۱۶ خرداد ۱۴۰۵ - ۱۸:۵۵
غدیر از دیدگاه اسلام‌شناسان غربی؛ بخش چهارم: غدیرشناسی، سرآغاز شناخت اندیشه سیاسی شیعه

پژوهشگران اسلام‌شناس غربی در طول حدود ۵۰ سال گذشته، تلاش کرده‌اند که با عبور از نگاه صرفا تاریخی به واقعه غدیر، این واقعه را به‌عنوان عاملی موثر در جانشینی پیامبر اسلام(ص) و با نگاهی نزدیک به دیدگاه‌های شیعی معرفی کنند. حاصل این تلاش‌ها، نگارش کتاب‌ها و مقالات توسط این افراد در زمینه غدیر به زبان‌های مختلف شده که می‌تواند گام‌های مقدماتی برای پژوهش‌های بیشتر با موضوع «ولایت» و «تشیع» توسط اسلام‌شناسان در آینده باشد.

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی اهل‌بیت(ع) ـ ابنا ـ در بخش های قبلی این نوشته، غدیر از دیدگاه پژوهشگران غربی بیان شد. اغلب این فعالیت‌ها با نگاهی تاریخی به واقعه و بدون اشاره به جایگاه برجسته جریان غدیر بیان شده است. این پژوهش‌ها که از حدود ۲۰۰ سال پیش آغاز شده، در طول دهه‌های گذشته، فراتر از نگاه‌های تاریخی، جایگاهی اعتقادی برای غدیر را بیان می‌کند که منجر به گسترش دیدگاه تشیع در شناخت اسلام همچنین بررسی جایگاه ولایت در اندیشه سیاسی و اجتماعی آن شده است.

اگرچه ارائه فهرست کاملی از این پژوهش‌ها ممکن نیست، اما اگر بخواهیم به برخی از آنها اشاره کنیم می‌توان به مدخل «علی ابن ابیطالب» در Encyclopedia Iranica دایره المعارف ایرانیکا، تالیف: اتان کولبرگ و پوناولا، مدخل «غدیرخم» در ویرایش دوم دایره المعارف اسلام تالیف: «L. Veccia Vaglieri وچیا واگلیری»، مقاله: «تحقیقات اخیر پیرامون تاریخ تشیع نخستین» تالیف: روبرت گلیو، کتاب «مذهب تشیع» نوشته: «دونالدسون»، کتاب «نخستین اندیشه‌های شیعی، تعالیم امام محمدباقر(ع)، تالیف « Arzina R. Lalani آرزینا آر لالانی» اشاره کرد.

نکته تاسف بار آنکه در میان این افراد، شخصیت‌های ایرانی‌تبار مانند «موژان مومن»، با تالیف کتاب: «An Introduction to Shi’i Islam: The History and Docuines of Twelver Shi’ism، مقدمه‌ای بر تشیع، تاریخچه و عقاید شیعه دوازده امامی» دیده می‌شود که یک پزشک بهایی است و تاکنون ۱۳ کتاب و ۳۳ مقاله در دایره المعارف بریتانیکا و دیگر منابع پژوهشی در معرفی اسلام، تشیع و بهائیت تدوین کرده است.  

در میان این تالیفات، کتاب The Charismatic Community: Shi’ite Identity in Early Islam، جامعه کاریزماتیک، هویت شیعه در دوران اولیه اسلام» تالیف:  Maria Massi Dakake ماریا مسی داکیک، استادیار مطالعات دینی در دانشگاه جرج میسن آمریکا، تقریبا مفصل‌ترین نوشته انگلیسی زبان در موضوع غدیرخم که به‌صورت گسترده به ابعاد مختلف آن پرداخته است به‌ویژه فصل دوم این کتاب که با عنوان «The Ghadir Khumm Tradition: Walayah and the Spiritual Distinctions of Ali b. Abi Talib ”حدیث غدیر خم: ولایت و برتری معنوی علی ابن  ابیطالب(ع)» تالیف شده و تقریبا توانسته است مجموعه‌ای از دیدگاه‌های اسلام‌شناسان غربی در زمینه غدیرخم را گردآوری کرده و به برخی از مطالب آنها پاسخ بدهد.

روشن است که ترجمه این آثار و برجسته‌سازی نقاط قوت، همچنین نقد علمی برخی از نقاط ضعف این نوشته‌ها، می‌تواند سرآغازی برای تعاملات علمی بیشتر اندیشمندان ایرانی با شیعه‌شناسان غربی باشد. موضوعی که هم دیدگاه شیعه در موضوع غدیرخم و جایگاه ولایت را تبیین کرده و هم می‌تواند زمینه گسترش اندیشه‌های شیعی در مراکز آکادمیک غربی را فراهم سازد.

سید علی‌اصغر حسینی/ ابنا

________

پایان پیام

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
captcha