به گزارش خبرگزاری بینالمللی اهلبیت(ع) ـ ابنا ـ طی دهههای گذشته، استراتژی آمریکا در خلیجفارس بر محور حضور حداکثری و تثبیت هژمونی استوار بود، اما ظهور توانمندیهای پهپادی و موشکیِ ناهمتراز در منطقه، بهویژه پس از حملات موشکی و پهپادی ایران به پایگاههای این کشور در منطقه، این دکترین را با چالشهای وجودی روبهرو کرده است. اکنون، انتقال مشهود نیروها از کانونهای پرخطر خلیجفارس به عمق جغرافیایی اردن و عربستان، فراتر از یک تغییر آرایش نظامی، نوعی تعارض عمیق میان سیاستهای ادعایی کاخ سفید و واقعیتهای میدان ایجاد کرده است.
این جابهجایی، پرسشهای بنیادینی را برای ناظران بینالمللی به همراه داشته است که واشنگتن در حال عقبنشینی مدیریتشده از یک دوران طلایی هژمونیک است یا با این چرخش به دنبال خرید زمان برای حفظ وزن استراتژیک خود در منطقهای است که اعتماد به چتر امنیتی ایالات متحده، بیش از هر زمان دیگری در حال رنگ باختن است.
از سوی دیگر، ادعای «دونالد ترامپ»، رئیسجمهور آمریکا، مبنی بر اینکه سیاستهای تهاجمی و عملیات نظامی او با هدف حمایت از مردم ایران صورت میگیرد، با واقعیتهای میدانی دچار شکافی عمیق و غیرقابلانکار است. در حالی که کاخ سفید پیوسته از ایستادن در کنار مردم ایران سخن میگوید، فشار حداکثری اقتصادی، هدفی غیر از فروپاشی معیشت همان مردم را دنبال نمیکند و این پارادوکس بزرگ در سیاست خارجی ترامپ، چهرهای غیرانسانی از سیاستهای واشنگتن را به تصویر کشیده و ثابت میکند که در این بازی، مردم نه هدف آزادی، بلکه قربانیان یک زیادهخواهی ژئوپلیتیک هستند.
عقبنشینی نیروهای آمریکایی از خلیجفارس؛ تغییر آرایش یا پذیرش واقعیت میدان؟
در همین زمینه، پرفسور «جان دان» (John Dunn)، استاد بازنشسته نظریه سیاسی در دانشگاه کمبریج و عضو کالج کینگز و همچنین استاد افتخاری دانشگاه «رنمین چین» در پکن، در گفتوگو با ابنا، در باب تغییر استراتژی نظامی واشنگتن و انتقال نیروهای آمریکایی از خلیجفارس به کشورهایی نظیر اردن و عربستان، که آیا واقعاً نشاندهنده عقبنشینی آمریکا است یا یک چرخش استراتژیک به سمت پدافند غیرعامل و تمرکززدایی برای کاهش آسیبپذیری در برابر حملات موشکی و پهپادی ایران و اینکه این تغییر موقعیت چه تأثیری بر موازنه قدرت در خلیجفارس خواهد داشت، گفت: بله، این یک روند عقبنشینی آشکار است. البته نمیتوان میزان تأثیر آن را بر توازن نظامی در منطقه خلیجفارس تعیین کرد، چرا که به مؤلفههای دیگری مانند اصرار مداوم ترامپ به جنگ با ایران و میزان اهتمام او به منطقه پس از پایان جنگ بستگی دارد.
وی در پاسخ به این پرسش که با توجه به گزارش رسانهها مبنی بر آسیبپذیری پایگاههای آمریکا، آیا دوران دکترین حضور حداکثری نظامی آمریکا در خاورمیانه به پایان رسیده است و آیا این تحول میتواند منجر به ایجاد خلأ امنیتی شود که بازیگران منطقهای مجبور به پر کردن آن با ایجاد پیمانهای امنیتی مستقل شوند گفت: من فکر میکنم بعید است که شخص ترامپ، چه برسد به جانشین او، هر کسی که باشد، بهسادگی توجه و اهتمام به منطقه خلیجفارس را از دست بدهد. نتیجه جنگ هر چه که باشد و هر زمان که بالاخره فرا برسد، بدون شک همه بازیگران منطقهای بسیار فعالانه بررسی خواهند کرد که تا چه حد میتوانند با همکاری با سایر قدرتها از خود محافظت کنند.
بزرگترین حماقت استراتژیک آمریکا از زمان جنگ ویتنام
این استاد دانشگاه کمبریج با توجه به اظهارات «وندی شرمن»، معاون پیشین وزارت خارجه آمریکا، مبنی بر اینکه رفتارهای ترامپ بازتاب سرخوردگی است، در تحلیل اینکه چنین سرخوردگی تا چه حد میتواند سیاست خارجی آمریکا را به سمت تصمیمات هیجانی و بدون استراتژی بلندمدت سوق دهد و چگونه میتواند بر محاسبات متحدان آمریکا در منطقه و میزان اعتماد آنها به چتر امنیتی واشنگتن اثر بگذارد گفت: فکر میکنم حماقت ترامپ در پیوستن به حمله «بنیامین نتانیاهو»، نخستوزیر رژیم صهیونیستی، به ایران و عواقب غیرمنتظرهای که تاکنون داشته است، هرگونه اعتمادی را که سایر کشورها به شفافیت و اعتبار سیاست خارجی آمریکا داشتند، از بین برده است. تصمیم او برای انجام این کار، بزرگترین حماقت استراتژیک آمریکا از زمان جنگ ویتنام بوده است.
پیروزی سیاسی ایران در جنگ و فرصت تثبیت دستاوردها در عرصه دیپلماسی
وی در پاسخ به پرسشی مبنی بر اینکه اگر هدف نهایی ایران از فشارهای نظامی، تغییر محاسبات راهبردی پنتاگون بوده است، با فرض پذیرش این عقبنشینی توسط واشنگتن، ایران چگونه میتواند این دستاورد میدانی را به یک پیروزی سیاسی پایدار در عرصه دیپلماسی بینالمللی تبدیل کند؟ گفت: دولت ایران دغدغههای خاص خود را دارد، بهویژه نابودی اسرائیل. دولت ایران در حال حاضر پیروزی سیاسی بزرگی در جنگ به دست آورده است و مطمئناً میتواند با متعهد شدن به تأسیس یک دولت فلسطینی در آنچه از کرانه باختری و غزه باقی مانده است، بر اساس راهکار دوکشوری، این پیروزی را بهطور نامحدود تثبیت کند؛ چرا که میدانیم هدف نابودی اسرائیل، هدفی است که بسیاری از کشورهای دیگر جهان، صرفنظر از اینکه در مورد فرآیند تأسیس این رژیم چه فکری میکنند و چه احساسی در مورد سیاستهای اسرائیل از زمان مرگ «اسحاق رابین»، نخستوزیر پیشین این رژیم، دارند، آن را نمیپذیرند.
تحریمها در برابر ایران؛ ابزاری که واشنگتن نمیتواند روی پایان آن حساب کند
پرفسور دان در ارزیابی ادعاهای ترامپ مبنی بر اعمال شدیدترین فشار اقتصادی علیه ایران و اینکه آیا این تحریمها نتیجه مورد نظر را برای او به همراه خواهد داشت یا خیر، گفت: ایران در زمینه تحریمها تجربه گستردهای دارد. این کشور به اندازه کافی متحدانی دارد که دشمن ایالات متحده هستند و این امر به آن امکان میدهد تا ابد در برابر تحریمها مقاومت کند. البته نمیتوان نادیده گرفت که مردم ایران از ادامه این تحریمها متحمل رنج شدیدی خواهند شد. با ترامپ، هیچکس نمیداند که این تحریمها چقدر دوام خواهند داشت؛ شاید همین امشب همه آنها لغو شوند.
..........................
پایان پیام
نظر شما