به گزارش خبرگزاری بینالمللی اهلبیت(ع) ـ ابنا ـ کمیساریای عالی سازمان ملل متحد در امور پناهندگان اعلام کرد شمار افرادی که در سراسر جهان به اجبار آواره شدهاند، در سال ۲۰۲۵ کاهش یافته است. این نخستین کاهش ثبتشده در آمار آوارگان جهان طی یک دهه گذشته است. هرچند پدیده آوارگی طولانیمدت در دنیا همچنان در سطحی بالا ادامه دارد.
براساس گزارش شبکه الجزیره، دادههای کمیساریای عالی سازمان ملل در امور پناهندگان حاکی از آن است که حدود ۵ میلیون و ۴۰۰ هزار نفر در طول سال گذشته ناچار به ترک خانه و کاشانه خود شدند. با این حال، شمار کل پناهندگان و افرادی که در وضعیتهای مشابه پناهندگی قرار دارند، در سطح جهان به ۴۱ میلیون و ۶۰۰ هزار نفر رسید که از این میان حدود ۶ میلیون نفر را پناهندگان فلسطینی تشکیل میدهند.
در مقابل، آمار بازگشت آوارگان و پناهندگان به کشورهای خود رشد قابل توجهی داشته است. بهطوری که حدود ۱۴ میلیون و ۷۰۰ هزار پناهنده و آواره داخلی در سال ۲۰۲۵ به محل زندگی خود بازگشتهاند. این رقم نسبت به سال قبل ۵۰ درصد افزایش نشان میدهد و دومین سطح بالای بازگشت از سال ۱۹۶۵ تاکنون به شمار میرود.
بیشتر این بازگشتها در شش کشور شامل جمهوری دموکراتیک کنگو، سودان، سوریه، افغانستان، اوکراین و میانمار ثبت شده است.
بازگشت در شرایط شکننده
با وجود افزایش آمار بازگشت، کمیساریای عالی پناهندگان هشدار داده است که بسیاری از این افراد در شرایطی دشوار و ناپایدار به کشور خود بازگشتهاند. شرایطی که با کمبود خدمات اساسی، تخریب گسترده زیرساختها و تداوم ناامنی همراه است و نگرانیهای جدی درباره پایداری بازگشت و امنیت بازگشتکنندگان ایجاد کرده است.
افغانستان یکی از مهمترین نمونههای این روند به شمار میرود. در سال ۲۰۲۵ حدود ۲ میلیون و ۹۰۰ هزار نفر به این کشور بازگشتند که از این تعداد، یک میلیون و ۹۰۰ هزار نفر پناهنده بودند. این رقم در مقایسه با سال قبل پنج برابر افزایش یافته است.
گزارش سازمان ملل تأکید میکند که این روند عمدتاً تحت تأثیر سیاستهای سختگیرانه کشورها در قبال مهاجران افغانستانی رخ داده و بسیاری از بازگشتکنندگان اعلام کردهاند که عملاً گزینهای جز ترک کشور محل اقامت خود نداشتهاند.
در نتیجه این تحولات، شمار پناهندگان افغانستانی در جهان از ۵ میلیون و ۸۰۰ هزار نفر در سال ۲۰۲۴ به ۳ میلیون و ۷۰۰ هزار نفر در پایان سال ۲۰۲۵ کاهش یافته است.
افزایش بازگشت پناهندگان سوری
سوریه نیز در سال ۲۰۲۵ شاهد موج قابل توجهی از بازگشت پناهندگان و آوارگان بود. بر اساس گزارش سازمان ملل، حدود یک میلیون و ۳۰۰ هزار نفر در این سال به سوریه بازگشتند، رقمی که نزدیک به سه برابر آمار ثبتشده در سال پیش از آن است.
این تحول پس از سقوط حکومت بشار اسد در دسامبر ۲۰۲۴ رخ داد و موجب شد شمار پناهندگان سوری در جهان از ۶ میلیون نفر به حدود ۴ میلیون و ۹۰۰ هزار نفر تا پایان سال ۲۰۲۵ کاهش یابد.
با این حال، گزارش تأکید میکند که بازگشتکنندگان به سوریه همچنان با مشکلات بزرگی از جمله ویرانی گسترده شهرها، بحران اقتصادی، کمبود خدمات عمومی و محدودیت فرصتهای شغلی مواجه هستند.
تأثیر بحرانهای خاورمیانه بر روند آوارگی
گزارش همچنین نشان میدهد که بحرانهای خاورمیانه از هماکنون بر روندهای آوارگی در سال ۲۰۲۶ تأثیر گذاشتهاند.
بر اساس این گزارش، پس از حملات آمریکا و رژیم صهیونیستی به ایران در اواخر فوریه ۲۰۲۶، حدود ۳ میلیون و ۲۰۰ هزار نفر بهطور موقت در داخل ایران آواره شدند.
همچنین از زمان آغاز جنگ رژیم صهیونیستی علیه لبنان در دوم مارس ۲۰۲۶، حدود یک میلیون نفر در این کشور به دلیل حملات هوایی رژیم صهیونیستی و هشدارهای تخلیه، مجبور به ترک محل سکونت خود شدهاند.
آوارگی طولانیمدت؛ چالش اصلی جهان
با وجود کاهش نسبی آمار آوارگان، پدیده آوارگی طولانیمدت همچنان یکی از مهمترین چالشهای جهانی به شمار میرود.
بر اساس دادههای سازمان ملل، حدود ۷۰ درصد پناهندگان جهان بیش از پنج سال است که خارج از کشور خود زندگی میکنند. بخش قابل توجهی از این افراد در کشورهایی مانند لبنان، اردن و ترکیه سکونت دارند.
این آمار نشاندهنده گسترش پدیدهای است که کارشناسان از آن با عنوان آوارگی مزمن یاد میکنند. وضعیتی که در آن میلیونها نفر سالها و حتی دههها بدون چشمانداز روشن برای بازگشت یا آغاز زندگی جدید، در وضعیت بلاتکلیف باقی میمانند.
هشدار سازمان ملل
«برهم صالح» کمیسر عالی سازمان ملل در امور پناهندگان، با تأکید بر اهمیت حمایت از پناهندگان گفت: پناهندگی و حمایت از آوارگان، مسائلی حیاتی و نجاتبخش هستند و نمیتوان درباره اصل آنها مذاکره یا مصالحه کرد.
وی هشدار داد که جامعه جهانی نباید به شرایطی عادت کند که در آن میلیونها پناهنده برای سالها یا حتی دههها بدون امکان واقعی برای بازسازی زندگی خود در بلاتکلیفی باقی بمانند.
کمیساریای عالی پناهندگان اعلام کرده است که در چارچوب برنامه بلندمدت خود قصد دارد تا سال ۲۰۳۵ شمار پناهندگانی را که در وضعیت آوارگی طولانیمدت به سر میبرند، به نصف کاهش دهد. این هدف از طریق گسترش فرصتهای آموزشی و شغلی، حمایت از کشورهای میزبان کمدرآمد و متوسط، تشویق بازگشت داوطلبانه و تقویت خوداتکایی پناهندگان دنبال خواهد شد.
..............................
پایان پیام/ ۲۶۸
نظر شما