۲۷ اردیبهشت ۱۴۰۵ - ۱۸:۱۸
تحول حوزه شرط بقا در مواجهه با تمدن غرب

حجت‌الاسلام محمدی، استاد و عضو شورای علمی بنیاد شیخ انصاری، در نشست هم‌اندیشی «بایسته‌های تحول حوزه ناظر بر منشور حوزه پیشرو و سرآمد» که با همکاری بنیاد شیخ انصاری و قرارگاه حوزه پیشرو و سرآمدحوزه‌های علمیه برگزار شد، به تحلیل موقعیت شناختی تحول حوزه پرداخت و بر لزوم فهم عمق دشمنی تمدن غرب و بازخوانی میراث ۱۲۰ ساله مواجهه ایران با مدرنیته تأکید کرد.

به گزارش خبرگزاری اهل بیت(ع) ـ ابنا ـ محمدی در آغاز سخنان خود با تأکید بر اهمیت «فهم موقعیت» گفت: به نظرم فهم این موقعیت بسیار مهم است که انقلاب اسلامی با انجام رسالت خود در چه موقعیتی قرار دارد. تحول اگر با فهم درست از موقعیت همراه نشود، اختلاف طرح‌ها و نظرات ناشی از اختلاف در همین فهم موقعیت است. اگر احساس کنیم در موقعیتی هستیم که باید وجودی بجنگیم و تحول شرط حیات و بقای ماست، جدی‌تر پیگیری می‌کنیم. اما اگر احساس کنیم با یک ترمیم‌های کوچک کار جلو می‌رود، طبیعتاً کمتر به تحول اساسی می‌اندیشیم.

وی افزود: مقیاس چیزی که امروز حوزه با آن مواجه است، پس از سالها درگیری تمدنی با غرب، اگر با تحول همراه نشود، حوزه فردی شده و از صحنه خارج می‌شود.

استعمار؛ ناشناخته‌ترین امر در روایات مغفول

عضو شورای علمی بنیاد با اشاره به ماهیت تمدن غرب گفت: ناشناخته‌ترین امر در روایات مغفول، توجه به استعمار به عنوان ماهیت ذاتی تمدن غرب است. ما با تمدنی مواجهیم که استثمار و استعمار ذات آن است. اگر به ابعاد، عمق دشمنی و خلاقیت این تمدن در دشمنی توجه نشود، احساس پراکنده و کوچکی در مقابل آن خواهیم داشت. تقابل همه‌جانبه با دشمن در همه ابعاد، هنگامی ممکن است که این فهم از غرب‌شناسی و عمق دشمنی با بشریت را به دست آوریم.

محمدی تأکید کرد: وقتی در این موقعیت قرار بگیریم، تازه در موقعیت بازفهمی سرمایه‌های تاریخی خود قرار می‌گیریم. ما برای مواجهه با تمدن غرب به شدت نیازمند ریخت‌های مفهومی جدید هستیم. این گونه نیست که بتوان در مقابل این تمدن صرفاً با بیان فتوا یا حکم ایستاد. نیاز به فرآوری‌هایی داریم که اساساً در مقابل جبهه جدیدی که دشمن باز کرده، بتوانیم خود را با طراحی جدید تجهیز کنیم.

فقه ماقبل مشروطه؛ عدم آشنایی

وی با انتقاد از غفلت از تاریخ مواجهه با مدرنیته در ایران گفت: اگر به این تجربه ۱۲۰ ساله از مشروطه تا الان توجه نکنیم، در درس‌ها با فقهی مواجه می‌شویم که فرم و ریخت آن، فقه ماقبل مشروطیت است؛ فقهی که در حوزه نجف و منزوی از حضور در عصر اجتماعی شکل گرفته است. ما در قم با فرآوری‌ها و ابتکاراتی از صورت‌بخشی به دوره مشروطه در مواجهه با پدیده "غرب در ایران" و مبارزه با مطلقه بودن سلطنت آشنا نیستیم.

محمدی افزود: رساله "وحدت ملت و دولت" بسیار مهم است اما مورد بررسی و تحلیل قرار نمی‌گیرد. نامه مهم آخوند خراسانی در "علاج عاجل" را نمی‌بینیم. زیرا اساساً این گونه آثار و رویکردها در کلاس‌های فقه ماقبل مشروطه راهی ندارند، در حالی که علمای گذشته در مبارزه با جنگ تمدن از همین آثار و رویکردها استفاده می‌کردند.

شرکت اسلامی آقانورالله اصفهانی؛ الگوی نهادسازی اقتصادی

محمدی با اشاره به مغفول ماندن تجربه شرکت‌های اسلامی گفت: شرکت اسلامی آقانورالله اصفهانی را اصلاً تحقیر شده می‌بینیم. چرا در مقابل جنگ اقتصادی، شرکت اسلامی تأسیس شد؟ این شرکت تا کلکته و لندن می‌رفت و منسوجات خود را به کرمان و یزد می‌برد. ماجرای بانک چگونه در ایران نهادینه شد؟ اصلاً چگونه علما از بانکداری مدرن استقبال کردند؟ آقانورالله اصفهانی مشروطه‌خواه، نامه نوشت و از سهام بانک خرید. چرا این نهاد آمد نهادینه شود؟ ما چه تمهیدات اجرایی برای مقابله داشتیم؟

بروکراسی مدرن؛ مسئله ۴۰ ساله رهبری

عضو شورای علمی بنیاد با اشاره به سخنان مکرر رهبر شهید درباره بروکراسی مدرن گفت: پس از آن با مسئله مهمی به اسم "بروکراسی مدرن" مواجه می‌شویم. ۴۰ سال است حضرت آقا می‌فرمایند ما در اینجا متوقف مانده‌ایم، چون نتوانستیم یک سامانه مدیریت اسلامی و یک سامانه تشکیلات اسلامی درست کنیم. اما ما اصلاً به سابقه مواجهه و نزاع تمدنی خود توجه نداریم.

لزوم الهیات تمدن‌ساز

وی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به هدف انقلاب اسلامی گفت: استقرار تمدن اسلامی برترین هدف دنیایی انقلاب اسلامی است. این مگر نباید در کلام تمام شود؟ به ما در اعتقادات می‌گفتند مهم‌ترین خدمت من به ظهور حضرت، حضور در فرایند تمدن‌سازی برای تحقق اسلام در یک کشور و در بخشی از جهان و در نظام حکومت است. اما الهیات تمدن‌ساز کجاست؟

نیاز به همنشینی فقه و حکمت در طراحی نظامات

محمدی در پایان با اشاره به محورهای منشور و اقدامات معاونت آموزش گفت: اگر می‌خواهیم نظامات اداره را طراحی کنیم، نیاز به همنشینی فقه و حکمت داریم تا اختلاف در طراحی نظام پیش نیاید. بسیاری از آقایانی که در شورای عالی نشسته‌اند، من می‌دانم ذهنشان نسبت به این مسئله بسیط است و با ارتکاز خود تصمیم می‌گیرند. همچنین در ذیل بحث نوآوری‌های تمدنی، چقدر به سرمایه‌هایی که طلبه‌ها و مؤمنین در میدان دارند بی‌توجهی می‌کنیم؟

وی افزود: مسئله دیگر، عنصر رعایت زمان و مکان در اجتهاد و موضوع‌شناسی است. چند تئوری در مرحله حضور زمان و مکان در اجتهاد هست. لااقل به هر سه امکان بدهیم. این کار بسیار مهمی است که ما را از یک سری آشنایی‌زدایی‌هایی که در طراحی‌ها داریم، نجات می‌دهد. ما به شدت نیازمند آشنایی‌زدایی از ذهنیت‌های موجود هستیم.

.........
پایان پیام

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
captcha