خبرگزاری بین المللی اهل بیت (ع)- ابنا: ۱۲ تا ۱۷ ربیعالاول، ایامی که به هفته وحدت نامگذاری شده است، فرصتی بینظیر برای تأمل در وجوه اشتراک مذاهب اسلامی فراهم میآورد. این هفته که به ابتکار امام خمینی(ره) و با هدف نزدیکسازی دلها و پرهیز از دامنزدن به اختلافات مذهبی نامگذاری شد [۱]، پیامی عمیق برای تمامی مسلمانان جهان دارد. در این میان، حجاب به عنوان یکی از آموزههای مشترک و محوری قرآن کریم، میتواند نمادی گویا از این وحدت باشد؛ چرا که هم شیعه و هم سنی، آن را فرمانی الهی و نشانهای از هویت اسلامی میدانند.
۱. هفته وحدت؛ میراثی برای همدلی
هفته وحدت، فاصله میان ۱۲ ربیعالاول (میلاد پیامبر اکرم به روایت اهل سنت) تا ۱۷ ربیعالاول (میلاد ایشان به روایت شیعه) را در بر میگیرد [2]. این نامگذاری هوشمندانه، اختلاف تاریخی در تاریخ ولادت را نه بهانهای برای تفرقه، بلکه فرصتی برای جشن و سرور مشترک قرار میدهد [3]. قرآن کریم بر ضرورت وحدت میان مسلمانان تأکیدی بینظیر دارد و این هفته، یادآور این حقیقت است که دشمنان اسلام همواره در پی ایجاد اختلاف و پراکندگی در میان امت اسلامی بودهاند.
وحدت به معنای نادیده گرفتن عقاید نیست، بلکه به تعبیر شهید مطهری، «با حفظ عقاید قطعی و مسلم خود، در مقابل دشمن مشترک موضع واحدی داشته و از او غافل نباشیم» [4]. در این نگاه، حجاب یکی از مصادیق عینی این اشتراک است؛ چراکه در عمق باورهای فقهی هر دو مذهب، جایگاهی رفیع دارد.
حجاب در قرآن؛ دستوری مشترک برای همه مؤمنان
قرآن کریم در آیات متعددی به موضوع حجاب و پوشش اشاره کرده است. در اینجا به سه آیه کلیدی میپردازیم که همگی بر ضرورت حجاب تأکید دارند و مفسران شیعه و سنی در اصل وجوب آن اتفاق نظر دارند [5].
﴿وَقُل لِّلْمُؤْمِنَاتِ یَغْضُضْنَ مِنْ أَبْصَارِهِنَّ وَیَحْفَظْنَ فُرُوجَهُنَّ وَلَا یُبْدِینَ زِینَتَهُنَّ إِلَّا مَا ظَهَرَ مِنْهَا ۖ وَلْیَضْرِبْنَ بِخُمُرِهِنَّ عَلَیٰ جُیُوبِهِنَّ﴾(6)
«و به زنان مؤمن بگو دیدگان خود را [از هر نامحرمی] فرو بندند و پاکدامنی ورزند و زیورهای خود را آشکار نگردانند مگر آنچه که طبعاً از آن پیداست و باید روسری خود را بر سینه خویش [فرو] اندازند.»
این آیه که به «آیه حجاب» معروف است، از دلایل قرآنی فقیهان بر وجوب حجاب به شمار میرود [7]. خداوند در این فرمان، هم به «نگاه» و هم به «پوشش» توجه دارد و هر دو را برای حفظ عفت و پاکدامنی ضروری میداند.
﴿یَا أَیُّهَا النَّبِیُّ قُل لِّأَزْوَاجِکَ وَبَنَاتِکَ وَنِسَاءِ الْمُؤْمِنِینَ یُدْنِینَ عَلَیْهِنَّ مِن جَلَابِیبِهِنَّ ۚ ذَٰلِکَ أَدْنَیٰ أَن یُعْرَفْنَ فَلَا یُؤْذَیْنَ ۗ وَکَانَ اللَّهُ غَفُورًا رَّحِیمًا﴾(8)
«ای پیامبر! به همسران و دخترانت و زنان مؤمنان بگو: چادرهای خود را بر خویش فرو افکنند، این کار برای اینکه [به عفت و پاکدامنی] شناخته شوند و مورد آزار قرار نگیرند، مناسبتر است و خداوند آمرزنده و مهربان است.»
این آیه که به «آیه جلباب» نیز معروف است، فلسفه حجاب را «شناخته شدن» و «در امان ماندن از آزار» بیان میکند . حجاب در این نگاه، نه محدودیت، که سپری برای کرامت و امنیت زن مسلمان است.
﴿قُل لِّلْمُؤْمِنِینَ یَغُضُّوا مِنْ أَبْصَارِهِمْ وَیَحْفَظُوا فُرُوجَهُمْ ۚ ذَٰلِکَ أَزْکَیٰ لَهُمْ ۗ إِنَّ اللَّهَ خَبِیرٌ بِمَا یَصْنَعُونَ﴾(9)
«به مردان مؤمن بگو: دیدگان خود را [از هر نامحرمی] فرو بندند و پاکدامنی ورزند، این برای آنان پاکیزهتر است، که خداوند به آنچه انجام میدهید آگاه است.»
نکته قابل تأمل آنکه قرآن پیش از خطاب به زنان، مردان را مخاطب قرار میدهد و آنان را به «فروبستن چشم» و «پاکدامنی» فرامیخواند. این نشان میدهد که حجاب، تنها یک وظیفه زنانه نیست، بلکه فرهنگی دوطرفه برای حفظ عفت و حیا در جامعه اسلامی است [10].
حجاب؛ نماد وحدت فراتر از مرزهای مذهبی
آنچه حجاب را به موضوعی برای هفته وحدت تبدیل میکند، اشتراک نظر شیعه و سنی در اصل وجوب آن است. مفسران هر دو مذهب، بر حرمت نگاه به نامحرم و پرهیز از اختلاط بیحساب تأکید دارند و پوشش اندام زن در برابر نامحرم را واجب میدانند [11].
حجاب مدلهای گوناگونی دارد، ولی این نوع پوشش، نماد وحدت زنان از هر قوم و نژادی است. در کشورهای غربی نیز زنان مسلمان محجبه، حجاب را «نوعی حس وحدت با سایر مسلمانان» توصیف میکنند و آن را نشانهای از هویت و آزادی خود میدانند [12].
دشمنان اسلام به خوبی میدانند که حجاب «نماد هویت اسلامی و نشاندهنده تعهد فرد به ارزشهای دینی است»[13] ؛ از همین رو، همواره در صدد تضعیف و تخریب آن برآمدهاند. اما در هفته وحدت، بانوان محجبه شیعه و سنی میتوانند با کنار هم قرار گرفتن، این پیام را به جهانیان برسانند که حجاب، نه عامل تفرقه، که پرچم عزت و همبستگی امت اسلامی است.
رسانه و حجاب؛ روایتی تازه برای هفته وحدت
رسانهها در هفته وحدت، میتوانند با نگاهی نو، حجاب را نه موضوعی اختلافبرانگیز، بلکه نقطهای برای همافزایی و همدلی معرفی کنند. برگزاری همایشهای مشترک با حضور مبلغات شیعه و سنی، پوشش رسانهای جشنهای مردمی و نمایش تنوع حجاب در چارچوب ارزشهای اسلامی، همگی راهکارهایی برای ترویج این پیام وحدتآفرین است .
رسانه نباید صدای دشمن را تکرار کند، بلکه با روایتهای امیدبخش از زندگی زنان محجبه در سراسر جهان، تصویری از اسلام متحد و عزتمند به نمایش بگذارد. حجاب در این روایت، «سنگری برای حفظ هویت اسلامی، فرهنگی و اخلاقی مسلمانان» خواهد بود [14].
حجاب، میراث مشترک و پرچم وحدت
هفته وحدت، یادآور این حقیقت است که مسلمانان با وجود تنوع مذاهب، در اصول و ارزشهای بنیادین اشتراکی عمیق دارند. حجاب، به عنوان یکی از این اصول مشترک، میتواند پلی برای نزدیکی دلها و نمادی برای همبستگی امت اسلامی باشد. این پوشش الهی، که در قرآن کریم با تأکید بر عفت، کرامت و امنیت بانوان توصیه شده ، فراتر از یک دستور فقهی، هویتی مشترک برای همه مسلمانان جهان به ارمغان آورده است.
در روزگاری که دشمنان اسلام با تمام توان در پی تفرقهافکنی هستند، حجاب میتواند پرچمی باشد که زیر سایه آن، زنان مسلمان از هر مذهب و قومیتی، همدل و همصدا، عزت و کرامت خویش را به رخ جهانیان بکشند. هفته وحدت، بهترین فرصت برای تحقق این آرمان بزرگ است.
پی نوشت:
1.هفته وحدت، ویکیشیا، https://fa.wikishia.net/view/هفته_وحدت
2.همان
3.پایگاه امام خمینی(ره)، http://fr.imam-khomeini.ir
4.شهید مرتضی مطهری، «الغدیر و وحدت اسلامی (شش مقاله)»، https://www.tabnak.ir
5.آیه جلباب، ویکیشیا، https://fa.wikishia.net/view/آیه_جلباب
6.سوره نور/ آیه ۳۱
7.آیه جلباب، ویکیشیا، https://fa.wikishia.net/view/آیه_جلباب
8.سوره احزاب/ آیه ۵۹
9.سوره نور/ آیه ۳۰
10. ویکیشیا، https://fa.wikishia.net/view/آیه_۳۰_سوره_نور
11.همان
12.«حجاب نماد وحدت زنان از هر قوم و نژاد است»، خبرگزاری فارس، https://farsnews.ir
13.«حجاب؛ سنگری برای حفظ هویت اسلامی، فرهنگی و اخلاقی مسلمانان»، خبرگزاری مهر، https://www.mehrnews.com
14.همان
فیروزه دلداری(پژوهشگر، فعال رسانه و فضای مجازی)
نظر شما