به گزارش خبرگزاری بینالمللی اهلبیت(ع) ـ ابنا ـ در بخشهای قبلی این نوشته، «اعتماد به وعدههای الهی» و «فناپذیری دنیا» بهعنوان برخی از عوامل تابآوری فردی و اجتماعی مورد بررسی قرار گرفت. در میان اندیشههای روانشناسی، موضوع توجه به نعمتهای الهی و شکرگزاری در برابر آنها بهعنوان یکی از عوامل تابآوری تعریف شده است. این توجه و سپاس از خداوند، توجه انسان را از نداشتهها و مشکلات به داشتهها و نعمتها جلب کرده و امید به بهبود شرایط در آیندهای نزدیک را در او ایجاد میکند.
امام سجاد(ع) در دعاهای مختلف صحیفه سجادیه بر موضوع «توجه به نعمتهای الهی» و «شکر و سپاس خداوند» تأکید کردهاند. بهعنوان نمونه، در فرازهای مختلف دعای ۲۱ صحیفه سجادیه که با عنوان «دعای هنگام غم» شناخته میشود، حضرت اینگونه به خداوند عرض میکند: «وَ لَا تَجْعَلْنِی نَاسِیاً لِذِکرِک فِیمَا أَوْلَیتَنِی، وَ لَا غَافِلًا لِإِحْسَانِک فِیمَا أَبْلَیتَنِی، وَ لَا آیساً مِنْ إِجَابَتِک لِی وَ إِنْ أَبْطَأَتْ عَنِّی، فِی سَرَّاءَ کنْتُ أَوْ ضَرَّاءَ، أَوْ شِدَّةٍ أَوْ رَخَاءٍ، أَوْ عَافِیةٍ أَوْ بَلَاءٍ، أَوْ بُؤْسٍ أَوْ نَعْمَاءَ، أَوْ جِدَةٍ أَوْ لَأْوَاءَ، أَوْ فَقْرٍ أَوْ غِنًی. اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ، وَ اجْعَلْ ثَنَائِی عَلَیک، وَ مَدْحِی إِیاک، وَ حَمْدِی لَک فِی کلِّ حَالاتِی، حَتَّی لَا أَفْرَحَ بِمَا آتَیتَنِی مِنَ الدُّنْیا، وَ لَا أَحْزَنَ عَلَی مَا مَنَعْتَنِی فِیهَا.»
بار خدایا، چنان مکن که سپاسگزاری در برابر نعمتت را فراموش کنم، یا از ذکر احسان و بخشش تو غافل شوم، یا از استجابت دعایم ـ هرچند به تأخیر افتد ـ نومید گردم؛ چه در مسرت باشم یا اندوه، چه در سختی باشم یا آسایش، چه در عافیت بهسر برم یا در بلا، چه در توانگری باشم یا بینوایی، چه در فراخی نعمت باشم یا در تنگی معیشت و چه در فقر یا غنا. بار خدایا، بر محمد و خاندانش درود بفرست و مرا در همه حال توفیق ده که ذکر جمیل تو گویم و به ستایش تو برخیزم و سپاست بگزارم، تا به آنچه از مال دنیا بر من ارزانی داشتهای دلخوش نباشم و به منع تو اندوه نخورم.
نسبت این درخواستها با «رفع غم» که بهعنوان موضوع دعا شناخته شده است، همچنین تأکید بر شکر و سپاسگزاری در برابر نعمتها «وَ لَا تَجْعَلْنِی نَاسِیاً لِذِکرِک فِیمَا أَوْلَیتَنِی» و مأیوس نشدن از اجابت درخواستها و دعا «لَا آیساً مِنْ إِجَابَتِک لِی»، ولو آنکه زمان این اجابت طولانی شود، و حفظ این دو صفت در حالتهای مختلف روحی مانند غم «فِی سَرَّاءَ کنْتُ أَوْ ضَرَّاءَ»، یا مشکلات جسمی مانند بیماری و سلامت «أَوْ عَافِیةٍ أَوْ بَلَاءٍ» و نیز دارایی و فقر «أَوْ فَقْرٍ أَوْ غِنًی»، از نکات مورد توجه در این فراز از دعاست.
روشن است که توجه به نعمتهای الهی و لزوم سپاسگزاری از خداوند و تلاش برای حفظ آن نعمتها، صرفاً محدود به خواستههای فردی نیست و شامل هرگونه نعمت در ابعاد اجتماعی، سیاسی، اقتصادی و فرهنگی نیز میشود؛ همانگونه که در برخی از روایات، «ولایت» از بزرگترین نعمتهای خداوند معرفی شده است که باید برای آن سپاسگزاری کرد و برای حفظ آن کوشید.
راهکارهای دیگر ایجاد و گسترش تابآوری در جامعه در دعاهای صحیفه سجادیه، در بخشهای بعدی این نوشته بیان خواهد شد.
سید علیاصغر حسینی/ ابنا
___
پایان پیام
نظر شما