به گزارش خبرگزاری بینالمللی اهلبیت(ع) ـ ابنا ـ ملا هبتالله آخندزاده، رهبر طالبان افغانستان، اخیراً اظهاراتی درباره مذاهب اسلامی مطرح کرده که واکنشها و نگرانیهایی را درباره تشدید شکافهای مذهبی و قومی در جامعه چندقومیتی و چندمذهبی افغانستان برانگیخته است.
رهبر طالبان در سخنرانی خود در یک نشست علمی ـ تحقیقی در دانشگاه کابل، مدعی شد که در افغانستان تنها مذهب حنفی وجود دارد و تعامل با پیروان مذهب شافعی را نیز ناروا دانست.
رهبر طالبان که از زمان بازگشت این گروه به قدرت بهندرت در انظار عمومی ظاهر شده و تاکنون بیش از ۴۰ سخنرانی منتسب به او منتشر شده است، در هیچیک از این سخنرانیها بهصورت تصویری دیده نشده و صرفاً صدای منتسب به وی از طریق رسانهها پخش شده است. با این حال، اظهارات اخیر او درباره انکار تنوع مذهبی افغانستان، بار دیگر نگرانیها درباره رویکرد طالبان به واقعیتهای اجتماعی این کشور را افزایش داده است.
نادیده گرفتن تنوع مذهبی افغانستان حتی پیش از برگزاری نشست اخیر علما نیز آشکار شده بود؛ نشستی که وزارت تحصیلات عالی طالبان برگزار کرد، اما در آن از علمای غیرطالب و همچنین علمای شیعه افغانستان دعوت نشد.
در فایل صوتی منتشرشده از سخنان رهبر طالبان در رسانههای داخلی افغانستان، او بهصراحت مدعی شد که تنها یک مذهب در افغانستان وجود دارد و همه مردم پیرو مذهب حنفی هستند. این اظهارات برای بخش قابل توجهی از جامعه افغانستان، از جمله شیعیان دوازدهامامی و اسماعیلی، که پیرو مذاهب دیگری هستند، نگرانکننده بود.
رویکرد انحصارطلبانه و آینده همزیستی در افغانستان
پرسش اساسی این است که طالبان با چه هدفی تنوع مذهبی و قومی افغانستان را انکار میکند و چرا مسیری را در پیش گرفته که میتواند به تشدید اختلافات اجتماعی منجر شود؟ آیا این گروه خواهان کشوری برخوردار از صلح و ثبات نیست؟ اگر چنین است، چرا همچنان بر مواضع تندروانه و رویکردهای انحصارطلبانه پافشاری میکند؟ این پرسشها طی روزهای اخیر بار دیگر ذهن بسیاری از مردم افغانستان را درباره آینده کشور به خود مشغول کرده است.
نسل امروز افغانستان که با فناوریهای نوین و تحولات دنیای مدرن رشد کرده است، پذیرش ایدئولوژیهای افراطی و انحصارطلبانه را دشوار میداند. تداوم چنین رویکردهایی طی پنج سال گذشته نیز به افزایش انزوای افغانستان در عرصه داخلی و بینالمللی دامن زده است.
با وجود آنکه نشست اخیر علما با ترکیب و رویکردی از پیش تعیینشده برگزار شد، بخشهایی از جامعه افغانستان انتظار داشتند رهبر طالبان به واقعیتهای اجتماعی این کشور اذعان کند؛ واقعیتهایی از جمله اینکه افغانستان خانه مشترک همه شهروندان آن، با هر قومیت و مذهبی است و احترام متقابل به باورها و عقاید یکدیگر باید بهعنوان اصلی اساسی پذیرفته شود. چنین موضعی میتوانست زمینه اعتماد عمومی و پذیرش بیشتر حکومت طالبان را فراهم کند و از تشدید شکافهای اجتماعی جلوگیری کند.
پنج سال حذف و محدودیت علیه اقلیتهای مذهبی
طالبان طی پنج سال گذشته فرصت داشت تا با در نظر گرفتن خواست و مطالبات گروههای مختلف مردم، زمینه تشکیل حکومتی فراگیر را فراهم کند، اما عملکرد این گروه نهتنها به پذیرش تکثر قومی و مذهبی منجر نشده، بلکه در مواردی به تقویت رویکردهای انحصارطلبانه و طرد گروههای غیرپشتون انجامیده است.
شیعیان افغانستان نیز در این سالها با محدودیتهای متعددی در عرصههای سیاسی، فرهنگی و مذهبی مواجه بودهاند. گزارشهای منتشرشده از محدودیت در برگزاری مراسم مذهبی، بازداشت و آزار برخی فعالان مذهبی و پایین کشیدن پرچمهای عزاداری از خانهها و معابر عمومی حکایت دارد. همچنین شماری از حسینیهها و حوزههای علمیه با تعطیلی یا محدودیت فعالیت روبهرو شدهاند. در چنین شرایطی، برخی شیعیان حتی برای برگزاری آزادانه مراسم مذهبی خود نیز با نگرانی مواجه هستند.
در کنار این وضعیت، اقلیتهای مذهبی دیگر افغانستان نیز با ناامنی و محدودیتهای گسترده روبهرو بودهاند. مسیحیانی که در افغانستان زندگی میکردند، به دلیل نگرانی از خشونت و بدرفتاری ناچار به ترک کشور شدهاند و شمار زیادی از هندوها و سیکها نیز به هند پناه بردهاند. با وجود این واقعیتها، طالبان همچنان بر تصویری تکمذهبی از جامعه افغانستان تأکید میکند.
انکار تکثر؛ تهدیدی برای ثبات افغانستان
مسیر کنونی طالبان نهتنها با منافع جمعی و خواست بخشهای مختلف جامعه افغانستان همخوانی ندارد، بلکه میتواند پیامدهای خطرناکی برای آینده این کشور به همراه داشته باشد. انکار تنوع مذهبی و قومی، تحمیل یک قرائت خاص از دین و محدود کردن حقوق پیروان سایر مذاهب، به جای ایجاد وحدت، زمینهساز تشدید بیاعتمادی و اختلافات اجتماعی خواهد بود. تجربه جوامع مختلف نیز نشان میدهد که نادیده گرفتن واقعیتهای اجتماعی و مذهبی، پایههای ثبات سیاسی و همزیستی مسالمتآمیز را تضعیف میکند.
...............
پایان پیام/
نظر شما