابه «خاستگاه و پشتیبانِ» این گفتمان مقاومت در جهان معاصر شناخته میشود .
۲. انقلاب اسلامی: بازخوانی عاشورا در عصر مدرن
پیروزی انقلاب اسلامی ایران در سال ۱۳۵۷ را میتوان بزرگترین تجلی معاصرِ روح عاشورا دانست. امام خمینی (ره) با بهرهگیری از نمادهای عاشورایی، شعارهایی چون «هر روز عاشورا، هر مکان کربلا» را به موجی عظیم علیه رژیم پهلوی تبدیل کرد. رژیمی که مظهر «یزید زمان» و سیاستهای غربزده (غربزدگی) تلقی میشد، توسط جوانانی سرنگون شد که با الهام از حماسه حسینی، از مرگ هراسی نداشتند .
در این دوره، مفهوم «انتظار فرج» (entezar) که به معنای آمادگی برای ظهور منجی و عدم تسلیم در برابر ظلم است، به یکی از ارکان سیاستهای جمهوری اسلامی تبدیل شد. برخلاف جریانهای صوفیمآبانه که انتظار را به سکوت تعبیر میکردند، امام خمینی و جانشینان او، انتظار را مساوی با «قیام لله» و مبارزه با طاغوت معرفی کردند .
۳. زینبهای ایران: ادامهدهندگان رسالت کربلا
در روایت کربلا، نقش حضرت زینب (س) بیبدیل است. او که شاهد عینیِ شهادت برادر و یارانش بود، پس از واقعه، با خطبههای آتشین خود در کوفه و شام، کاخ یزید را به لرزه درآورد و اجازه نداد که ظلم و جنایت بنیامیه در تاریخ پنهان بماند. امروز، در ایران و محور مقاومت، این نقش «زینبوار» به زنان و دخترانی سپرده شده است که نه تنها در صحنههای اجتماعی و سیاسی حضوری پررنگ دارند، بلکه در انتقال پیام شهدا و مقاومت به نسلهای بعد، پیشگام هستند.
رهبر معظم انقلاب اسلامی، حضرت آیتالله خامنهای، بارها بر این نکته تأکید کردهاند که «زینبها» باید در میدان باشند تا «کاخ یزید زمان» فرو بریزد. این همان نقشی است که در روزهای سخت و در شرایطی که گاه برخی از "رهبران امت" (اشاره به ترور فرماندهان مقاومت) به شهادت میرسند، بیش از پیش خودنمایی میکند. زنانِ در صحنه، در مجالس عزاداری، در عرصههای علمی و جهادی و حتی در خط مقدم جهاد تبیین، ادامهدهنده راه زینب کبری (س) هستند.
۴. مقاومت معاصر: بازتولید جریان عاشورا در سیاست جهانی
امروز، میدان نبرد از کربلا به کل منطقه خاورمیانه و حتی جهان گسترش یافته است. محور مقاومت که ایران هسته اصلی آن را تشکیل میدهد، با الهام از عاشورا، به مقابله با آنچه «یزیدیان مدرن» میخواند (منظور رژیم صهیونیستی و ایالات متحده آمریکا) برخاسته است .
تحلیلگران غربی نیز اذعان دارند که رمز ماندگاری و قدرت ایران، ریشه در همین باورهای عمیق عاشورایی دارد. همان گونه که امام حسین (ع) با سلاح ایمان در برابر سپاه انبوه یزید ایستاد، امروز نیز ایران و جبهه مقاومت با تکیه بر روحیه «شهادتطلبی»، به رویارویی با پیشرفتهترین تجهیزات نظامی جهان رفتهاند. پیروزی از منظر عاشورا نه در پیروزی نظامی موقت، بلکه در «بقای حقیقت» و «احیای وجدان امت» تعریف میشود .
· مقاومت اقتصادی و فرهنگی: در حالی که دشمن به دنبال اعمال فشار همهجانبه است، فرهنگ عاشورا به مردم ایران آموخته است که با کمترین امکانات میتوان بیشترین مقاومت را داشت.
· اتحاد فرقهای: اشتراک در عشق به اهل بیت (ع) باعث شده است که ایران بتواند محور مقاومتی را از گروههای شیعه در لبنان و عراق گرفته تا گروههای سنی در فلسطین (حماس و جهاد اسلامی) سازماندهی کند.
۵. مقتلخوانی در ایران امروز: تکرار یک حماسه
هر آنچه در مقتلها درباره تشنگی، مظلومیت و ایثار در کربلا خوانده شده است، امروز در جغرافیای مقاومت بازتولید میشود. از محاصره اقتصادی و کمبود دارو (که یادآور منع آب بر اهل بیت است) تا ترورهای هدفمند دانشمندان و فرماندهان (که یادآور شهادت مظلومانه یاران امام است) و نیز ایثار مردم در جبهههای دفاع از حرم.
آیینهای محرم در ایران، تنها یک مراسم مذهبی صرف نیست؛ بلکه «بازآفرینی» (Re-enactment) یک آرمان است. مراسم «تعزیه» و «سینهزنی» نمادی از این است که جامعه خود را در ادامه مسیر کربلا میبیند . نوحهخوانان (مادحان) در ایران، به عنوان «رسانههای انقلابی» عمل میکنند که نه تنها روضه مصیبت میخوانند، بلکه مردم را برای مبارزه با ظلم امروز بسیج میکنند .
نتیجهگیری: امتداد تا ظهور
کربلا یک واقعه تاریخی نبود که با گذر زمان به پایان برسد؛ بلکه یک الگوی متحرک و پویا است. امتداد این واقعه در ایران و محور مقاومت نشان میدهد که جریان حق همیشه در اقلیت عددی است، اما در عمق و پایداری، پیروز میدان است.
روزی که یزید فکر میکرد با کشتن امام حسین (ع) و اسارت خواهرش، اسلام اموی را تثبیت کرده است، زینب (س) در شام فریاد زد و پایههای آن کاخ را لرزاند. امروز نیز با وجود شهادت سرداران بزرگ و رهبران امت، «زینبهای ایران» علم به دست گرفتهاند و با فریاد رسای خود، کاخهای مستکبران را به لرزه درمیآورند. این، همان سلسله نوری است که از صحرای کربلا آغاز شده و تا ظهور حضرت مهدی (عج) ادامه خواهد یافت. درخت تنومندی که از قلب کربلا روییده، امروز به درختی پربرگ و ثمر تبدیل شده که سایه آن، تمام آزادگان جهان را در بر گرفته است .
نویسنده: فاطمه پورعباس
نظر شما