به گزارش خبرگزاری بین‌المللی اهل‌بیت(ع) ـ ابنا ـ تقابل میان «رجب طیب اردوغان» رئیس‌جمهور ترکیه، و «الهام علی‌اف» همتای آذربایجانی او بر سر ممنوعیت استفاده دانش‌آموزان و معلمان زن از حجاب در مدارس و دانشگاه‌های آذربایجان، سرانجام اردوغان را وادار کرد از آستانه تشدید تنش عقب‌نشینی کند. آن هم در شرایطی که به نظر می‌رسید روابط برادرانه دو کشور در آستانه فروپاشی قرار گرفته است.
براساس گزارش روزنامه «الاخبار» لبنان، یکی از نشانه‌های این عقب‌نشینی، استعفای «اوکتای سرال» مشاور اردوغان بود. فردی که پیشتاز کارزار انتقاد از تصمیم آذربایجان شده بود. او یکشنبه و به درخواست رئیس‌جمهور ترکیه از سمت خود کناره‌گیری کرد. این در حالی است که برخی گزارش‌های رسانه‌ای حاکی از آن بود که علی‌اف، برکناری سرال را پیش‌شرط گفت‌وگو درباره ترمیم آسیب‌های واردشده به روابط دو کشور قرار داده است.
این مشاور پیش‌تر از آذربایجان خواسته بود از تصمیم خود عقب‌نشینی کند و پرسیده بود که کدام وجدان یا احساس عدالت اجازه می‌دهد دانش‌آموز دختری که به باور دینی خود حجاب دارد، پشت در مدرسه بماند؟
علی‌اف نیز در پاسخ، ترکیه را به دخالت در امور داخلی آذربایجان متهم کرد و از آنکارا خواست در اموری که به آن مربوط نیست دخالت نکند.
ماجرا به همین‌جا محدود نماند. در محافل نزدیک به حکومت آذربایجان، اتهام‌هایی علیه آنکارا مطرح شد مبنی بر اینکه ترکیه درصدد طراحی کودتای نظامی علیه علی‌اف است و جاه‌طلبی‌های عثمانی برای سلطه‌جویی دارد.
دولت آذربایجان همچنین برای بیش از ۳۰ شخصیت ترکیه‌ای از جمله «فاتح اربکان» رئیس حزب «رفاه مجدد» که در پارلمان ترکیه نیز نمایندگانی دارد، حکم جلب بین‌المللی صادر کرد. این افراد تصمیم آذربایجان درباره حجاب را محکوم کرده بودند.
انتقاد در ترکیه از عقب‌نشینی اردوغان
با این حال، برکناری سرال در ترکیه بی‌واکنش نماند. اربکان، اردوغان را متهم کرد که در برابر علی‌اف سر خم کرده است.
برخی دیگر نیز معتقد بودند رئیس‌جمهور ترکیه در کمتر از یک ماه، دو بار در پرونده‌هایی اخلاقی و ارزشی شکست خورده است. پرونده نخست، ماجرای سرقت سپرده‌های شهروندان در صندوق‌های سرمایه‌گذاری از سوی مقام‌های ارشد حزب حاکم عدالت و توسعه بود و پرونده دوم، اختلاف بر سر حجاب با آذربایجان می‌باشد.
در همین زمینه، «علی باباجان» رئیس حزب «دموکراسی و پیشرفت»، هزینه آنچه را سرقت قرن خوانده، ۱۵۰ میلیارد دلار برآورد کرده است.
به نظر می‌رسد اردوغان نمی‌خواست پرونده حجاب به شکستی راهبردی در سیاست خارجی‌اش تبدیل شود و دوستی با باکو را به خطر بیندازد.
آذربایجان برای ترکیه، دروازه زمینی این کشور به آسیای مرکزی و جهان ترک به شمار می‌رود و یکی از پایه‌های نفوذ آنکارا در منطقه قفقاز در برابر روسیه و ایران است.
اردوغان همچنین نمی‌خواهد باکو را به‌سادگی در اختیار تل‌آویو به‌ویژه در اوج تنش میان رژیم صهیونیستی و ترکیه، قرار دهد. افزون بر این، آذربایجان از نظر واردات انرژی برای ترکیه اهمیت دارد و مسیر انتقال گاز و نفت آذربایجان به بازارهای جهانی نیز از اهمیت راهبردی برخوردار است.
اردوغان برای حفظ رابطه با باکو از موضع خود عقب نشست
به این ترتیب، اردوغان با وجود آنکه در جریان مراسم دیروز به مناسبت صدوسومین سالگرد اعلام جمهوری ترکیه در موقعیتی دشوار از نظر ارزش‌های دینی و اخلاقی قرار گرفت، ترجیح داد اختلاف با آذربایجان را هرچه سریع‌تر برطرف کند.
او بخشی از صعود سیاسی خود را بر دفاع از همین ارزش‌ها بنا کرده بود. از جمله دفاع از حجاب که در دوران حکومت او، مجوز استفاده از آن در همه نهادهای ترکیه حتی نهادهای نظامی به تصویب رسید.
با این حال، اردوغان تلاش کرد پیش از برگزاری نشست دوره‌ای کشورهای ترک‌زبان در روز جاری، اختلافات را ترمیم کند. نشستی که می‌تواند زمینه‌ساز حل بحران میان دو کشور باشد.
از این منظر، برکناری سرال برای اردوغان به منزله نوشیدن جام زهر بود. اقدامی که او بلافاصله با بازداشت شماری از شخصیت‌های ترکیه‌ای دنبال کرد. افرادی که باکو ورودشان به آذربایجان را ممنوع اعلام کرده بود.
غیبت علی‌اف در نشست کشورهای ترک‌زبان؛ نشانه‌ای از تداوم بحران؟
اما شگفتی ماجرا آن بود که علی‌اف در نشستی که اردوغان برای حل اختلافات آشکارشده در روابط دو سال اخیر به آن امید بسته بود، شرکت نخواهد کرد.
خبرگزاری «ریپورت» آذربایجان شامگاه دیروز اعلام کرد که رئیس‌جمهور این کشور به دلیل مشغله کاری فشرده و همچنین داشتن برنامه‌هایی مرتبط با رویدادهای ورزشی در روز بعد در نشست حضور نمی‌یابد و «جیحون بایراموف» وزیر امور خارجه به نمایندگی از او شرکت خواهد کرد.
این تصمیم به مذاق اردوغان خوش نخواهد آمد و ممکن است روابط دو کشور را وارد مسیری نامعلوم کند.
این در حالی است که رئیس‌جمهور ترکیه نیز شخصاً در نشست منطقه‌ای «سیکا» که بیش از دو هفته پیش برگزار شد، شرکت نکرده بود و «هاکان فیدان» وزیر امور خارجه خود را به این نشست فرستاده بود.
..............................
پایان پیام/ ۲۶۸
نظر شما