به گزارش خبرگزاری بینالمللی اهلبیت(ع) ـ ابنا ـ اظهارات تازه دونالد ترامپ درباره احتمال حمله ایران به آمریکا با سلاح شیمیایی یا «بمب کثیف»، صرفاً یک تهدید نظامی معمولی نیست. این سخنان، بهویژه وقتی بدون ارائه شواهد علنی و قابل راستیآزمایی مطرح میشوند، یادآور یکی از خطرناکترین تجربههای تاریخ معاصرند: ساختن تصویر یک تهدید مرگبار از کشوری دیگر، پیش از توجیه حمله نظامی علیه آن. تجربهای که جهان در سال ۲۰۰۳ و در جریان حمله آمریکا به عراق شاهد آن بود.
ترامپ در ۱۷ نوامبر ۲۰۲۶، در واکنش به گزارش سیانان درباره ادعای برنامهریزی ایران برای حمله به مقامهای آمریکایی، تهدید کرد که در صورت وقوع چنین حملهای، ایران بهایی بیسابقه خواهد پرداخت. اما نکته مهمتر آن است که همزمان، کاخ سفید اعلام کرد تهدید معتبری علیه خاک آمریکا شناسایی نشده و مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، نیز از نبود تهدید قریبالوقوع علیه واشنگتن سخن گفت. این تناقض، پرسش مهمی را پیش میکشد: چرا در فقدان شواهد علنی از یک تهدید فوری، از شدیدترین ادبیات تهدیدآمیز استفاده میشود؟
پاسخ احتمالی را باید در تجربه عراق جستوجو کرد. دولت جورج بوش با برجستهسازی ادعای وجود سلاحهای کشتار جمعی، حمله سال ۲۰۰۳ را توجیه کرد؛ ادعایی که تحقیقات پس از اشغال عراق، وجود ذخایر ادعاشده این تسلیحات را تأیید نکرد. پیامد آن جنگ، تنها سقوط یک حکومت نبود؛ ویرانی زیرساختها، گسترش ناامنی و مرگ شمار گستردهای از غیرنظامیان بود. گزارش بانک جهانی از کشتهشدن دستکم ۱۸۰ هزار غیرنظامی عراقی در خشونتهای سالهای ۲۰۰۳ تا ۲۰۱۷ حکایت دارد و این در حالی است که شواهد و قرائن معتبر و بسیاری نیز وجود دارد که حتی قریب به یک میلیون نفر در طول تجاوز و حضور آمریکا در عراق جان خود را از دست دادند.
تناقض تاریخی واشنگتن نیز قابل چشمپوشی نیست. ایران، کشوری که در سال ۱۹۸۰ هدف تجاوز نظامی عراق قرار گرفت، سابقه استفاده از بمب اتمی یا بمب کثیف ندارد؛ در مقابل، آمریکا تنها کشوری است که در جنگ، دو بمب اتمی را علیه هیروشیما و ناگازاکی به کار برد. ارتش آمریکا همچنین در جنگ ویتنام از عامل نارنجی و دیگر مواد شیمیایی برگریز استفاده کرد؛ موضوعی که حتی وزارت امور کهنهسربازان این کشور آن را مستند کرده است.
این کارنامه به گذشته محدود نیست. آمریکا در جنگ افغانستان و عراق مسئولیت مستقیم عملیات نظامی گستردهای را بر عهده داشت و در جنگ غزه نیز تأمینکننده مهم تسلیحات رژیم صهیونیستی بوده است. رویترز در ژوئن ۲۰۲۴ از ارسال بیش از ۱۰ هزار بمب دوهزارپوندی آمریکا به سرزمینهای اشغالی خبر داد. در ایران نیز حمله مرگبار به مدرسه دخترانه میناب و حمله به مجموعه ورزشی لامرد، به موضوع بررسی نهادهای بینالمللی تبدیل شد؛ جنایتی که شک و تردیدی در خصوص تعمدی بودن این فاجعه غمانگیز باقی نگذاشته است.
از منظر جنگ شناختی، خطر اصلی سخنان ترامپ در جابهجایی جایگاه متهم و قربانی در افکار عمومی است. وقتی ایران بدون ارائه سند علنی بهعنوان تهدیدی شیمیایی یا رادیولوژیک معرفی میشود، زمینهای روانی برای پذیرش اقدامات نظامی شدیدتر شکل میگیرد. تکرار واژگانی چون «بمب کثیف»، «تهدید مرگبار» و «پاسخ بیسابقه» میتواند حساسیت جامعه جهانی نسبت به پیامدهای حمله احتمالی به ایران را کاهش دهد و جنگ را بهجای یک تصمیم تهاجمی، واکنشی ضروری برای جلوگیری از فاجعه جلوه دهد.
البته هنوز نمیتوان با قطعیت گفت که اظهارات ترامپ بخشی از طرحی قطعی برای حمله گسترده است؛ اما شباهت سازوکار رسانهای این ادعا با تجربه تبلیغات پیش از جنگ عراق، زنگ خطری جدی است. خطر آنجاست که اتهامی اثباتنشده، بهتدریج جای واقعیت را بگیرد و افکار عمومی زمانی متوجه حقیقت شود که جنگ آغاز شده و جان هزاران غیرنظامی به مخاطره افتاده باشد.
درس عراق روشن است؛ جنگ میتواند پیش از شلیک نخستین موشک، با ساختن یک روایت آغاز شود. جهان نباید اجازه دهد ادعای سلاحهای کشتار جمعی، بار دیگر بدون ارائه مدارک مستقل و قابل راستیآزمایی، به مجوزی برای گسترش جنگ و کشتار غیرنظامیان تبدیل شود.
..........................
پایان پیام
نظر شما