خبرگزاری بینالمللی اهلبیت(ع) _ ابنا: در منظومه معارف اسلامی، آفرینش جهان حادثهای دفعی و بیمقدمه نیست، بلکه فرآیندی مرحلهمند، هدفمند و سرشار از معناست. زمین، بهعنوان بستر زندگی و عبادت انسان، طی مراحلی سامان یافته است. یکی از برجستهترین و تعیینکنندهترین این مراحل، «دَحوُ الاَرض» است؛ مرحلهای که در آن زمین از حالت پوشیده از آب خارج شد، گسترده گشت و برای پذیرش حیات آماده گردید.
بر اساس نقلهای تفسیری و روایی، در آغاز آفرینش، سطح زمین را آب یا کف آب فرا گرفته بود و هنوز نشانی از خشکی پایدار وجود نداشت. این وضعیت اولیه، مرحلهای مقدماتی در نظام خلقت به شمار میرفت؛ مرحلهای که هنوز زمین آمادگی ظهور حیات و سکونت را نیافته بود. در این چارچوب، پوشیده بودن زمین از آب نه بهعنوان وضعیتی نهایی، بلکه بهمثابه مقدمهای برای تحقق اراده الهی در گسترش زمین است.
در روایتهای دینی، «دحو الارض» به مرحلهای اطلاق میشود که در آن، زمین پهن شد و خشکیها از زیر آب سر برآوردند. این گسترش، بنا بر نقلها، از نقطهای خاص آغاز شد: محل بیتالحرام. نخستین خشکیای که از دل آبها پدیدار شد، همین موضع معرفی شده و از آن، سایر بخشهای زمین بهتدریج گسترش یافتهاند. این امر، جایگاه ویژه این سرزمین را نهتنها در جغرافیای عبادی، بلکه در تاریخ آفرینش برجسته میسازد. هنگامی که خداوند اراده گسترش زمین را کرد، به بادها فرمان داد بر سطح آبها بوزند. وزش باد، موجها را پدید آورد و موجها به کف تبدیل شدند. این کفها در موضع بیتالحرام گرد آمدند و گسترش زمین از زیر همین نقطه آغاز شد و خشکیها بهتدریج پهنه زمین را فرا گرفتند؛ درواقع پدیدههای طبیعی با فرمان و اراده الهی اتفاق میافتد.
پس از آغاز دحو الارض، آبهای گسترده نخستین که سطح زمین را پوشانده بودند، بهتدریج فرو نشستند و در گودالها و نقاط پست جای گرفتند. با این فروکش کردن، خشکیها آشکار شدند و زمین آرامآرام صورتی یافت که امکان جریان آبها، پیدایش مراتع و استقرار حیات انسانی را فراهم میکرد. این مرحله، تکمیلکننده دحو الارض و مقدمهای برای شکوفایی زندگی بر زمین به شمار میرود.
روایات، مسئله آرامش و پایداری زمین را نیز مطرح کردهاند. پس از گسترش خشکیها، عواملی چون طوفانهای پیدرپی، جزر و مدهای شدید و فشارهای درونی زمین میتوانست تعادل آن را بر هم زند. در این چارچوب، کوهها بهعنوان ابزاری الهی برای تثبیت زمین معرفی شدهاند. کوهها در این نگاه، صرفاً عوارض جغرافیایی نیستند، بلکه نقشی اساسی در آرامش و استقرار زمین ایفا میکنند.
آغاز دحو الارض از مکه، یکی از وجوه نامگذاری آن به «امالقری» یا مادر شهرها به شمار میرود. در تفاسیر، افزون بر آغاز دحو الارض، دلایل دیگری نیز برای نامگذاری مکه به امالقری ذکر شده است؛ از جمله قبله بودن آن برای همه شهرها و جایگاه ویژهاش در نظام عبادی اسلام؛ این مجموعه دلایل، مکه را بهعنوان نقطهای مرکزی، هم در جغرافیای عبادت و هم در روایت آفرینش زمین، معرفی میکند.
بنا بر برخی روایات، روز دحو الارض با وقایع مهمی همراه بوده است؛ وقایعی همچون نزول نخستین رحمت الهی بر حضرت آدم(ع)، نشستن کشتی نوح بر کوه جودی و تولد حضرت ابراهیم(ع) و حضرت عیسی(ع). این همزمانیها، جایگاه این روز را مقدس و برجسته ساخته و آن را به روزی ویژه در تقویم معنوی مسلمانان بدل ساخته است؛ از همین رو، در منابع دینی، اعمال عبادی خاصی برای روز دحو الارض توصیه شده است؛ اعمالی مانند روزه، غسل، نماز ویژه، زیارت امام رضا(ع) و دعاهای مخصوص. این توصیهها نشان میدهد که دحو الارض صرفاً روایتی از گذشته دور نیست، بلکه رخدادی زنده در فرهنگ عبادی و معنوی مسلمانان به شمار میرود. «دحو الارض» مرحلهای معنادار، هدفمند و سرنوشتساز در تاریخ آفرینش زمین است؛ مرحلهای که با گسترش خشکیها، فروکش کردن آبها، آرامش زمین و فراهم شدن بستر حیات و عبادت انسان همراه بوده است. میتوان گفت، زمین نه محصولی تصادفی، بلکه عرصهای غایتمند برای عبادت و بندگی سامان یافته است.
نظر شما