خبرگزاری بین المللی اهل بیت(ع)_ابنا: عید فطر امسال در شرایطی فرا میرسد که خاورمیانه درگیر یکی از خونینترین جنگهای دهههای اخیر است. همزمانی پایان ماه مبارک رمضان با ادامه درگیریهای شدید میان اسرائیل و ایران، چهره این عید را برای مسلمانان منطقه دگرگون کرده است. آنچه باید جشن پایان یک ماه عبادت و همدلی باشد، امسال با غم و نگرانی عمیقی آمیخته شده است.
عید فطر در ایران و اسرائیل: تقارنی تراژیک
جنگی که از ۲۸ فوریه (۱۰ اسفند ۱۴۰۴) میان اسرائیل و ایران آغاز شده، تاکنون تلفات سنگینی بر جای گذاشته است. گزارشها حاکی از آن است که بیش از ۲ هزار نفر در این درگیریها جان خود را از دست دادهاند . همزمانی پایان رمضان با این بحران، آیینهای سنتی عید را در سراسر منطقه تحت تأثیر قرار داده است. در ایران، رهبر معظم انقلاب به مناسبت عید فطر، بیش از ۱۷۰۰ زندانی را مشمول عفو قرار می دادند ، اما این اقدام نیز نتوانست فضای غمآلود ناشی از جنگ را از بین ببرد.
در اسرائیل نیز اوضاع به همین منوال است. در حالی که یهودیان این کشور خود را برای جشنهای عید فطر که مصادف با روزهای پایانی جنگ است آماده میکنند، تنشها در کرانه باختری و غزه همچنان ادامه دارد. حملات موشکی متقابل و درگیریهای مرزی، هرگونه امید به برقراری آتشبس در ایام عید را کمرنگ ساخته است .
جشنهای لغو شده در کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس
کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس که معمولاً در ایام عید فطر میزبان گردشگران بسیاری هستند، امسال به دلیل جنگ، بسیاری از برنامههای جشن خود را لغو کردهاند. دبی که در سال ۲۰۲۵ میلادی نزدیک به ۲۰ میلیون گردشگر داشته، امسال شاهد لغو گسترده جشنهای عید در مراکز تفریحی معروف خود مانند «Global Village» بوده است. بر اساس آمار شرکت تحلیل داده «AirDNA»، تنها در هفته اول جنگ، ۸۰ هزار رزرو اقامت کوتاهمدت در دبی لغو شده است .
در بحرین که دو کشته و حملات روزانه موشکی را تجربه کرده، مقامات مذهبی اعلام کردهاند که نماز عید امسال در فضاهای باز برگزار نمیشود و worshippers باید به مساجد تعیینشده مراجعه کنند. کویت نیز برگزاری کنسرتها، نمایشها و جشنهای عروسی را ممنوع اعلام کرده است. قطر نیز موزهها، گالریها و مراکز فرهنگی خود را تعطیل کرده و رستورانها فقط از طریق خدمات تحویل میتوانند فعالیت کنند .
غزه و قدس: عید در محاصره و اشغال
اما شاید غمانگیزترین صحنههای عید فطر امسال در غزه و قدس اشغالی رقم میخورد. در حالی که آتشبس شکنندهای از اکتبر گذشته میان اسرائیل و حماس برقرار است، ساکنان نوار غزه آمادهسازی برای عید را با کمبود شدید امکانات و نگرانی از فراموش شدن توسط جهان تجربه میکنند. رعدا ابو دیا، زن ۳۸ ساله فلسطینی که پس از تخریب خانهاش در چادر زندگی میکند، میگوید: «امسال تصمیم گرفتم من و فرزندانم با آنچه در دسترس داریم خوشحال باشیم. اما غزه اکنون فراموش شده و جهان از رنج مردم ما چشم پوشی کرده است» .
در قدس اشغالی، بیش از ۶۰ هزار فلسطینی نماز عید فطر را در مسجدالاقصی اقامه کردند، اما این مراسم هیچ گونه فضای جشنی نداشت و نمازگزاران در عوض به سوگواری برای قربانیان جنگ غزه پرداختند . این در حالی است که هشت کشور مسلمان از جمله امارات، مصر و عربستان سعودی، اقدام اسرائیل در بستن مسجدالاقصی به روی نمازگزاران در روزهای پایانی رمضان را محکوم کردند .
تأثیر جنگ بر سفرهای زیارتی و عمره
جنگ منطقهای تأثیر مستقیمی بر سفرهای مذهبی مسلمانان نیز داشته است. در شرایط عادی، هزاران نفر از کشورهای مختلف برای انجام عمره به مکه و مدینه سفر میکنند، اما امسال بسیاری از پروازها لغو شده و زائران با مشکلات متعددی روبرو هستند. جمال داود از آژانس مسافرتی بحرین میگوید که در این ایام به طور معمول دهها هزار نفر به مکه سفر میکردند، اما بمباران فرودگاه بینالمللی بحرین این برنامهها را مختل کرده است. برخی زائران قطری تلاش میکنند از طریق زمینی و با استفاده از پل ملک فهد که بحرین را به عربستان متصل میکند، به زیارت بروند .
در لانگ آیلند نیویورک نیز رهبران مسلمان میگویند بسیاری از برنامهریزیهای سفر به خاورمیانه به دلیل جنگ لغو شده است. مهداد اسلام، امام مرکز اسلامی مستیک-شرلی، میگوید: «بسیاری از مسلمانان قصد زیارت داشتند و نگرانند که اگر به آن منطقه سفر کنند، آسیب ببینند» .
ابعاد اقتصادی و روانی جنگ بر جشنها جنگ علاوه بر تلفات جانی، خسارات اقتصادی سنگینی نیز به صنعت گردشگری منطقه وارد کرده است. شورای جهانی سفر و گردشگری هشدار داده که این مناقشه روزانه ۶۰۰ میلیون دلار به صنعت گردشگری منطقه خسارت وارد میکند . این خسارات مستقیماً بر معیشت مردم تأثیر گذاشته است. شو لش، مالک رستورانهای زنجیرهای در دبی، مجبور شده پنج نفر از ۳۵ کارمند خود را به مرخصی بدون حقوق بفرستد تا کسبوکارش را حفظ کند .
در عمان، روزنامهنگاری به نام ساموئل کاتی در مقالهای این وضعیت را با همهگیری کرونا مقایسه کرده است: «اگر جشنهای رمضان و عید فطر شش سال پیش با ترکیبی از نگرانی و مراسم محدود به دلیل کرونا همراه بود، امسال جشنها در سایه جنگ تشدید شده برگزار میشود که فصل شادی را به دورهای از عدم اطمینان گسترده و سوگواری تبدیل کرده است» .
عید فطر امسال در حالی فرا میرسد که خاورمیانه در آتشی که خود شعلهور ساخته میسوزد. تقارن جنگ ایران و اسرائیل با پایان ماه رمضان، یادآور این حقیقت تلخ است که صلح و آرامش در منطقه همچنان رویایی دستنیافتنی به نظر میرسد. در حالی که خانوادهها در ایران، اسرائیل، فلسطین، لبنان و کشورهای حاشیه خلیج فارس تلاش میکنند تا اندکی از فضای معنوی عید را حفظ کنند، صدای انفجارها و دود ناشی از موشکها، این تلاشها را بیاثر میکند.
شاید مهمترین پیام عید فطر امسال، همان چیزی باشد که یک مادر فلسطینی در غزه بیان کرد: «ما تلاش میکنیم کمی شادی خلق کنیم، اما غم ما را رها نمیکند» . در این میان، آنچه بیش از پیش خودنمایی میکند، تابآوری مردمانی است که با وجود همه مصیبتها، همچنان به زندگی، همدلی و امید به فردایی بهتر چنگ زدهاند.
نویسنده: فاطمه پورعباس
نظر شما