به گزارش خبرگزاری اهل بیت(ع) ـ ابنا ـ رسانههای آمریکایی، به مناسبت چهلوپنجمین سالگرد تأسیس «مؤسسۀ بینالمللی اندیشۀ اسلامی» (IIIT) به روند شکلگیری این نهاد فکری و اهداف بنیانگذاران آن پرداخته است. نویسندۀ این گزارش، از بنیانگذاران این مؤسسه، روایت میکند که ایدۀ تأسیس این نهاد در سال ۱۹۷۷ و در جریان نشستی فکری در شهر لوگانو در جنوب سوئیس شکل گرفت.
نشستی در لوگانو؛ آغاز یک ایدۀ فکری فراملی
به گفتۀ او، گروهی از اندیشمندان و فعالان اسلامی برای شرکت در یک نشست فلسفی در فضایی کوهستانی و مشرف به دریاچه لوگانو گرد هم آمدند تا درباره بحرانهای جهان اسلام و راههای برونرفت از آن گفتوگو کنند. در این نشست، افرادی چون عبد الحمید ابوسلیمان، هشام الطالب، تیجانی ابوقُدَیری، جمال برزنجی و طه جابر علوانی حضور داشتند.
همچنین شماری از متفکران و علمای برجسته، از جمله شیخ محمد المبارک، خورشید احمد، اسماعیل فاروقی، مهدی بن عبود و خرم جاه مراد در این نشست شرکت کردند. نویسنده تأکید میکند که این افراد نه بهدنبال منافع مالی و اجتماعی، بلکه در پی یافتن راهحلی برای وضعیت جهان اسلام بودند.
اندیشمندانی که در پی احیای جهان اسلام بودند
در گزارش آمده است که شرکتکنندگان در این نشست، افول فکری، معنوی و اقتصادی جهان اسلام را از نزدیک مشاهده کرده بودند و میخواستند با صرف وقت و توان علمی خود، برای این بحرانها راهحلی بیابند. نویسنده میگوید گردهمآوردن چنین چهرههایی خود «دستاوردی بزرگ» و آغاز حرکتی امیدبخش بود.
در جریان این نشست، چند پرسش اساسی مطرح شد؛ از جمله اینکه بزرگترین مشکل جهان اسلام چیست، چگونه میتوان برای آن راهحل یافت، مسلمانان چگونه میاندیشند و چگونه میتوان اصول اخلاقی اسلام را با علوم اجتماعی پیوند زد تا اندیشۀ اسلامی بتواند در حل مشکلات اجتماعی نقش ایفا کند.
«اسلامیسازی معرفت» و ایدۀ بازگشایی باب اجتهاد
به نوشتۀ اسلامنیوز، در همان زمان ایدۀ ایجاد نهادی برای احیای اندیشۀ فکری اسلامی و «اسلامیسازی معرفت» مطرح شد. محور اصلی این ایده، بازگشایی دوبارۀ باب اجتهاد بود؛ یعنی استفاده از عقل و تفسیر مبتنی بر قرآن و سنت برای حل مسائل معاصر، همانگونه که مسلمانان در دورههای نخست تاریخ اسلام عمل میکردند.
نویسنده میگوید بنیانگذاران این جریان با تکیه صرف بر فتاوا و راهحلهای گذشته برای مسائل جدید مخالف بودند و اعتقاد داشتند همین رویکرد، پویایی اندیشۀ اسلامی را تضعیف کرده و زمینهساز افول آن شده است. او تأکید میکند که اعضای این گروه حتی تصمیم گرفتند از مسیرهای حرفهای خود فاصله بگیرند و تمام وقت خود را صرف این پروژه فکری کنند.
چرا بنیانگذاران، آمریکا را برای فعالیت انتخاب کردند؟
بر اساس این گزارش، اعضای این جریان با برگزاری نشستها، پژوهشها و کنفرانسهایی در نقاط مختلف جهان تلاش کردند راههایی برای احیای پویایی فکری در جهان اسلام پیدا کنند. در همین مسیر، ایدۀ تأسیس «مؤسسۀ بینالمللی اندیشۀ اسلامی» شکل گرفت؛ نهادی که قرار بود نه یک مرکز سیاسی، بلکه بستری علمی برای همکاری پژوهشگران مسلمان و غیرمسلمان باشد.
این گزارش میافزاید که بنیانگذاران مؤسسه معتقد بودند جهان باید از دریچۀ دو منبع «وحی» و «واقعیت عینی زندگی» فهمیده شود تا بتوان مسائل معاصر را حل کرد. آنان این نگاه را راهی برای بازگرداندن تحرک ازدسترفتۀ فکری در جهان اسلام میدانستند.
از یک حلقۀ فکری تا تأسیس نهادی جهانی در ویرجینیا
به گفتۀ نویسنده، پس از تدوین بیانیۀ مأموریت و تعیین اهداف، مسئلۀ انتخاب محل استقرار مؤسسه مطرح شد. او توضیح میدهد که کشورهای اسلامی، بهدلیل محدودیتها و احتمال ممنوعیت فعالیت آزاد فکری، گزینه مناسبی نبودند و در نهایت ایالات متحده بهعنوان محل فعالیت انتخاب شد.
در پایان گزارش آمده است که «مؤسسۀ بینالمللی اندیشۀ اسلامی» در سال ۱۹۸۱ در ایالت ویرجینیای آمریکا بهطور رسمی تأسیس شد تا در فضایی برخوردار از آزادی علمی، امکان همکاری آزاد میان اندیشمندان مسلمان و غیرمسلمان را فراهم کند.
..............
پایان پیام
نظر شما