به گزارش خبرگزاری بینالمللی اهلبیت(ع) ـ ابنا ـ آیتالله رضا رمضانی، دبیرکل مجمع جهانی اهلبیت(ع) در نشست بینالمللی «اربعین؛ میثاق حسینی» در شهر کربلای معلی در آغاز سخنان خود با اشاره به تشییع باشکوه امام شهید در عراق، اظهار داشت: «شخصیتی که توانسته بود تأثیر عمیق دینی و حتی سیاسی در کشور عراق داشته باشد، شایسته چنین بدرقهای بود. جا دارد از تولیت نیز تشکر کنیم که همه اهتمام خود را برای برگزاری این مراسم به کار گرفتند؛ به گونهای که شاهد تشییعی بینظیر در عراق بودیم؛ هم در نجف، هم در کربلا و حتی در مسیر نجف تا کربلا که عشایر، پیکر مطهر را ساعتها بر دوش گرفتند. به جرأت میتوان گفت تاریخ عراق کمتر تشییعی را اینچنین به خود دیده است؛ همانگونه که در ایران نیز مراسمی کمنظیر برگزار شد.»
وی سپس با قدردانی از حاضران در این نشست گفت: «از همه سخنرانان عزیز تشکر میکنم. با توجه به اینکه مجمع جهانی اهلبیت(ع) میزبان این مجلس است، وظیفه خود میدانم با احترام از حضار نام ببرم؛ آیتالله حسینی، نماینده معظم مقام معظم رهبری در عراق؛ جناب آقای دکتر عاملی، شخصیت فرهیخته و دانشمند؛ جناب آقای نادر جعفر که خدمات ایشان به تشیع در جهان شناختهشده است؛ جناب آقای راجه ناصر از شخصیتهای اثرگذار پاکستان؛ آیتالله ترابی از علمای محترم ترکیه؛ حجتالاسلام والمسلمین شبیلی از انگلستان که از مروجان مکتب اهلبیت(ع) و از دلسوزان انقلاب اسلامی هستند؛ جناب حسناف از روسیه که نکات ارزشمندی را مطرح کردند و همچنین آقای سودانی که در این نشست نیز مطالب مهمی را بیان کردند.»
اربعین؛ سرمایهای بیبدیل برای تمدن نوین اسلامی
دبیرکل مجمع جهانی اهلبیت(ع) در ادامه با تأکید بر ضرورت بازخوانی ظرفیتهای اربعین تصریح کرد: «در موضوع اربعین باید از نگاههای سطحی عبور کنیم. نباید تنها با نگاه فردی یا صرفاً پیادهروی به اربعین بنگریم. اربعین باید تبدیل به یک حرکت تمدنی شود و البته تحقق چنین حرکتی الزاماتی دارد که باید در جای خود به تفصیل درباره آن سخن گفت. این نگاه، نگاهی بسیار مهم است؛ زیرا امروز به برکت اربعین با یک سرمایه عظیم و بینظیر اجتماعی روبهرو هستیم؛ سرمایهای که امام شهید از آن با عنوان معجزه یاد میکردند.»
وی با بیان اینکه اصل عاشورا نیز یک معجزه است، افزود: «یکی از دوستان کتابی با عنوان معجزه عاشورا نوشته است. البته میدانم اصطلاح معجزه معمولاً درباره نبوت به کار میرود، اما میتوان در اینجا توسعه معنایی قائل شد. عاشورا، تجسم عینی غدیر است و غدیر نیز همان اسلام غدیری در برابر اسلام اموی و عباسی است؛ حقیقتی که امتداد بعثت محسوب میشود.»
آیتالله رمضانی ادامه داد: «میان بعثت، غدیر، عاشورا و در نهایت ظهور، رابطهای بسیار عمیق و تنگاتنگ وجود دارد؛ رابطهای که به تحقق تمدن نوین اسلامی با همه ابعاد آن خواهد انجامید. این نگاه باید با زبانهای مختلف برای نسل جوان و در عرصه بینالمللی تبیین شود و تنها به زبان فارسی یا عربی محدود نماند.»
«مثلی لا یبایع مثله»؛ یک قاعده همیشگی، نه یک موضع شخصی
دبیرکل مجمع جهانی اهلبیت(ع) سپس به تبیین جمله تاریخی امام حسین(ع) «مثلی لا یبایع مثله» پرداخت و گفت: «این تعبیر بسیار زیباست. امام نفرمودند "حسین با یزید بیعت نمیکند"، بلکه فرمودند "مثلِ من با مثلِ یزید بیعت نمیکند". این بیان، وجوه متعددی دارد که به اختصار به برخی از آنها اشاره میکنم و هر کدام در جای خود نیازمند بحث تفصیلی است.»
نخستین وجه؛ تقابل جبهه حق و جبهه باطل
وی نخستین دلیل را تقابل ذاتی جبهه حق و باطل دانست و اظهار کرد: «امام حسین(ع) در جبهه حق قرار دارد و یزید در جبهه باطل. جبهه حق و جبهه باطل هیچگاه با یکدیگر جمع نمیشوند؛ زیرا راهبردهای آنها متفاوت است. جبهه حق، جبهه کرامت، عدالت و انسانمحوری است، اما جبهه باطل بر استثمار، استعمار، سلطهجویی و نژادپرستی استوار است و هدف آن به بردگی کشاندن بشریت است. بنابراین این دو جبهه هرگز قابل جمع نیستند و هر یک شاخصههای ویژه خود را دارند.»
دومین وجه؛ فضیلت هرگز با رذیلت جمع نمیشود
آیتالله رمضانی در ادامه با بیان دومین وجه عبارت «مثلی لا یبایع مثله» اظهار کرد: «وجه دوم این است که امام حسین علیهالسلام مظهر فضیلت است، اما نگاه یزیدی و تفکر یزیدی مظهر رذیلت است. در رأس فضائل، عدالت قرار دارد؛ عدالتی که عقل نیز آن را تحسین میکند. در مقابل، در رأس رذائل، ظلم قرار دارد. همانگونه که عدالت و ظلم هرگز با یکدیگر جمع نمیشوند، انسان نیز نمیتواند هم عادل باشد و هم ظلم کند، یا ظالم باشد و بر اساس عدالت رفتار کند؛ زیرا حقیقت ظلم، قرار دادن هر چیز در غیر جایگاه شایسته خود است.»
وی تأکید کرد که تقابل میان عدالت و ظلم، یک تقابل ماهوی و ذاتی است و همین حقیقت، یکی دیگر از ابعاد سخن امام حسین(ع) را آشکار میکند.
سومین وجه؛ ولایت الهی با ولایت شیطان جمع شدنی نیست
دبیرکل مجمع جهانی اهلبیت(ع) سومین وجه این عبارت را مسئله ولایت دانست و گفت: «وجه سوم این است که امام حسین علیهالسلام تحت ولایت الهی و در طول ولایت خداوند قرار دارد، اما یزید و تفکر یزیدی تحت ولایت شیطان هستند. هنگامی که قرآن کریم را با دقت مطالعه میکنیم، در نظام تشریع مشاهده میکنیم کسی که تحت ولایت خداست، هیچگاه تحت ولایت شیطان نخواهد بود و آن کس که تحت ولایت شیطان قرار دارد، هرگز تحت ولایت خدا نیست. جمع میان ولایتالله و ولایتالشیطان در نظام تشریع، امری محال است. بنابراین، "مثلِ من" که تحت ولایت الهی هستم، با "مثلِ یزید" که تحت ولایت شیطان است، قابل جمع نیست.»
وی افزود که آیات فراوانی در قرآن درباره ولایت الهی و ولایت شیطان وجود دارد که هر یک نیازمند بحثی مستقل و مفصل است.
چهارمین وجه؛ رویارویی عقل با جهل، جهالت و جاهلیت
آیتالله رمضانی در ادامه، چهارمین و مهمترین وجه این عبارت را به مسئله عقلانیت اختصاص داد و اظهار کرد:
«آنچه به ذهنم رسیده و میتوان درباره آن بیشتر سخن گفت، این است که جبهه حق و حرکت حسینی بر مدار عقل و خرد استوار است. اساساً عقل است که انسان را به پذیرش خداوند، نبوت و دیگر اصول هدایت رهنمون میکند و اینها احکام عقلی هستند.»
وی ادامه داد: «در برابر عقل، جهل قرار دارد. البته در برخی مباحث، علم را نیز در مقابل عقل مطرح کردهاند، اما آنچه در اینجا مورد نظر است، تقابل عقل با جهل، جهالت و جاهلیت است. هر سه اینها در برابر عقل قرار دارند. امام حسین علیهالسلام مظهر عقل است و آنچه در رفتار و سیره ایشان مشاهده میکنیم، جلوههای سپاه عقل است؛ همان حدیثی که مرحوم کلینی در کتاب العقل و الجهل اصول کافی به تفصیل بیان کردهاند.»
وی با اشاره به مقدمه مرحوم کلینی بر این باب گفت: «ایشان در پایان مقدمه تصریح میکنند که مدار داوری و قضاوت صحیح، عقل است و ثواب و عقاب الهی نیز بر همین اساس تنظیم میشود. این بحث، از مباحث بسیار مهم معارف اسلامی است.»
تفاوت جهل، جهالت و جاهلیت
دبیرکل مجمع جهانی اهلبیت(ع) سپس به تبیین تفاوت میان جهل، جهالت و جاهلیت پرداخت و اظهار داشت:
«جهل به معنای نادانی است و باید به علم تبدیل شود. اما جهالت آنجاست که انسان از نظر تربیتی رشد نکرده و استعدادها و ظرفیتهای انسانی خود را شکوفا نکرده باشد. کسی که ظرفیتهای انسانی خود را تربیت نکرده، عاقل نیست.»
وی در ادامه با استناد به کلامی از امیرالمؤمنین(ع) افزود: «ظاهراً از امیرالمؤمنین علیهالسلام نقل شده است که "کسی که نفس خود را تربیت نکند، از عقل بهره نخواهد برد." انسان باید از مرتبه انسان حسی، به انسان عقلی و سپس به انسان شهودی حرکت کند و این مسیر، مسیر تحقق عقلانیت است.»
آیتالله رمضانی سپس با تأکید بر جایگاه جاهلیت گفت: «نکته بسیار مهم، مسئله جاهلیت است. عقل در برابر جاهلیت نیز قرار دارد و جمع میان عقل و جهل، عقل و جهالت و عقل و جاهلیت ممکن نیست. هنگامی که امام حسین علیهالسلام میفرماید "مثلی"، یعنی مثلِ من که مظهر عقل و صفات عقلی هستم، با مثلِ یزید که مظهر جهل، جهالت و جاهلیت است، جمع نمیشود. هر جا جهل، جهالت و جاهلیت باشد، این دو مسیر هرگز به یکدیگر نمیرسند.»
جاهلیت؛ ریشه سلطهگری و استکبار
وی در ادامه با ورود به بحث جاهلیت اظهار داشت: «جامعه بشری همواره از جاهلیت رنج برده است. جاهلیت به این معناست که کسانی که این بستر را در جامعه فراهم میکنند، همواره سلطهطلب و مستکبر هستند.»
دبیرکل مجمع جهانی اهلبیت(ع) در تشریح مفهوم استکبار افزود: «مستکبر با متکبر تفاوت دارد. متکبر دیگران را میبیند، اما آنان را کوچک میشمارد؛ ولی مستکبر اساساً دیگری را نمیبیند. از همین رو ادبیات او، ادبیات تحقیر، توهین و دعوت به تسلیم است. مذاکره نظام سلطه با دیگران نیز به این معناست که آنچه دیکته میشود، باید بیچونوچرا پذیرفته شود و این بحث، ابعاد گستردهای دارد.»
وی تصریح کرد: «تنها راه از بین بردن جاهلیت، حاکمیت نظام امامت است؛ یعنی امام جامعه است که میتواند جاهلیت را از میان بردارد. امام حسین علیهالسلام هنگامی که بدترین نوع جاهلیت را که مظهر آن در یزید خلاصه میشد مشاهده کرد، چارهای جز ایستادگی در برابر آن نداشت؛ حتی اگر این ایستادگی به شهادت خود ایشان و اسارت خاندانش بینجامد.»
امام حسین(ع) با آگاهی کامل، راه مقابله با جاهلیت را برگزید
آیتالله رمضانی در ادامه با تأکید بر اینکه قیام عاشورا حرکتی آگاهانه و مبتنی بر شناخت کامل از آینده بود، اظهار کرد: «امام حسین علیهالسلام بهخوبی میدانستند که در این مسیر چه اتفاقی خواهد افتاد. حضرت به امسلمه فرمودند که میدانم به شهادت خواهم رسید، میدانم پارههای بدنم بر زمین خواهد ماند، میدانم زنان و کودکانم به اسارت خواهند رفت، با غل و زنجیر بسته خواهند شد، استغاثه خواهند کرد اما یاوری نخواهند یافت. همه اینها را میدانم.»
وی افزود: «در برخی نقلها حضرت میفرمایند "اعلم" و در برخی دیگر "اعرف". تعبیر "اعرف" یعنی حتی جزئیات را نیز میدانم؛ میدانم علیاکبر(ع) در کجا به شهادت میرسد، میدانم حضرت عباس(ع) در کدام نقطه به شهادت خواهد رسید. همه صحنهها برای حضرت روشن بود، اما با وجود این آگاهی، در برابر جاهلیت ایستاد.»
جاهلیت مدرن؛ خطری بزرگتر از جاهلیت عصر پیامبر(ص)
دبیرکل مجمع جهانی اهلبیت(ع) سپس با اشاره به روایات درباره جاهلیت در آخرالزمان گفت: «نظام جاهلیت، بدترین نوع نظام اجتماعی است؛ همان نظامی که پیامبر اکرم(ص) با آن مواجه بودند. اما در روایات آمده است که جاهلیت مدرن از جاهلیت زمان رسول خدا(ص) خطرناکتر است.»
وی با استناد به روایتی از امام صادق(ع) ادامه داد: «امام صادق علیهالسلام میفرمایند که جاهلیت نخست، سنگها را میپرستید، اما جاهلیت بعدی اندیشهها را منحرف و وارونه میکند. جاهلیت مدرن چنین ویژگی ای دارد. بنابراین امروز بیش از هر زمان دیگری باید اندیشه صحیح و فکر درست به جامعه ارائه شود.»
گفتمان عاشورا بر محور مقاومت استوار است
آیتالله رمضانی با تأکید بر اینکه امام حسین(ع) برای مقابله با نظام جاهلیت، یک گفتمان جامع ارائه کردند، اظهار داشت: «امام حسین علیهالسلام گفتمانی را عرضه میکند که در رأس آن، مقاومت قرار دارد. این گفتمان باید بهدرستی تئوریزه شود؛ زیرا اگر مقاومت به معنای دقیق کلمه تئوریزه نشود، از حقیقت دین چیزی باقی نخواهد ماند.»
وی با انتقاد از برخی دیدگاهها افزود: «متأسفانه امروز برخی روشنفکران میگویند آیات جهاد و مقاومت باید کنار گذاشته شود. در غرب نیز هنگامی که از جهاد سخن گفته میشود، آن را واژهای خشن معرفی میکنند؛ در حالی که ما جهاد را امری مقدس میدانیم.»
رحمت الهی بدون مقاومت تحقق نمییابد
دبیرکل مجمع جهانی اهلبیت(ع) در ادامه تصریح کرد: «برخی در آمریکا و انگلیس از اسلام رحمانی سخن میگویند. ما نیز اسلام رحمانی را قبول داریم؛ قرآن کریم میفرماید: وَما أَرسَلناکَ إِلّا رَحمَةً لِلعالَمین و همچنین فَبِما رَحمَةٍ مِنَ اللّهِ لِنتَ لَهُم. اما باید توجه داشت که در ذیل همین رحمت، مقاومت قرار دارد.»
وی ادامه داد: «اگر مقاومت نباشد، رحمت الهی در جامعه منتشر نخواهد شد. کافی است به احکام الهی مراجعه کنیم؛ هیچ حکم شرعی را پیدا نمیکنید که همانند جهاد، این حجم از آیات قرآن درباره آن نازل شده باشد.»
حدود ۴۰۰ آیه قرآن درباره مقاومت و جهاد است
آیتالله رمضانی با اشاره به پژوهشهای خود در زمینه فقه جهاد گفت: «سالها درس خارج فقه جهاد را تدریس کردهام. اگر به قرآن مراجعه کنید، نزدیک به ۴۰۰ آیه درباره جهاد و مقاومت وجود دارد. این تعداد، بسیار قابل توجه است. درباره خمس یک یا دو آیه وجود دارد، درباره زکات و نماز آیات بیشتری آمده است، اما هیچیک از احکام شرعی به اندازه جهاد و مقاومت مورد تأکید قرآن قرار نگرفتهاند.»
وی افزود: «این مقاومت یا در ذیل رحمت الهی قرار دارد یا عین رحمت الهی است؛ زیرا اگر مقاومت نباشد، رحمت الهی، عدالت و توزیع عادلانه قدرت و ثروت در جامعه تحقق پیدا نخواهد کرد.»
ولیفقیه؛ جلوهای از نظام امامت در برابر جاهلیت
دبیرکل مجمع جهانی اهلبیت(ع) با بازگشت به بحث عقلانیت حسینی اظهار کرد:
«امام حسین علیهالسلام مظهر عقلانیت است؛ عقلانیتی که در برابر جهل، جهالت و جاهلیت ایستاده است. تنها نظام امامت چنین قدرتی دارد و ولیفقیه نیز جلوه و نمونهای از همین نظام امامت است که در برابر جاهلیت ایستاده است.»
وی ادامه داد: «امام شهید ما، به تبع استاد بزرگ خود، امام کبیر، به ما آموخت که باید در برابر جاهلیت ایستاد. همان سخنی که امام خمینی(ره) فرمودند که "آمریکا هیچ غلطی نمیتواند بکند"، امام شهید نیز همان مسیر را ادامه داد. هرگاه اراده ملتها ظهور پیدا کند، نظام سلطه رو به افول خواهد رفت.»
نظام سلطه در برابر اراده ملتها میایستد
آیتالله رمضانی خاطرنشان کرد: «هرجا ملتی بخواهد اراده خود را به ظهور برساند، نظام جاهلیت و سلطه در برابر او میایستد. خروجی جاهلیت مدرن، بردهداری نوین است؛ با این تفاوت که در گذشته صد یا هزار برده را در اختیار میگرفتند، اما امروز ملتها و حکومتها را به بردگی میکشانند، خود را نژاد برتر میدانند و ثروت ملتها را به چپاول میبرند.»
وی افزود: «از همین رو امام شهید میفرمودند که کشورهای جهان به دو دسته سلطهگر و سلطهپذیر تقسیم شدهاند؛ اما هنگامی که با نظام جاهلیت مقابله شود، نه سلطهگری باقی میماند و نه سلطهپذیری.»
«هیهات منا الذلة» راز اقتدار امروز جهان اسلام
دبیرکل مجمع جهانی اهلبیت(ع) در پایان سخنان خود تأکید کرد: «امروز به برکت نظام دینی که تنها نظام مقتدر دینی دارای شأنی از شئون ولایت است، جمهوری اسلامی ایران نه فقط یک قدرت منطقهای، بلکه یک قدرت بینالمللی شناخته میشود. همه این دستاوردها به برکت فرهنگ "مثلی لا یبایع مثله"، فرهنگ "هیهات منا الذلة" و ایستادگی در برابر جاهلیت و نظام سلطه است.»
وی در پایان با قدردانی از برگزارکنندگان این نشست گفت: «از همه اعضای هیئترئیسه، سخنرانان و شرکتکنندگان این نشست صمیمانه تشکر میکنم. البته جناب آقای راجه ناصر به دلیل کاری که برایشان پیش آمد، نتوانستند در پایان جلسه حضور داشته باشند. امیدوارم خداوند به همه ما توفیق دهد تا وظایف خود را به بهترین شکل انجام دهیم. مباحث مطرح شده بسیار گسترده است و در فرصتهای دیگر میتوان آنها را با تفصیل بیشتری دنبال کرد.»
..............................
پایان پیام/ ۲۶۸
نظر شما